İş Becerikliliği (Job Crafting) Ölçeği

Özet

İş Becerikliliği (Job Crafting) Ölçeği, çalışanların işlerini, görevlerini ve ilişkilerini kendi inisiyatifleriyle yeniden şekillendirme çabalarını ölçmek amacıyla tasarlanmış bir psikolojik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe’ye adaptasyonu Gökhan Kerse (2017) tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak Türk örnekleminde geçerlik ve güvenirlik analizlerini yapmaktır. Adaptasyon sürecinde ayrıca, İş Becerikliliği ile çalışan sağlığı açısından kritik bir değişken olan duygusal tükenme arasındaki ilişkinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu ölçek, örgütsel davranış ve insan kaynakları yönetimi alanlarında proaktif çalışan davranışlarını incelemek için önemli bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

İş Becerikliliği, Job Crafting, Duygusal Tükenme, Örgütsel Psikoloji, Ölçek Uyarlama, Çalışan Davranışları, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Gökhan Kerse (Uyarlayan)

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yabancı dilde geliştirilmiş olan İş Becerikliliği kavramını ölçen orijinal ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamaktır. Bu adaptasyon çalışması, Türk akademisyenlerin ve uygulayıcıların, çalışanların işlerini aktif olarak yeniden tanımlama süreçlerini bilimsel yöntemlerle ölçebilmelerine olanak tanımaktadır.

İkinci bir amaç ise, İş Becerikliliği düzeylerinin çalışanların deneyimlediği olumsuz sonuçlarla, özellikle de literatürde sıklıkla ele alınan duygusal tükenme ile olan korelasyonunu araştırmaktır. Bu sayede, iş becerikliliğinin tükenmeyi azaltıcı veya önleyici bir rol oynayıp oynamadığı test edilmiştir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, temelde bireylerin kendi iş rollerini ve çevresel faktörleri proaktif bir şekilde değiştirmesi anlamına gelen İş Becerikliliği (Job Crafting) yapısını ölçmektedir. İş Becerikliliği, geleneksel iş tasarımı yaklaşımlarının aksine, işin üst yönetim veya İK tarafından değil, bizzat çalışan tarafından şekillendirilmesini içerir. Bu yapı genellikle üç ana boyutta incelenir:

• Görevsel Beceriklilik (Task Crafting): Çalışanın görevlerinin kapsamını, sayısını veya türünü değiştirmesi.
• İlişkisel Beceriklilik (Relational Crafting): Çalışanın iş yerindeki sosyal etkileşimlerini, kimlerle çalıştığını veya iş ilişkilerinin doğasını değiştirmesi.
• Bilişsel Beceriklilik (Cognitive Crafting): Çalışanın işini veya işinin amacını algılama şeklini değiştirmesi.

Geçerlik

Kerse (2017) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türkçe formunun yapı geçerliği ve ölçüt geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen psikolojik yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü gösterir. Adaptasyon çalışmalarında genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığı test edilir.

Ölçüt geçerliği kapsamında ise, İş Becerikliliği Ölçeği’nin puanlarının, teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer değişkenlerle (örneğin, duygusal tükenme) anlamlı korelasyonlar gösterip göstermediği analiz edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin Türk çalışanların iş becerikliliği düzeylerini geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek için yapılmıştır. Adaptasyon çalışmasında iç tutarlılık güvenirlik katsayılarının (genellikle Cronbach Alfa) hesaplandığı varsayılmaktadır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin alt boyutlarının ve toplam puanının kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğunu tespit etmeyi hedeflemiştir. Bu psikometrik özellikler, ölçeğin bilimsel araştırmalarda ve uygulamalarda güvenle kullanılabileceğinin temelini oluşturur.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinin kritik bir aşaması olan faktör analizi, orijinal ölçeğin boyutluluğunu Türkçe formda doğrulamak için kullanılmıştır. Kerse’nin (2017) çalışmasında, İş Becerikliliği yapısının çok boyutlu doğası göz önüne alınarak, ölçeğin özgün faktör yapısının (genellikle üç veya dört boyutlu) Türk çalışanlar üzerinde de geçerli olup olmadığı Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. Bu analizler, model uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) aracılığıyla raporlanmıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal ölçeğe bağlı olarak genellikle 5 veya 7 noktalı Likert)

Language Available: Türkçe

Population Group: Çalışanlar (Örgütsel bağlamda görev yapan bireyler)

Age Group: Yetişkin Çalışan Popülasyonu

Population Details: Çalışma Kerse (2017) tarafından belirli bir Türk örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Kendi kendine doldurulan anket formu. Uyarlama çalışması, dilsel eşdeğerlik ve psikometrik analiz adımlarını içermektedir.

Anahtar Kelimeler

İş Becerikliliği Ölçeği, Job Crafting Scale, Türkçe Adaptasyon, Örgütsel Gelişim, Çalışan Katılımı, Duygusal Tükenme, İşletme Araştırmaları.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Belirtilmemiş (Makalenin yayınlandığı tarihteki yazarın kurumsal adresi geçerlidir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazar Gökhan Kerse ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Akademik kullanım genellikle ücretsizdir, ancak yazarın politikası geçerlidir.

Test Yılı: Türkçe Uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

Kaynaklar

Kerse, G. (2017). İş Becerikliliği (Job Crafting) Ölçeğini Türkçe’ye uyarlama ve duygusal tükenme ile ilişkisini belirleme. İşletme Araştırmaları Dergisi, 9 (4), 283-304. doi: 10.20491/isarder.2017.332

Orijinal PDF makalesine buradan ulaşılabilir: is-becerikliligi-job-crafting-olcegi-toad.pdf

İş Becerikliliği (Job Crafting) Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına Kerse (2017) tarafından yayımlanan “İş Becerikliliği (Job Crafting) Ölçeğini Türkçe’ye uyarlama ve duygusal tükenme ile ilişkisini belirleme” başlıklı makaleden ulaşılabilir.