Mahremiyet Ölçeği

Özet

Mahremiyet Ölçeği, Sefer Kalaman tarafından 2017 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle bireylerin yeni medya ortamlarında, bilhassa Facebook gibi sosyal ağ platformlarında mahremiyet algılarını, sınırlarını ve mahremiyetin dönüşümüne dair tutumlarını ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, dijital çağda kişisel verilerin yönetimi ve paylaşımı konularındaki karmaşık davranışsal örüntüleri akademik olarak incelemeyi hedeflemektedir.

Ölçek, Türkiye örneği üzerinden sosyal medya kullanıcılarının mahremiyet ihlallerine ve kişisel bilgi paylaşımına yönelik gösterdikleri hassasiyet düzeyini belirlemeye yardımcı olmaktadır. Bu çalışma, iletişim bilimleri ve psikoloji alanlarında dijital mahremiyetin ölçülmesine önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Mahremiyet, Dijital Mahremiyet, Yeni Medya, Facebook, Sosyal Ağlar, Ölçek Geliştirme, Psikometri.

Yazarlar

Sefer Kalaman

Amaç

Mahremiyet Ölçeği’nin temel amacı, Facebook ve benzeri yeni medya platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte bireylerin kişisel mahremiyet anlayışlarında meydana gelen değişimi ve dönüşümü ölçmektir. Bu araç, kullanıcıların hangi tür bilgileri ne ölçüde paylaştığını, bu paylaşımı yaparken hangi riskleri göz önünde bulundurduğunu ve mahremiyetlerini korumak için hangi stratejileri uyguladığını saptamak üzere geliştirilmiştir.

Ölçek, aynı zamanda akademisyenlere ve araştırmacılara, yeni medya ortamlarında kullanıcıların mahremiyet endişeleri ile sosyal fayda beklentileri arasındaki dengeyi inceleme imkanı sunan standart bir ölçüm aracı sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı

Mahremiyet Ölçeği, psikometrik açıdan, mahremiyetin birden fazla boyutunu kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Çalışmanın ana yapısı, yeni medya bağlamında mahremiyetin yönetimi (privacy management) ve mahremiyetin algılanan kontrolü (perceived control over privacy) kavramlarına odaklanmaktadır.

Ölçek muhtemelen, kullanıcıların çevrimiçi kimliklerini yönetme biçimlerini, paylaştıkları içeriğin türünü (fotoğraf, konum, kişisel durum) ve bu bilgilerin üçüncü taraflarca erişimine yönelik hassasiyetlerini ölçen alt boyutlardan oluşmaktadır. Geliştirme çalışması, mahremiyetin sadece bir sınırlama değil, aynı zamanda sosyal ilişkileri yönetme aracı olarak da ele alındığını göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirildiği orijinal makalede (Kalaman, 2017), yapısal geçerlik çalışmalarının detaylı olarak sunulduğu varsayılmaktadır. Ancak, bu ölçek girişinde geçerlik bilgisi “-” olarak belirtilmiştir. Tipik olarak, geliştirme çalışmalarında geçerlik, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri (DFA/AFA), ölçüt bağıntılı geçerlik (criterion-related validity) ve kapsam geçerliği (content validity) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir.

Araştırmanın bağlamı göz önüne alındığında, ölçeğin yeni medya kullanım yoğunluğu ve mahremiyet endişesi gibi dışsal değişkenlerle anlamlı korelasyonlar göstermesi beklenir. Detaylı geçerlik sonuçları için orijinal bilimsel makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Mahremiyet Ölçeği’nin güvenirlik bilgisi kaynak girişte “-” olarak işaretlenmiştir. Geliştirme sürecinde, ölçeğin iç tutarlılığını (internal consistency) değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı ve kabul edilebilir düzeyde bir güvenirlik elde edildiği varsayılmaktadır.

İç tutarlılığın yanı sıra, ölçeğin kararlılığını (test-retest reliability) belirlemek için zaman içinde tekrar test uygulamalarının yapılmış olması da muhtemeldir. Güvenirlik değerlerinin tam analizi için, ölçeğin yayımlandığı akademik dergi makalesine başvurulmalıdır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme türünde olduğu için, Mahremiyet Ölçeği’nin yapısal boyutlarını belirlemek amacıyla faktör analizleri (muhtemelen hem Açımlayıcı Faktör Analizi hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılmıştır. Bu analizler, mahremiyet yapısının yeni medya bağlamında kaç temel boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur.

Faktör yapısı, muhtemelen “Bilgi Paylaşım Kontrolü,” “Çevrimiçi Gözetim Endişesi” ve “Sosyal Medya Mahremiyet Sınırları” gibi alt boyutlardan oluşmaktadır. Orijinal makale, ölçeğin nihai formunu ve faktör yüklerini içermektedir.

Ölçme Aracı

Test Çeşidi: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Orijinal kaynakta belirtilmemiş olmakla birlikte, sosyal bilimler ölçeklerinde sıklıkla kullanılan 5’li veya 7’li Likert Tipi derecelendirme formatında olduğu tahmin edilmektedir (Örneğin: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yeni medya kullanıcıları, özellikle sosyal ağ platformu kullanıcıları.

Yaş Grubu: Genç yetişkinler ve yetişkinler (Çalışma Facebook Türkiye örneği üzerine kurulu olduğundan, aktif sosyal medya kullanıcıları hedeflenmiştir).

Popülasyon Detayları: Çalışma, Türkiye’deki üniversite öğrencileri veya genel sosyal medya kullanıcıları örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiş olabilir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale).

Anahtar Kelimeler

Sosyal Medya, Mahremiyet Yönetimi, Likert Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Sefer Kalaman.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bozok Üniversitesi (Orijinal yayın dönemindeki bağlılık).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Mahremiyet Ölçeği, 2017 yılında yayımlanan akademik bir çalışma kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazarın (Sefer Kalaman) izninin alınması tavsiye edilir. Ölçeğin kullanımına dair bir ücret bilgisi (fee) belirtilmemiştir. İzinler ve kullanım koşulları için sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilmelidir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve PDF versiyonu aşağıdaki bağlantılardan erişilebilir. Orijinal makalenin PDF versiyonu şu adresten indirilebilir: uhedergisi.com. Ölçeğin kendine ait PDF dosyası ise buradan indirilebilir: mahremiyet-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Kalaman, S. (2017). Yeni medyada mahremiyetin dönüşümü: Facebook Türkiye örneği. Uluslararası Hakemli İletişim ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 14: 1-31.

Mahremiyet Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte doğrudan sağlanmamıştır. Maddeler için, araştırmanın yayınlandığı orijinal makaleye (Kalaman, 2017) başvurulması gerekmektedir.