Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği

Öz

Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği, jinekolojik kanserler konusunda kadınların bilgi düzeylerini, tutumlarını ve farkındalık seviyelerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş ölçek geliştirme çalışmasıdır. 2017 yılında Alp Dal ve Ertem tarafından bilimsel literatüre kazandırılan bu araç, özellikle rahim ağzı, yumurtalık ve rahim kanseri gibi yaygın jinekolojik maligniteler hakkında toplumsal farkındalık düzeyini değerlendirmeyi hedefler. Ölçek, sağlık profesyonellerine ve araştırmacılara, hedeflenen popülasyonun eğitim ihtiyaçlarını belirleme ve buna yönelik halk sağlığı müdahaleleri geliştirme konusunda önemli veriler sunmaktadır.

Ölçeğin geliştirilme süreci, kapsamlı bir literatür taraması ve uzman görüşleri alınarak gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, kadın sağlığı alanında koruyucu hekimlik yaklaşımlarının desteklenmesi ve erken tanı oranlarının artırılması için temel bir değerlendirme aracı sağlamaktadır. Ölçek, özellikle genç ve orta yaş grubu kadınların risk algısı ve tarama davranışlarına ilişkin değerli bilgiler toplamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Jinekolojik Kanserler, Farkındalık, Kadın Sağlığı, Erken Tanı, Kanser Tarama, Sağlık Eğitimi, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Nursel Alp Dal, Gözde Ertem.

Amaç

Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği’nin temel amacı, kadınların jinekolojik kanserler (serviks, over, endometrium vb.) ile ilgili genel bilgi düzeylerini, risk faktörleri hakkındaki bilinçlerini, belirtileri tanıma yeteneklerini ve koruyucu davranışlar (örneğin, düzenli tarama testlerine katılma) sergileme eğilimlerini sistematik olarak ölçmektir. Bu araç, özellikle hemşirelik ve halk sağlığı alanlarında, eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek ve bireylerin farkındalık eksikliklerini saptamak için tasarlanmıştır.

Ölçek, sağlık politikalarının geliştirilmesine katkıda bulunarak, hedeflenen eğitim materyallerinin hazırlanmasında yol gösterici olmayı amaçlamaktadır. Kadınların bu hayati sağlık konularındaki farkındalık seviyelerinin ölçülmesi, koruyucu sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması açısından kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, bireylerin jinekolojik kanserlere ilişkin sahip olduğu bilgi, inanç ve tutumları kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle üç ana bileşen etrafında şekillenmektedir:

• Kognitif Farkındalık: Kanser türleri, risk faktörleri ve belirtiler hakkında doğru bilgiye sahip olma düzeyi.
• Davranışsal Farkındalık: Kendi kendine muayene, düzenli kanser tarama testlerine (örneğin, Pap smear) katılma ve sağlık profesyonelleriyle iletişim kurma eğilimi.
• Duygusal ve Tutumsal Farkındalık: Kanser korkusu, önlenebilirlik inancı ve erken tanının önemi hakkındaki kişisel tutumlar.

Ölçek, bu bileşenler aracılığıyla, kadınların sağlık okuryazarlığı ve aktif sağlık arama davranışları arasındaki ilişkiyi incelemeye olanak tanır. Ölçek geliştirme çalışması, bu yapının geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçüldüğünü göstermeyi amaçlamıştır.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal geliştirme çalışmasında (Alp Dal ve Ertem, 2017), ölçeğin ölçmek istediği yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek üzere çeşitli geçerlik analizleri yapılmıştır. Kaynak metinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile) ve yapı geçerliği (faktör analizi ile) incelenmiştir.

Çalışmada, maddelerin jinekolojik kanser farkındalığı yapısını temsil etme yeterliliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, ayrıca yapı geçerliğini sağlamak amacıyla istatistiksel yöntemler kullanılarak ölçeğin teorik yapıyla uyumu test edilmiştir. Ölçeğin geçerli kabul edilebilmesi için, maddelerin ilgili literatürle ve teorik çerçeveyle tutarlı olması gerekmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Orijinal çalışmada (Alp Dal ve Ertem, 2017), ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla istatistiksel analizler yapılmıştır. Kaynak verilerde spesifik katsayılar belirtilmemiştir.

Tipik olarak, psikometrik çalışmalar, ölçeğin maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısını rapor ederler. Yüksek bir Alfa değeri, ölçeğin maddelerinin aynı temel yapıyı ölçtüğünü gösterir. Ölçeğin güvenilirliği, farklı popülasyonlarda ve zamanlarda yapılan tekrarlanan uygulamalarla da desteklenmelidir.

Faktör Analizi

Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği geliştirme sürecinde, yapı geçerliğini ortaya koymak amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin altında yatan temel boyutları veya faktörleri belirlemeyi amaçlar. Orijinal kaynakta detaylı faktör yapısı verilmemiştir; ancak, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamak için kullanılır.

Faktör analizi, ölçeğin farkındalık kavramını oluşturan alt boyutları (örneğin, Belirti Bilgisi, Tarama Davranışı, Risk Algısı) ne kadar net ayırabildiğini gösterir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen yapıya uygunluğunu kanıtlamaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi (-) olarak belirtilmiş olsa da, bu tür farkındalık ölçekleri genellikle Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (örneğin, 3’lü, 4’lü veya 5’li seçenekler: “Hiç katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a).

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Kadınlar

Age Group: Genellikle yetişkin kadın popülasyonu (çalışmanın örneklemine bağlı olarak detaylandırılmalıdır).

Population Details: Ölçek, jinekolojik kanser risk grubunda bulunan veya farkındalık düzeyinin ölçülmesi hedeflenen kadın popülasyonu için tasarlanmıştır.

Test Methodology: Öz bildirimli, yazılı anket formatında uygulanır.

Anahtar Kelimeler

Jinekolojik Kanserler, Psikometri, Farkındalık Ölçeği, Halk Sağlığı, Nursel Alp Dal, Kanser Eğitimi, Tarama Davranışı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: İletişim adresi, sorumlu yazar Nursel Alp Dal’ın e-posta adresi üzerinden sağlanabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Nursel Alp Dal ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ticari olmayan akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle izin alınması yeterlidir, ancak ücret bilgisi için yazara başvurulmalıdır.

Test Yılı: Ölçeğin geliştirildiği ve yayımlandığı yıl 2017’dir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: jinekolojik-kanserler-farkindalik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Alp Dal, N. ve Ertem, G. (2017). Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği geliştirme çalışması. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(5), 2351-2367.

Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Kullanım ve maddelerin temini için sorumlu yazar Nursel Alp Dal ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.