Obstetri ve Jinekolojide Mahremiyeti Koruma Ölçeği

Özet

Bu ölçek, 2019 yılında Hediye Bekmezci tarafından hazırlanan doktora tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Ölçek, Obstetri ve Jinekoloji alanında hizmet veren sağlık profesyonellerinin, hastaların temel haklarından biri olan mahremiyeti koruma durumlarını ve bu konudaki davranışsal eğilimlerini sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, sağlık hizmeti sunumunda etik standartlara ve hasta haklarına ne ölçüde riayet edildiğini belirlemek için kritik bir araç işlevi görür.

Özellikle jinekoloji ve obstetri gibi hassas alanlarda, hastaların fiziksel ve bilgisel mahremiyetlerinin ihlal edilme riski yüksektir. Bu bağlamda, ölçek, sağlık çalışanlarının uygulamalarını detaylıca analiz ederek, hizmet kalitesini artırmaya yönelik eğitim ve iyileştirme alanlarının tespit edilmesine olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Mahremiyet, Obstetri, Jinekoloji, Sağlık Çalışanları, Ölçek Geliştirme, Hasta Hakları, Etik.

Yazarlar

Hediye Bekmezci

Amaç

Ölçeğin temel amacı, obstetri ve jinekoloji kliniklerinde görev yapan sağlık personelinin (hekimler, hemşireler, ebeler ve ilgili diğer personel) hasta mahremiyetini koruma düzeylerini, spesifik ve objektif kriterlerle ölçmektir. Bu hassas uzmanlık alanında, bireylerin özel bilgilerinin, fiziksel muayene süreçlerinin ve tedavi bilgilerinin ne kadar gizli tutulduğunu belirlemek hedeflenmiştir.

Ölçek, aynı zamanda, hastane ve klinik yönetimlerinin mahremiyetle ilgili politikalarının etkinliğini değerlendirmek ve bu konuda eğitim ihtiyacı olan personeli tespit etmek için bir tanı aracı olarak kullanılabilir. Ölçekten elde edilen sonuçlar, daha kaliteli, hasta odaklı ve etik sağlık hizmeti sunumuna katkıda bulunmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçek, mahremiyet kavramını, sağlık hizmeti sunumu bağlamında çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Bu yapı, genellikle üç temel bileşeni içermektedir: Fiziksel mahremiyet (muayene sırasında perdelenme, uygun giysi kullanımı ve hastanın vücuduna saygı), bilgisel mahremiyet (hasta kayıtlarının gizliliği, üçüncü şahıslarla bilgi paylaşımının kontrolü) ve karar mahremiyeti (hastanın tedavi süreçlerine katılım hakkı ve tam rızasının alınması).

Ölçülen temel psikolojik yapı, sağlık personelinin etik sorumluluk bilinci ile hastanın kişisel sınırlarına ve özel yaşamına duyduğu saygının operasyonel düzeydeki yansımasıdır. Ölçek, sağlık çalışanlarının bu bileşenlere yönelik sergilediği davranışsal eğilimleri ve tutumları ölçerek, mahremiyet koruma düzeyini nicel olarak ifade etmeyi sağlar.

Geçerlik

Ölçek, yayınlanmamış bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş olup, bu sürecin gerektirdiği kapsamlı geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Öncelikle, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı tam olarak temsil edip etmediğini belirlemek amacıyla uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmıştır.

Yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla ise, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve takiben Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak varsayılan alt boyutlarının ampirik verilerle uyumunu test etmiş ve mahremiyet koruma davranışlarının çok boyutlu yapısını desteklemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek üzere güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısının hesaplanmış olması beklenmektedir. Yüksek bir katsayı, ölçeğin güvenilirliğini destekler.

Ek olarak, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek için test-tekrar test güvenirliği çalışmalarının yapılmış olması muhtemeldir. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda aynı örneklem grubuna uygulandığında benzer sonuçlar üretme yeteneğini göstererek ölçüm aracının stabilitesini kanıtlamıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında, mahremiyet koruma davranışlarının altında yatan latent boyutları ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin hangi alt faktörler altında toplandığını ve bu faktörlerin obstetri ve jinekolojideki mahremiyet koruma yapısını nasıl ayrıştırdığını belirlemiştir.

Bekmezci’nin (2019) çalışmasında, muhtemelen fiziksel mahremiyet, bilgisel mahremiyet ve iletişimsel mahremiyet gibi farklı boyutlara ayrılan çok faktörlü bir yapı ortaya çıkmıştır. Bu faktörler, sağlık personelinin hasta mahremiyeti konusundaki farklı uygulama alanlarını ayrı ayrı değerlendiren alt ölçekler olarak işlev görmektedir.

Enstrüman

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Sağlık çalışanları (Hekimler, Hemşireler, Ebeler ve diğer ilgili personel)

Age Group: Çalışan yetişkin popülasyonu

Population Details: Ölçek, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi veya benzeri bir üniversite hastanesinin obstetri ve jinekoloji servislerinde görev yapan personel üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği (Self-report questionnaire) yöntemi kullanılarak, katılımcıların kendi davranışlarını değerlendirmeleri istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Mahremiyet Koruma, Hasta Hakları, Sağlık Etiği, Ölçek Geliştirme, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Doktora Tezi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Veri Kaynağında Belirtilmemiştir)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Necmettin Erbakan Üniversitesi veya Karatay Üniversitesi (Güncel adres bilgileri için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanılması için yazar Hediye Bekmezci’den doğrudan izin alınması zorunludur, zira kaynak bir yayınlanmamış akademik çalışmadır. Kullanım koşulları ve olası ücretlendirme detayları yazar ile birebir iletişim yoluyla belirlenmelidir.

Kaynaklar

• Bekmezci, H. (2019). Sağlık çalışanlarının obstetri ve jinekoloji alanında birey mahremiyetini koruma durumları [Yayınlanmamış doktora tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.

Obstetri ve Jinekolojide Mahremiyeti Koruma Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu ölçeğin orijinal maddeleri ve derecelendirme bilgileri, kaynak dokümanda (yayınlanmamış doktora tezi) detaylı olarak yer almaktadır. Sağlanan özet verilerinde ölçek maddelerine dair herhangi bir detay bulunmamaktadır.