İlkokulda Korku Ölçeği

Özet

İlkokulda Korku Ölçeği (İKÖ), 2018 yılında Hatice Kıran tarafından yüksek lisans tezi kapsamında ölçek geliştirme çalışması olarak tasarlanmıştır. Bu enstrümanın temel amacı, ilkokul düzeyindeki öğrencilerin okul ortamına, akademik beklentilere ve sosyal ilişkilere yönelik yaşadıkları spesifik korkuları sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, öğrencilerin okul ile ilgili deneyimlerine dair duygusal tepkilerini nicel bir veri haline getirerek, eğitim ve psikolojik danışmanlık alanlarında müdahale programlarının geliştirilmesine zemin hazırlamaktadır.

Bu ölçek, özellikle çocuklarda yaygın görülen okul korkusu veya okul kaygısı belirtilerinin belirlenmesinde önemli bir araç olarak kabul edilmektedir. Geliştirme süreci, psikometrik standartlara uygun olarak yürütülmüş olup, geçerlik ve güvenirlik analizleri ile ölçeğin ölçtüğü yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiği gösterilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

İlkokul, Okul Korkusu, Okul Kaygısı, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Çocuk Psikolojisi, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Hatice Kıran

[quads id=5]

Amaç

İlkokulda Korku Ölçeği’nin temel amacı, ilkokul çağındaki öğrencilerin okul yaşamlarına dair geliştirdikleri korku düzeylerini ve bu korkuların hangi spesifik alanlarda yoğunlaştığını tespit etmektir. Bu tespit, okul rehberlik servislerinin ve ruh sağlığı uzmanlarının, öğrencilerin eğitim hayatını olumsuz etkileyen bu duygusal zorluklara yönelik erken müdahale stratejileri geliştirmesine olanak tanır.

Ölçek, sadece genel bir korku seviyesi ölçmekle kalmaz, aynı zamanda korkuyu oluşturan alt boyutları (örneğin, sınav kaygısı, sosyal reddedilme korkusu, öğretmen korkusu) ortaya çıkararak daha hedefe yönelik psikososyal destek sağlamayı amaçlamaktadır. Ölçek, öğrencilerin okul ortamındaki adaptasyon sorunlarını anlamlandırmak için değerli bir tanı aracı sunar.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel bir kavram olan korku (fear) ve kaygı (anxiety) yapıları üzerine odaklanmaktadır, ancak bunu okul bağlamıyla sınırlandırmaktadır. Ölçülen temel yapı, literatürde sıklıkla ele alınan “Okul Korkusu” (School Fear) kavramıdır. Bu yapı, öğrencinin okula gitme isteksizliğinden, okulda bulunduğu sırada yaşadığı fiziksel ve duygusal rahatsızlıklara kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.

Okul korkusu, öğrencinin akademik başarısını, sosyal gelişimini ve genel iyi olma halini doğrudan etkileyen karmaşık bir psikolojik yapıdır. Bu ölçek, okul korkusunu tekil bir değişken olarak değil, muhtemelen birden fazla faktörden oluşan çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Bu boyutlar genellikle akademik performans beklentileri, otorite figürleriyle ilişkiler ve akran zorbalığı/ilişkileri gibi alanları içerir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması bir yüksek lisans tezi bünyesinde gerçekleştirildiği için, geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Çalışmada öncelikle kapsam geçerliği (content validity) için uzman görüşleri alınmıştır. Maddelerin ilkokul öğrencilerinin gelişim düzeyine ve okul korkusunun kapsamına uygunluğu değerlendirilmiştir.

Yapısal geçerliği kanıtlamak amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini gösterir. Elde edilen faktör yapısının, okul korkusunun alt boyutlarıyla tutarlı olduğu varsayılmaktadır. Ayrıca, ölçeğin ayırt edici geçerliği ve yakınsak geçerliği için diğer ilgili ölçeklerle korelasyon analizleri yapılmış olabilir. Ancak kaynakta spesifik bir geçerlik katsayısı belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçümün kararlılığını ve iç tutarlılığını değerlendirmeye odaklanmıştır. Geliştirme çalışmalarında en yaygın kullanılan yöntem olan iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) hesaplanmıştır. Bu katsayının, ölçeğin genelinin ve belirlenen alt faktörlerinin güvenilir olduğunu gösteren kabul edilebilir akademik sınırlarda (genellikle .70 ve üzeri) olduğu beklenmektedir.

Ek olarak, ölçeğin zaman içinde kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği çalışması da yapılmış olabilir. Bu çalışma, aynı öğrencilere farklı zamanlarda uygulanan ölçek sonuçlarının tutarlılığını gösterir. Güvenirlik çalışmalarının detayları, orijinal yüksek lisans tezi içinde bulunmaktadır.

Faktör Analizi

İlkokulda Korku Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü belirlemek amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Bu analizler, çok sayıda maddeden oluşan ölçekteki temel ve bağımsız boyutları ortaya çıkarmıştır. Muhtemelen, verilerin indirgenmesi ve yapısal boyutların belirlenmesi için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır.

AFA sonucunda elde edilen faktör yapısının, ölçeğin psikolojik olarak anlamlı alt boyutlara ayrıldığını gösterdiği varsayılmaktadır. Bu alt boyutlar, okul korkusunun farklı tezahürlerini (örneğin, sosyal kaygı, akademik başarısızlık korkusu) temsil eder. Ölçeğin nihai yapısının, bu faktör analizleri sonucunda belirlenen ve teorik olarak desteklenen boyutlardan oluştuğu kabul edilmektedir.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Psikometrik Ölçek)

Format: Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiştir. Ancak, ilkokul öğrencilerine yönelik olması sebebiyle, genellikle 3’lü veya 4’lü Likert tipi derecelendirme formatının (Örn: Hiçbir zaman, Bazen, Her zaman) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlkokul Öğrencileri

Yaş Grubu: İlkokul seviyesindeki çocuklar (Genellikle 6-11 yaş arası).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ilkokul kademesinde eğitim gören öğrenciler üzerinden geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Nicel araştırma yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilen psikometrik ölçek geliştirme çalışmasıdır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Gelişimi, Okul Ortamı, Psikolojik Değerlendirme, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Hatice Kıran, Tokat.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Çalışma, Tokat ilinde bulunan Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanmıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için genellikle yazardan izin alınması gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi mevcut değildir.

Kaynaklar

Kıran, H. (2018). İlkokul öğrencilerinin okul ile ilgili korkularının değerlendirilmesi: ölçek geliştirme çalışması (Yüksek lisans tezi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Tokat.

Ölçeğin orijinal tezi Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ilkokulda-korku-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

İlkokulda Korku Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri bu kaynak içeriğinde yer almamaktadır. Maddelerin tamamına, referanslarda belirtilen Hatice Kıran’ın 2018 tarihli “İlkokul öğrencilerinin okul ile ilgili korkularının değerlendirilmesi: ölçek geliştirme çalışması” başlıklı yüksek lisans tezinden ulaşılabilir.