Mesleksel Uyum Envanteri

Özet

Mesleksel Uyum Envanteri (MUE), üniversite öğrencileri için mesleksel uyum düzeylerini ölçmek amacıyla Emel Ültanır tarafından 2001 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Geliştirme tipi bir araç olan MUE, kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışmasının ardından nihai halini almıştır. Ölçek, dört temel alt boyutta toplanan toplam 49 maddeden oluşmaktadır ve katılımcıların mesleki yaşama adaptasyon süreçlerini değerlendirmeye odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Mesleksel Uyum, Mesleksel Adaptasyon, Envanter Geliştirme, Üniversite Öğrencileri, Emel Ültanır, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi

Yazarlar

Emel Ültanır

Amaç

Mesleksel Uyum Envanteri’nin temel amacı, üniversite öğrencilerinin mesleki yaşama yönelik adaptasyon düzeylerini, meslekleriyle ilgili algılarını ve yeterliliklerini sistematik bir şekilde ölçmek için psikometrik olarak sağlam bir araç geliştirmektir. Bu envanter, öğrencilerin kariyer gelişim danışmanlığı süreçlerinde ve eğitim programlarının etkinliğinin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, öğrencilerin mesleklerine yönelik üretkenlik, benimseme, yeterlilik ve olanaklar alanlarındaki uyum seviyelerini belirleyerek, olası mesleki uyum sorunlarının erken teşhisine katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

Yapı

Mesleksel Uyum Envanteri, psikolojik bir yapı olarak Mesleksel Uyum kavramını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin seçtiği mesleğe karşı geliştirdiği tutumları, bu meslekte başarılı olma inancını ve mesleğin sunduğu fırsatları değerlendirme biçimini kapsayan çok boyutlu bir adaptasyon sürecini ifade eder.

Yapılan Faktör Analizi sonuçlarına göre, envanter mesleksel uyumu dört ana alt boyutta ele almaktadır: Mesleksel Üretkenlik Alanı, Mesleksel Benimseme Alanı, Mesleksel Yeterlilik Alanı ve Mesleksel Olanaklar Alanı. Bu boyutlar, mesleki adaptasyonun bilişsel, duyuşsal ve davranışsal yönlerini temsil etmektedir.

Geçerlik

Envanterin geçerlik çalışmaları, görünüş geçerliği, ayırt edici geçerlik ve yapı geçerliği olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Başlangıçta 64 madde olarak hazırlanan taslak, uzman kanısı alınarak görünüş geçerliği açısından incelenmiştir.

Ayırt edici geçerlik, madde analizi yoluyla sağlanmıştır. Madde analizinde alt ve üst gruplar arasındaki farklar incelenmiş ve 0.05 düzeyinde (p < 0.05) anlamlı fark gösteren 54 madde seçilerek envanterin ayırt edici gücü ortaya konmuştur. Son olarak, ölçeğin yapı geçerliliğine bakmak amacıyla faktör analizi uygulanmış ve bu analiz sonucunda madde sayısı 49’a düşürülmüştür. Bu durum, ölçeğin teorik yapıyı ölçme kabiliyetini desteklemektedir.

Güvenirlik

Mesleksel Uyum Envanteri’nin güvenirlik çalışmaları hem iç tutarlılık güvenirliği hem de test tekrar test güvenirliği yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. İç tutarlılık güvenirliği, ölçek maddelerinin birbiriyle ne derece tutarlı olduğunu göstermektedir.

Test tekrar test güvenirliği için ise 30 kişilik Sınıf Öğretmenliği 2. sınıf öğrencisi grubuna envanter, dört hafta ara ile iki defa uygulanmıştır. Elde edilen korelasyon sonuçları, envanterin zaman içinde ölçtüğü yapının stabilitesini yüksek düzeyde koruduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliliği çalışmalarında kullanılan Faktör Analizi, başlangıçta 64 madde olan envanteri 49 maddeye düşürmüş ve dört temel alt boyutu ortaya çıkarmıştır. Bu dört alt boyut, mesleksel uyumun farklı yönlerini temsil eden ve kuramsal olarak anlamlı olan faktörlerdir. Bu alt boyutlar ve madde dağılımları aşağıdaki gibidir:

• Mesleksel Üretkenlik Alanı (12 madde)
• Mesleksel Benimseme Alanı (15 madde)
• Mesleksel Yeterlilik Alanı (8 madde)
• Mesleksel Olanaklar Alanı (14 madde)

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: 49 maddelik, dört alt boyutlu envanter.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri

Yaş Grubu: Üniversite öğrenciliği yaş aralığı (Genellikle 18-25 yaş)

Popülasyon Detayları: Geçerlik çalışması başlangıçta 200 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Güvenirlik çalışması ise 30 kişilik sınıf öğretmenliği 2. sınıf öğrencisi grubu üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 4’lü Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır. Seçenekler “A= ara sıra katılıyorum” ile “D= her zaman katılıyorum” arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Mesleki Gelişim, Psikometrik Özellikler, Yapı Geçerliliği, Mesleksel Yeterlilik, Öğrenci Adaptasyonu, Likert Ölçeği

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Yazışma Adresi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi referansında belirtilen kurumsal adres.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2001

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle yazardan izin alınması gerekmektedir. Ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynakça

Ültanır, E. (2001). Üniversite öğrencileri için Mesleksel Uyum Envanterinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 1-12.

Makalenin orijinal bağlantısı: efdergi.ibu.edu.tr

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: mesleksel-uyum-envanteri-toad.pdf

Mesleksel Uyum Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Envanter toplam 4 alt boyut ve 49 maddeden oluşmaktadır:

• Mesleksel Üretkenlik Alanı (12m)
• Mesleksel Benimseme Alanı (15m)
• Mesleksel Yeterlilik Alanı (8m)
• Mesleksel Olanaklar Alanı (14m)