Kimya Motivasyon Anketi

Özet

Kimya Motivasyon Anketi (KMA), öğrencilerin kimya öğrenimine yönelik içsel ve dışsal motivasyon düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlama çalışması yapılmış bir psikometrik araçtır. Bu anketin temel amacı, öğrencilerin kimya derslerine karşı tutumlarını, ilgi düzeylerini ve akademik başarılarını etkileyen motivasyonel faktörleri belirlemektir. İlhan, Yıldırım ve Yılmaz (2012) tarafından gerçekleştirilen bu çalışma, ölçeğin Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu, psikometrik özelliklerini ortaya koyarak alanda kullanıma sunulmuştur. Ölçek, özellikle lise ve üniversite düzeyindeki öğrencilerin kimya eğitimi süreçlerindeki motivasyon profillerini anlamada önemli bir rol oynamaktadır.

Ölçek çeşidi olarak bir Uyarlama çalışması niteliği taşıyan KMA, orijinal hali yurt dışındaki bir kaynaktan alınarak Türkiye’deki örneklem üzerinde yeniden yapılandırılmıştır. Ölçeğin detaylı geçerlik ve güvenirlik analizleri, ilgili akademik yayında (2012) sunulmuştur. Ölçeğin sorumlu yazarı Nail İlhan’dır.

Anahtar Kelimeler

Kimya Motivasyon Anketi, Motivasyon, Kimya Eğitimi, Ölçek Uyarlama, Psikometri, Öğrenci Tutumları, Fen Eğitimi.

Yazarlar

Nail İlhan, Ayşe Yıldırım, Sümeyye Sema Yılmaz

Amaç

Kimya Motivasyon Anketinin temel amacı, öğrencilerin kimya derslerine yönelik öğrenme süreçlerinde sergiledikleri motivasyon türlerini ve düzeylerini ölçmektir. Bu ölçek, öğrencilerin kimyayı öğrenme konusundaki isteklerini, derslere katılım düzeylerini ve çaba gösterme eğilimlerini belirleyerek, eğitimcilerin motivasyonu artırmaya yönelik stratejiler geliştirmelerine yardımcı olmayı hedefler.

Ölçek, özellikle akademik araştırmalarda kullanılması amacıyla geliştirilmiştir. İlhan ve arkadaşları (2012), uyarlama çalışmasında ölçeğin Türk öğrencilerinin motivasyon yapılarını doğru bir şekilde temsil edip etmediğini test etmeyi amaçlamışlardır. Elde edilen veriler, kimya öğretim programlarının etkinliğini değerlendirmede ve öğrenci başarısızlığının motivasyonel nedenlerini araştırmada kullanılabilir.

Yapı

Kimya Motivasyon Anketi, motivasyonun psikolojik yapısı üzerine kurulmuştur. Genellikle motivasyon ölçekleri, İçsel Motivasyon (merak, ilgi ve tatmin nedeniyle öğrenme) ve Dışsal Motivasyon (ödül, ceza veya not gibi dış etkenler nedeniyle öğrenme) olmak üzere iki ana bileşen etrafında şekillenir. KMA’nın da bu genel motivasyon teorilerine dayandığı varsayılmaktadır.

Ölçeğin yapısal geçerliği, öğrencilerin kimya öğrenmeye yönelik sergiledikleri farklı motivasyonel eğilimleri ayırt edebilme yeteneğini ifade eder. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde korunduğunu veya modifiye edildiğini gösteren faktör yapısının detayları referans yayında mevcuttur.

Geçerlik

Kimya Motivasyon Anketinin geçerlik çalışmaları, ölçek maddelerinin gerçekten kimya motivasyonunu ölçüp ölçmediğini belirlemek için yapılmıştır. İlhan, Yıldırım ve Yılmaz (2012) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek üzere muhtemelen Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, yayınlanan akademik makale (Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2012) bu analizlerin sonuçlarını içermektedir. Bu sonuçlar, ölçeğin alt boyutlarının kuramsal çerçeveye uygunluğunu ve maddelerin temsil gücünü desteklemektedir. Ölçeğin geçerlik çalışmaları, bilimsel standartlara uygun olarak yürütülmüştür.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin tutarlılık ve istikrar derecesini ifade eder. KMA’nın güvenirlik analizleri muhtemelen İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplamalarıyla gerçekleştirilmiştir. Yüksek güvenirlik katsayısı, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle yapılan ölçümlerde benzer sonuçlar vereceğini gösterir.

Uyarlama çalışmasının sonuçları, ölçeğin genel ve alt boyutları için kabul edilebilir düzeyde güvenirlik değerleri sunmaktadır. Güvenirlik değerlerinin detaylarına ulaşmak için 2012 tarihli makalenin incelenmesi gerekmektedir. Güvenirlik, ölçeğin bilimsel araştırmalarda güvenle kullanılması için kritik bir ölçüttür.

Faktör Analizi

Kimya Motivasyon Anketi bir uyarlama çalışması olduğu için, ölçeğin Türk örneklemindeki faktör yapısının orijinal ölçekteki yapıyla karşılaştırılması amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçekte yer alan maddelerin hangi motivasyonel alt boyutlar altında toplandığını belirlemiştir.

Genellikle bu tür uyarlama çalışmalarında Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin yapısal modeli test edilir. Bu analizler sonucunda, Kimya Motivasyon Anketinin kaç faktörlü bir yapıya sahip olduğu ve bu faktörlerin kimya öğrenimine yönelik motivasyonun hangi yönlerini temsil ettiği belirlenmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Kesin derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak motivasyon anketlerinde en yaygın kullanılan format 5’li veya 7’li Likert tipidir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (Lise veya üniversite düzeyindeki kimya dersi alan öğrenciler)

Age Group: Genç Yetişkinler (Yaklaşık 15-25 yaş arası)

Population Details: Ölçeğin geliştirildiği örneklem detayları 2012 tarihli makalede bulunmaktadır. Çalışma Türkiye’deki eğitim ortamında gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Anket Formu (Self-Report Questionnaire)

Anahtar Kelimeler

Fen Eğitimi, Öğrenme Psikolojisi, Akademik Başarı, İçsel Motivasyon, Dışsal Motivasyon, Uyarlama Çalışması, Kimya Eğitimi.

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama ve geçerlik/güvenirlik çalışması 2012 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücretler: Ölçeğin kullanım izni ve ticari ücretleri hakkında resmi bir bilgi bulunmamaktadır. Akademik kullanım için genellikle sorumlu yazar Nail İlhan ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Kaynaklar

İlhan, N., Yıldırım, A. ve Yılmaz, S. S. ( 2012 ), Kimya Motivasyon Anketi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9 ( 18 ), 297- 310.

Makalenin orijinal bağlantısı: sbed.mku.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kimya-motivasyon-anketi-toad.pdf

Kimya Motivasyon Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen 2012 tarihli akademik yayının veya sorumlu yazarın incelenmesi gerekmektedir.