Eşe Yabancılaşma Ölçeği

Özet

Eşe Yabancılaşma Ölçeği (EYÖ), evli bireylerin eşlerine karşı duydukları duygusal ve psikolojik yabancılaşma düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, Akın ve Moralı tarafından 2019 yılında, evlilik ilişkilerinde yaşanan kopukluk, iletişim eksikliği ve duygusal mesafeyi tespit etme ihtiyacına yanıt olarak tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme ve ilk geçerlik ve güvenirlik çalışmaları bir kongre bildirisi olarak sunulmuştur. Bu araç, evlilik danışmanlığı ve ilişki psikolojisi alanındaki araştırmacılar için önemli bir değerlendirme imkanı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eşe yabancılaşma, evlilik, psikometrik, ölçek geliştirme, ilişki kalitesi, duygusal mesafe, Akın ve Moralı.

Yazarlar

Ahmet Akın, Büşra Moralı.

[quads id=5]

Amaç

Eşe Yabancılaşma Ölçeği’nin temel amacı, evlilik birliği içerisindeki bireylerin eşlerine yönelik algıladıkları yabancılaşma seviyesini nicel olarak belirlemektir. Bu yabancılaşma, genellikle duygusal kopukluk, ortak değer ve hedeflerin kaybı, eşin varlığının anlamsızlaşması ve iletişimde azalma gibi boyutları içermektedir.

Ölçek, klinik ortamlarda evlilik sorunlarının teşhisine yardımcı olmak ve akademik çalışmalarda evlilik doyumu, boşanma eğilimi gibi diğer değişkenlerle yabancılaşma arasındaki ilişkileri incelemek için kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, evlilik müdahalelerinin etkinliğini değerlendirmede standart bir ölçüm aracı sağlamaktadır.

Yapı

EYÖ, evlilik bağlamında ortaya çıkan psikolojik ve duygusal yabancılaşma (spousal alienation) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle bireyin kendini evlilik içinde izole hissetmesi, eşiyle derin ve anlamlı bir bağlantı kuramaması ve ilişkinin duygusal yatırımını kaybetmesi gibi unsurlarla karakterize edilir. Ölçek, bu karmaşık yapıyı çok boyutlu olarak ele almayı hedeflemektedir.

Ölçeğin ölçtüğü temel boyutlar arasında şunlar yer alabilir (ancak bu çalışma spesifik boyutları belirtmemiştir):

• Duygusal Kopukluk: Eşe karşı hissedilen sevgi, ilgi veya şefkatin azalması.
• İletişim Engeli: Eşle açık ve dürüst iletişim kurmaktan kaçınma veya kuramama hali.
• Anlamsızlık: Evliliğin veya eşle geçirilen zamanın kişisel yaşamda bir anlam ifade etmemesi.

Geçerlik

Eşe Yabancılaşma Ölçeği’nin geliştirme çalışması, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü gösteren geçerlik analizlerini içerdiği belirtilmiştir. Ancak, sunulan kaynakta spesifik geçerlik katsayıları ve yöntemleri (örneğin, yapı geçerliği, ölçüt bağıntılı geçerlik) detaylandırılmamıştır.

Tipik bir ölçek geliştirme sürecinde, yapı geçerliğini desteklemek amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı Faktör Analizi yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal yapıyla uyumlu alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını teyit eder.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) çalışması da geliştirme sürecinin bir parçası olarak gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik, ölçeğin tutarlı ve kararlı ölçümler yapma yeteneğini ifade eder. Kaynakta spesifik değerler belirtilmese de, güvenirlik analizlerinde genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ve test-tekrar test yöntemlerinin kullanıldığı beklenmektedir.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçekteki tüm maddelerin aynı psikolojik yapıyı ölçmeye yönelik olduğunu gösterirken; test-tekrar test sonuçları, ölçüm sonuçlarının zaman içinde kararlılığını ortaya koyar. Bu bulgular, ölçeğin klinik ve araştırma amaçlı kullanımlarda güvenilir sonuçlar ürettiğini destekleyecektir.

Faktör Analizi

Eşe Yabancılaşma Ölçeği’nin geliştirilmesinde, ölçeğin altında yatan yapısal boyutları belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemlerinin uygulandığı bildirilmektedir. Bu analizler, çok sayıda gözlemlenen değişkeni (ölçek maddeleri) daha az sayıda gizil değişken (faktörler veya alt boyutlar) altında gruplamayı sağlar.

Geliştirme çalışmalarında ilk aşamada uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu gösterir. Ardından gelen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise, elde edilen faktör yapısının teorik modelle ne derece uyumlu olduğunu istatistiksel olarak teyit eder. Bu süreç, yabancılaşma yapısının tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu ortaya koyar.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir Türkçe ölçek geliştirme çalışmasıdır).

Format: Derecelendirme formatı (Genellikle 4’lü veya 5’li Likert tipi bir derecelendirme ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Evli Bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Evlilik yaşına ulaşmış ve evliliğini sürdüren bireyler).

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan, evlilik ilişkisi içerisinde bulunan bireyler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama ölçeği. Katılımcılar, evlilikleri içerisindeki yabancılaşma düzeylerini yansıtan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Evlilik doyumu, duygusal yabancılaşma, evlilik ilişkisi, psikolojik ölçme, psikometrik araçlar, sosyal bilimler kongresi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Sorumlu yazarın e-posta adresi mevcuttur.

Yazışma Adresi: İstanbul Medeniyet Üniversitesi (Sorumlu yazarın kurum bilgisi varsayılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Eşe Yabancılaşma Ölçeği, 2019 yılında II. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi’nde bir bildiri sunumu ile bilim dünyasına tanıtılmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı veya telif ücretleri hakkında spesifik bilgi mevcut olmamakla birlikte, akademik araştırmalar için genellikle sorumlu yazardan izin alınması gerekmektedir. İletişim bilgisi sorumlu yazar Ahmet Akın’a aittir: [email protected].

Kaynaklar

1. Akın, A., ve Moralı, B. (2019, 31 Ocak, 1-2 Şubat). Eşe Yabancilaşma Ölçeği (EYÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Bildiri sunumu]. II. Uluslararasi Sosyal Bilimler Kongresi, Nevşehir, Türkiye.
2. Bildirinin tam metnine bu bağlantıdan ulaşılabilir: usbik.com.
3. Ölçeğin orijinal PDF dosyası bu adresten indirilebilir: ese-yabancilasma-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Eşe Yabancılaşma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte mevcut olmadığından, bu kısım boş bırakılmıştır.

Ölçek maddeleri, sunulan kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine erişim için ilgili kongre bildirisine veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.