Matematiksel Yatkınlık Ölçeği

Özet

Matematiksel Yatkınlık Ölçeği, bireylerin matematiksel düşünme, akıl yürütme ve problem çözme potansiyellerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş veya adapte edilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Semiha Kandemir Yörük tarafından 2019 yılında Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü’nde sunulan bir yüksek lisans tezi kapsamında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu, aynı zamanda geçerlik ve güvenirlik gibi psikometrik özellikler açısından yeterliliğini test etmeyi amaçlamıştır.

Ölçek, öğrencilerin matematiğe karşı gösterdikleri doğal eğilimi ve öğrenme potansiyelini değerlendirerek, eğitimcilerin ve rehberlik uzmanlarının öğrencilerin güçlü ve geliştirilmesi gereken alanlarını belirlemesine yardımcı olmayı hedefler. Ölçeğin bir uyarlama olması nedeniyle, orijinal yapının kültürel ve dilsel eşdeğerliğinin sağlanması kritik bir adım olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Matematiksel Yatkınlık, Matematik, Ölçek Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Matematik Eğitimi, Balıkesir Üniversitesi, Yetenek.

Yazarlar

Semiha Kandemir Yörük

[quads id=5]

Amaç

Matematiksel Yatkınlık Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin matematik öğrenimine yönelik sahip oldukları potansiyel eğilimi ve yatkınlığı nicel olarak ölçmektir. Bu yatkınlık, sadece mevcut başarı düzeyini değil, aynı zamanda soyut düşünme, mantıksal çıkarım yapma ve sayısal ilişkileri anlama gibi matematiksel başarının temelini oluşturan bilişsel yetenekleri de kapsar.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kullanılan geçerli ve güvenilir bir matematiksel yatkınlık aracını Türk popülasyonuna kazandırmak ve böylece Türkiye’deki eğitim araştırmalarına katkıda bulunmaktır. Bu sayede, öğrencilerin erken yaşlarda matematiksel potansiyelleri tespit edilebilir ve uygun eğitim stratejileri geliştirilebilir.

Yapı

Ölçek, matematiksel yeteneğin doğuştan gelen veya erken yaşta gelişen, öğrenmeye dayalı olmayan yönlerini ölçen bir yapı üzerine kurulmuştur. Matematiksel yatkınlık, genellikle matematiksel kaygıdan veya matematiksel öz yeterlikten farklı olarak ele alınır; daha çok bireyin yeni matematiksel bilgiyi ne kadar hızlı ve etkili bir şekilde özümseyebileceği ile ilgilidir. Bu yapı, genellikle sayısal akıl yürütme, uzamsal beceriler ve eleştirel düşünme gibi alt boyutları içerebilir.

Uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığı, faktör yüklerinin ve yapısal eşitliğin kültürel bağlamda tutarlılığı incelenmiştir. Bu tür bir ölçek, genellikle akademik rehberlik, kariyer danışmanlığı ve özel yetenek programlarına öğrenci seçimi süreçlerinde temel bir gösterge olarak kullanılır.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal geçerlik çalışmaları, matematiksel yatkınlık yapısını doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermelidir. Ancak, bu akademik kayıtta verilen özet bilgide Geçerlik alanında spesifik bir değer bulunmamaktadır. Uyarlama çalışması olan bu tezde, genellikle yapı geçerliği (faktör analizi) ve ölçüt bağıntılı geçerlik (matematik başarı puanları ile korelasyon) yöntemleri kullanılarak ölçeğin geçerliği araştırılmıştır.

Tezin tam metnine bakıldığında, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen kanıtların, Türk popülasyonundaki matematiksel yatkınlık kavramını geçerli bir şekilde ölçtüğünü gösteren istatistiksel sonuçları barındırması beklenmektedir. Bu sonuçlar, genellikle DFA (Doğrulayıcı Faktör Analizi) sonuçları ve madde-toplam korelasyonlarını içerir.

Güvenirlik

Bu ölçeğin güvenirlik bilgisi de kaynak özetinde açıkça belirtilmemiştir. Bir psikometrik aracın güvenilirliği, ölçüm sonuçlarının zaman içinde veya farklı denemelerde tutarlı ve kararlı olması anlamına gelir. Kandemir-Yörük’ün uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını test etmek için genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılmıştır.

Yüksek güvenirlik katsayıları (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde tutarlılık gösterdiğini işaret eder. Ayrıca, test-tekrar test güvenirliği de ölçek puanlarının zamana bağlı kararlılığını değerlendirmek için kullanılan önemli bir yöntemdir.

Faktör Analizi

Matematiksel Yatkınlık Ölçeği’nin ölçek uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne aktarılıp aktarılamadığını belirlemek amacıyla Faktör Analizi gerçekleştirilmiştir. Eğer orijinal ölçek çok boyutlu ise (örneğin, sayısal akıl yürütme ve uzamsal yetenek gibi alt boyutlara sahipse), bu yapının Türk örnekleminde de aynı şekilde ortaya çıkıp çıkmadığı incelenmiştir.

Özellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), uyarlanan ölçeklerin yapısal geçerliğini test etmede standart bir yöntemdir. Bu analiz, ölçeğin teorik modelinin gözlenen verilerle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) üretir. Bu istatistikler, uyarlamanın başarısını ve ölçeğin yapısal bütünlüğünü kanıtlar.

Araç

Test Türü: Uyarlama Çalışması (Adaptation Study)

Format: Kaynakta belirtilmemekle birlikte, bu tür psikolojik ölçekler genellikle 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme formatında uygulanır (örneğin, “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Kandemir-Yörük’ün yüksek lisans tezi genellikle üniversite öğrencileri veya lise öğrencileri gibi eğitim kademelerindeki bireyleri hedef almış olabilir.

Yaş Grubu: Spesifik olarak belirtilmemiştir; ancak uyarlama çalışmasının yapıldığı eğitim kademesine bağlıdır (genellikle 14-25 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Detaylı örneklem bilgileri (büyüklük, demografik özellikler) tezin tam metninde yer almaktadır. Çalışma, Balıkesir Üniversitesi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-Report Scale).

Anahtar Kelimeler

Matematiksel Yatkınlık, Yatkınlık Testi, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Araç, Balıkesir, Yüksek Lisans Tezi, Öz Bildirim.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanmamıştır.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Balıkesir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle yazarın izni gerekmektedir. İletişim e-posta adresi üzerinden yazarla irtibata geçilmesi tavsiye edilir.

Ücret: Akademik tez kapsamında geliştirilen araçlar genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya geniş çaplı uygulamalar için izin alınması gerekebilir.

Test Yılı: 2019 (Uyarlama çalışmasının tamamlandığı yıl).

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: matematiksel-yatkinlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kandemir-Yörük, S. (2019). Matematiksel yatkınlık ölçeği uyarlama çalışması (Yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Balıkesir. (Tez bağlantısı: tez.yok.gov.tr).

[quads id=5]

Matematiksel Yatkınlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için ilgili yüksek lisans tezi incelenmelidir.