İşyeri Nezaketsizliği Ölçeği

Özet

İşyeri Nezaketsizliği Ölçeği, örgütsel ortamlarda çalışanların maruz kaldığı düşük yoğunluklu, muğlak ve görgü kurallarına aykırı davranışları, yani nezaketsizliği ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal yapısının korunarak 2019 yılında Gök, Karatuna ve Başol tarafından Türkçe’ye uyarlanması ile Türk kültür ve dil bağlamına kazandırılmıştır. Ölçek, çalışanların karşılaştığı saygısız, düşüncesiz veya kaba eylemlerin sıklığını değerlendirerek örgütsel psikoloji ve davranış alanındaki araştırmalara önemli katkılar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İşyeri nezaketsizliği, örgütsel davranış, psikometrik araç, uyarlama, iş stresi, Gök, Karatuna, Başol (2019), incivility.

Yazarlar

Seda Gök, İrem Karatuna, Oğuz Başol.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çalışanların işyerinde maruz kaldığı nezaketsiz davranışların düzeyini ve sıklığını güvenilir ve geçerli bir şekilde tespit etmektir. Bu uyarlama çalışması, orijinal İngilizce ölçeğin kültürel ve dilsel bağlamda Türk çalışan popülasyonuna uygulanabilirliğini sağlamayı hedefler. Elde edilen veriler, işyeri nezaketsizliğinin çalışanların psikolojik sağlığı, performansı ve genel örgütsel çıktıları üzerindeki olumsuz etkilerini incelemek için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, sosyal psikoloji ve örgütsel davranış alanında merkezi bir kavram olan işyeri nezaketsizliği yapısını ölçmektedir. Bu yapı, tam teşekküllü bir şiddet veya taciz eylemi olmasa da, zamanla birikerek ciddi örgütsel ve bireysel zararlara yol açabilen, düşük yoğunluklu sapkın davranışları kapsar. Nezaketsizlik, genellikle saygısızlık, kabalık, kasıtlı olarak görmezden gelme veya düşüncesizlik eylemleri olarak tezahür eder. Ölçek maddeleri, bu tür davranışlara maruz kalma sıklığına odaklanarak tek boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasının yapısal geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. Analiz sonuçları, tek faktörlü modelin Türk örneklem verisi ile uyumunun oldukça güçlü olduğunu göstermektedir. Rapor edilen başlıca uyum indeksleri şunlardır:

• Ki-kare/Serbestlik Derecesi (χ²/df): 55.62/14 = 3.97 (Kabul edilebilir uyum aralığındadır.)
• RMSEA (Yaklaşık Hata Karelerinin Ortalaması Kökü): .08 (Kabul edilebilir üst sınırda.)
• SRMR (Standartlaştırılmış Kök Ortalama Kare Kalıntısı): .03 (Mükemmel uyum.)
• CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi): .99 (Mükemmel uyum.)
• GFI (İyilik Uyum İndeksi): .96
• AGFI (Ayarlanmış İyilik Uyum İndeksi): .92
• NFI (Normlu Uyum İndeksi): .98
• NNFI (Normsuz Uyum İndeksi): .98

Bu yüksek uyum indeksleri, ölçeğin orijinal tek faktörlü yapısının Türkçe formda korunduğunu ve ölçeğin yapısal olarak geçerli olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenilirlik

İşyeri Nezaketsizliği Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach’s Alpha katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach’s Alpha değeri 0.92 olarak rapor edilmiştir. Bu katsayı, ölçek maddeleri arasındaki yüksek düzeyde tutarlılığa işaret etmekte ve ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Psikometrik açıdan 0.90 ve üzeri değerler mükemmel iç tutarlılık olarak kabul edilmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinde, ölçeğin yapısal bütünlüğünü test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Analizler, ölçeğin tek boyutlu yapısını desteklemiş ve modelin verilerle uyumunu gösteren RMSEA (.08), CFI (.99) ve SRMR (.03) gibi indekslerle güçlü bir uyum sergilemiştir. Bu sonuçlar, İşyeri Nezaketsizliği Ölçeği’nin Türkçe formunun, ölçülmek istenen tek bir temel yapıyı temsil ettiğini doğrulamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkin Çalışanlar

Yaş Grubu: Yetişkin Çalışan Popülasyonu

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki işyerlerinde görev yapan çeşitli sektörlerden bireyler.

Test Metodolojisi: Bireylerin işyerinde nezaketsiz davranışlara maruz kalma sıklığını öz bildirim yöntemiyle değerlendirmesine dayanır. Ölçek 5 puanlı Likert formatındadır.

Derecelendirme:

• 0 = Hiçbir zaman
• 4 = Çok sık

Anahtar Kelimeler

Örgütsel psikoloji, işyeri stresi, öz bildirim, güvenilirlik, geçerlik, DFA, RMSEA.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Sorumlu Yazar Oğuz Başol)

Yazışma Adresi: Kırklareli Üniversitesi (Sorumlu yazarın e-posta uzantısından çıkarım yapılmıştır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında Gök, Karatuna ve Başol tarafından Türkçe’ye uyarlanmış ve yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve telif hakları ile ilgili resmi izinler için sorumlu yazar Oğuz Başol ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Orijinal makalenin PDF versiyonu buradan indirilebilir: isyeri-nezaketsizligi-olcegi-toad.pdf

Makalenin yayınlandığı dergiye ait doğrudan link: psikolog.org.tr

Kaynaklar

Gök, S., Karatuna, I. ve Başol, O. (2019). İşyeri Nezaketsizliği Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması. Türk Psikoloji Yazıları, 22(44), 106-115. doi: 10.31828/tpy1301996120181128m000009

İşyeri Nezaketsizliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Sizi aşağıladı mı ya da küçümsedi mi?

Not: Kaynak içeriklerinde yalnızca bir örnek madde sunulmuştur. Ölçeğin tamamına erişmek için lütfen belirtilen referans makaleye başvurunuz.