Kapsamlı Entelektüel Tevazu Ölçeği

Özet

Kapsamlı Entelektüel Tevazu Ölçeği (KETEÖ), bireylerin bilgiye karşı tutumlarını, kendi bilgi sınırlarını tanıma eğilimlerini ve başkalarının bakış açılarına duydukları saygıyı ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikolojik ölçme aracıdır. Bu ölçek, entelektüel tevazu yapısını dört temel alt boyutta ele almaktadır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, 2019 yılında Oğuzhan Çakan tarafından gerçekleştirilmiştir. Yapılan geçerlik ve güvenirlik analizleri, ölçeğin Türkçe formunun psikometrik açıdan yeterli olduğunu ve alanyazındaki kriterleri karşıladığını göstermektedir. Ölçek, 22 maddeden ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Entelektüel tevazu, psikolojik ölçek, adaptasyon, güvenirlik, geçerlik, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, yüksek lisans tezi.

Yazarlar

Oğuzhan Çakan (Uyarlayan).

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin entelektüel tevazu düzeylerini dört spesifik alt boyut üzerinden kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Uyarlama çalışması, bu yapının Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçülmesini sağlamayı hedeflemiştir. Orijinal ölçeğin yapısını koruyarak, bireylerin kendi bilgi ve inanç sistemlerini sorgulama, başkalarının fikirlerine saygı gösterme ve aşırı entelektüel güven duymama eğilimlerini belirlemek amaçlanmıştır.

Yapı

Kapsamlı Entelektüel Tevazu Ölçeği (KETEÖ), bireyin bilgi alanındaki sınırlarını ve hatalı olabilme olasılığını kabul etme eğilimi olarak tanımlanan entelektüel tevazu yapısını ölçmektedir. Ölçek, toplam 22 maddeden ve dört ayrı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, entelektüel tevazunun bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenlerini temsil etmektedir.

• Bakış Açısını Gözden Geçirme Konusunda Açıklık
• Akıl ve Egonun Bağımsızlığı (Ters Puanlanan Boyut)
• Diğerlerinin Bakış Açısına Saygı Duyma
• Aşırı Entelektüel Güvenin Olmaması (Ters Puanlanan Boyut)

Geçerlik

Kapsamlı Entelektüel Tevazu Ölçeği’nin Türkçe formunun yapı geçerliğini incelemek amacıyla detaylı analizler gerçekleştirilmiştir. Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin asıl formundaki yapısının Türkçe formunda da doğrulandığını göstermiştir.

DFA’ya ilişkin χ²/df değeri, alanyazında tavsiye edilen kriter değere uygun bulunmuş ve uyum iyiliği indekslerinin kabul edilebilir aralıklarda olduğu tespit edilmiştir (Karagöz, 2015; Şimşek, 2007; Meydan ve Şeşen, 2015). Bu bulgular, ölçeğin Türkçe formunun yapı geçerliği şartlarını başarıyla sağladığını kanıtlamaktadır. Ayrıca, ölçüt geçerliğine ilişkin bulgular, kapsamlı entelektüel tevazu ile alt boyutları arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı olan Cronbach Alfa değeri incelenmiştir. Genel olarak psikolojik ölçme araçlarına ilişkin güvenirliğin 0.70 ve üzerinde olması, ölçme aracının güvenirliğinin kanıtı olarak değerlendirilmektedir (DeVellis, 2012; Nunnally ve Bernstein, 1994).

Kapsamlı entelektüel tevazu toplam puanına ilişkin hesaplanan Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı, alanyazında önerilen kriter değeri karşılamaktadır. Bu sonuç, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve kararlı ölçümler yaptığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek üzere kullanılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin orijinal 4 faktörlü yapısının Türk kültürü bağlamında da korunduğunu ve iyi bir model uyumu gösterdiğini kanıtlamıştır. Ölçek, 4 alt boyut ve 22 maddeden oluşmaktadır. Alt boyutlar şunlardır:

• Bakış Açısını Gözden Geçirme Konusunda Açıklık (5 madde): Bireyin sağlam gerekçeler karşısında mevcut fikirlerini değiştirmeye gönüllü olması.
• Akıl ve Egonun Bağımsızlığı (5 madde): Bireyin önemli konularda karşıt görüşlerle karşılaştığında kendini kişisel olarak saldırıya uğramış hissetme eğiliminin düşük olması (tersine puanlanır).
• Diğerlerinin Bakış Açısına Saygı Duyma (6 madde): Başkalarıyla aynı fikirde olunmadığı durumlarda bile, onların mantıklı düşüncelerini dikkate alma yeteneği.
• Aşırı Entelektüel Güvenin Olmaması (6 madde): Bireyin kendi bilgisine aşırı güvenmek yerine, gerektiğinde başkalarının uzmanlığına başvurmayı tercih etmesi (tersine puanlanır).

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 4 alt boyut ve 22 madde.

Language Available: Türkçe (Turkish).

Population Group: Yüksek lisans tezi kapsamında üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu.

Age Group: Yetişkin (Adult).

Population Details: Türkiye örneklemi üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme (1= Kesinlikle Katılmıyorum – 5= Kesinlikle Katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Kapsamlı Entelektüel Tevazu Ölçeği, Likert ölçeği, psikometri, yapı geçerliği, Cronbach Alfa, DFA, adaptasyon.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat (Yüksek Lisans Tezi Bağlamında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, Oğuzhan Çakan’ın 2019 yılında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi’nde tamamladığı yayınlanmamış yüksek lisans tezinde adapte edilmiştir. Kullanım ve izinler için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Testin Adaptasyon Yılı: 2019.

Orijinal PDF dokümanı bu adresten indirilebilir: kapsamli-entelektuel-tevazu-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Çakan, O. (2019). Bilgeliğin yordayıcıları olarak entelektüel tevazu ve beş faktör kişilik özellikleri.(Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat.

DeVellis, R. F. (2012). Scale development: Theory and applications (3rd ed.). SAGE publications.

Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.

Karagöz, Y. (2015). Çok Değişkenli İstatistiksel Teknikler: SPSS ve AMOS Uygulamaları. Nobel Yayın Dağıtım.

Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Temel ilkeler ve LISREL uygulamaları. Ekinoks Yayınları.

Meydan, C. H., & Şeşen, H. (2015). Yapısal Eşitlik Modellemesi (SEM) ve AMOS Uygulamaları. Detay Yayıncılık.

Kapsamlı Entelektüel Tevazu Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek 4 alt boyut ve 22 maddeden oluşmaktadır:

• Bakış Açısını Gözden Geçirme Konusunda Açıklık (5 m): Sağlam bir gerekçe olduğunda fikirlerimi değiştirmeye hazırımdır.
• Akıl ve Egonun Bağımsızlığı (5 m): Benim için önemli konular hakkında birisi aynı fikri paylaşmadığında, saldırıya uğramış gibi hissederim.
• Diğerlerinin Bakış Açısına Saygı Duyma (6 m): Başkalarıyla aynı fikirde olmadığım zamanlarda bile, onların akla yatkın düşüncelerini göz önünde bulundururum.
• Aşırı Entelektüel Güvenin Olmaması (6 m): Başkalarının uzmanlığına başvurmaktansa çoğu konu hakkındaki kendi bilgime güvenmeyi tercih ederim.