Çevrimiçi Mahremiyet Kaygısı Ölçeği

Özet

Çevrimiçi Mahremiyet Kaygısı Ölçeği, bireylerin internet ortamında kişisel verilerinin toplanması, kullanılması ve paylaşılması konusundaki endişe düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş orijinal bir aracın Türk kültürüne uyarlanmış halidir. Bu uyarlama çalışması Turgay Alakurt tarafından 2017 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle dijitalleşen dünyada kullanıcıların mahremiyet algılarını ve bu algının neden olduğu kaygı seviyesini belirlemek için psikoloji ve iletişim alanlarında önemli bir araç sunmaktadır. Ölçek çeşidi bir Uyarlama çalışmasıdır.

Anahtar Kelimeler

Çevrimiçi mahremiyet, mahremiyet kaygısı, internet kullanımı, kişisel veri, uyarlama, psikometrik özellikler.

Yazarlar

Turgay Alakurt

Amaç

Ölçeğin temel amacı, orijinal formu yabancı dilde olan Online Privacy Concern Scale (Çevrimiçi Mahremiyet Kaygısı Ölçeği)’nin Türkçe konuşan popülasyonda geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanılabilmesini sağlamaktır. Bu adaptasyon, Türkiye’deki akademik çalışmaların çevrimiçi mahremiyet konusundaki bireysel farklılıkları sistematik olarak incelemesine olanak tanımıştır.

Ölçek, aynı zamanda, kullanıcıların dijital platformlara ve hizmet sağlayıcılara duyduğu güveni etkileyen temel faktörlerden biri olan mahremiyet kaygısını ölçerek, bu kaygının çevrimiçi davranışlar üzerindeki etkilerini araştırmacılar için ölçülebilir kılmayı hedeflemektedir. Bu sayede, dijital okuryazarlık ve veri güvenliği konularında eğitim programlarının geliştirilmesine katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Yapı

Ölçek, mahremiyet kaygısı olarak bilinen psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, bireyin çevrimiçi ortamlarda (sosyal medya, e-ticaret siteleri vb.) kendi rızası dışında veya yanlış amaçlarla kişisel verilerinin toplanması, depolanması ve işlenmesi ihtimaline karşı hissettiği endişe, korku ve rahatsızlık düzeyini ifade eder.

Bu kaygı, genellikle bireyin bilgi kontrolü beklentisi ile bu kontrolün gerçekçi sınırlamaları arasındaki algılanan farktan kaynaklanır. Ölçek, bu kaygının farklı boyutlarını (örneğin, toplanan verilerin kötüye kullanımı veya verilerin üçüncü taraflarla paylaşılması kaygısı) ele alarak, kapsamlı bir değerlendirme sunmayı amaçlar.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal uygunluğunu test etmek amacıyla çeşitli geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe örneklemde de korunduğunu göstermiştir. Özellikle uyum geçerliği, çevrimiçi mahremiyet kaygısının teorik olarak ilişkili olduğu diğer yapılarla (örneğin, internet bağımlılığı veya teknolojiye karşı tutumlar) beklenen yönde ilişkiler kurduğunu doğrulamıştır.

Ayrıca, yapı geçerliği (Construct Validity) çalışmaları kapsamında, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak ölçek maddelerinin ölçtüğü varsayılan alt boyutlarla tutarlılığı incelenmiştir. Bu analiz sonuçları, ölçeğin Türkçe formunun geçerli bir ölçüm aracı olduğunu destekler niteliktedir, ancak spesifik geçerlik katsayıları kaynakta belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla güvenirlik analizleri yapılmıştır. Bir adaptasyon çalışması olarak, Alakurt (2017) çalışmasında yüksek bir Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı (genellikle .70’in üzeri) elde edildiği varsayılmaktadır. Bu yüksek katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik çalışmalarının bir parçası olarak, ölçeğin zamana bağlı istikrarını kontrol etmek için test-tekrar test güvenirlik çalışması da uygulanmış olabilir. Bu tür bir çalışma, ölçekten elde edilen puanların farklı zamanlarda uygulandığında da tutarlı sonuçlar verdiğini kanıtlamaya yardımcı olur ve ölçeğin istikrarlı bir ölçüm sağladığını gösterir.

Faktör Analizi

Çevrimiçi Mahremiyet Kaygısı Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması sürecinde, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek üzere faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısını koruyup korumadığını belirlemek için genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tercih edilmiştir. DFA, orijinal teorik modeli test etmek için uygun bir yöntemdir.

DFA sonuçları, Türkçe formun orijinal ölçekle aynı sayıda faktörü içerdiğini ve bu faktörlerin yeterli düzeyde açıklayıcı varyansa sahip olduğunu göstermiştir. Faktör yüklerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olması, maddelerin ilgili alt boyutları güçlü bir şekilde temsil ettiğini teyit eder. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin Türkiye’de yapılan araştırmalarda kullanılması için sağlam bir psikometrik temel sağlamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert Tipi derecelendirme (Örn: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum) kullanılmaktadır.

Language Available: Türkçe (Uyarlama), Orijinal Dil (İngilizce)

Population Group: Yetişkinler, özellikle çevrimiçi platformları aktif kullanan bireyler.

Age Group: 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Population Details: Türkiye’deki internet kullanıcıları arasından seçilmiş örneklem (Uyarlama çalışmasında genellikle üniversite öğrencileri tercih edilmiştir).

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale).

Anahtar Kelimeler

Dijital güvenlik, Turgay Alakurt, ölçek adaptasyonu, psikometri, çevrimiçi davranışlar, veri güvenliği.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Turgay Alakurt

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Makalede belirtilmemiştir)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi (Uyarlama yazarının kurumsal bilgisi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin adaptasyon yılı 2017‘dir. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle orijinal yazarın ve uyarlama yazarının iznine tabiidir. Kullanım ücreti bilgisi kaynakta yer almamaktadır, ancak akademik amaçlı kullanımlarda yazar ile iletişim kurularak izin alınması tavsiye edilir.

Kaynakça

• Alakurt, T. (2017). Adaptation of Online Privacy Concern Scale into Turkish culture. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 7(4), 611-636, http://dx.doi.org/10.14527/pegegog.2017.022

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: cevrimici-mahremiyet-kaygisi-olcegi-toad.pdf

Çevrimiçi Mahremiyet Kaygısı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, telif hakları ve akademik yayın etiği gereği bu platformda doğrudan yayınlanmamaktadır. Maddelere tam olarak erişmek ve ölçeği kullanmak için lütfen Turgay Alakurt’un 2017 yılında yayımlanan “Adaptation of Online Privacy Concern Scale into Turkish culture” başlıklı akademik makalesine başvurunuz.