İlköğretim Öğrencileri İçin Öz Bakım Becerileri Ölçeği

Özet

İlköğretim Öğrencileri İçin Öz Bakım Becerileri Ölçeği, G. Yılmaz tarafından 2011 yılında hazırlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, özellikle yatılı ilköğretim bölge okulu (YİBO) birinci kademe öğrencilerinin öz-bakım becerileri düzeylerini sistematik olarak saptamak ve uygulanan eğitim programlarının bu beceriler üzerindeki etkisini nicel olarak değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, öğrencilerin kişisel hijyen, temizlik ve öz-yönetim gibi temel yaşam alanlarındaki yeterliliklerini ölçmeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Öz Bakım Becerileri, İlköğretim Öğrencileri, Likert Ölçeği, Psikometrik Özellikler, Geliştirme Ölçeği, Yüksek Lisans Tezi.

Yazarlar

G. Yılmaz

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ilköğretim birinci kademe öğrencilerine verilen öz-bakım becerileri eğitiminin, öğrencilerin bu becerileri kazanma ve uygulama düzeyleri üzerindeki etkisini ölçmektir. Ölçek, öğrencilerin bağımsız yaşam becerilerini ne ölçüde geliştirdiğini belirleyerek, eğitim programlarının etkinliği hakkında somut veriler sunar.

Ölçek, aynı zamanda, öğrencilerin kişisel hijyen ve sağlıkla ilgili rutinleri takip etme yeteneklerini değerlendirerek, özellikle yatılı okul ortamlarında öğrencilerin gelişimsel ihtiyaçlarına uygun müdahalelerin planlanmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yapı

İlköğretim Öğrencileri İçin Öz Bakım Becerileri Ölçeği, bireyin günlük yaşam aktivitelerini (GWA) başkalarının yardımı olmaksızın yerine getirme yeteneği olarak tanımlanan öz-bakım becerileri psikolojik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, kişisel temizlik, giyinme, yemek yeme ve temel sağlık sorumlulukları gibi alt boyutları içermektedir.

Ölçek, çocukların gelişimsel dönemlerine uygun olarak, kişisel sorumluluk bilinci ve özerklik düzeylerinin değerlendirilmesine odaklanmakta, böylece gelişim psikolojisi alanında kullanılan önemli bir araç rolünü üstlenmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen analizler, verilerin faktör analizi için uygunluğunu göstermiştir. Analiz sonuçlarına göre, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem uygunluk katsayısı değeri .836 olarak bulunmuştur. Bu değer, veri yapısının faktör analizi için oldukça yeterli olduğunu desteklemektedir.

Ayrıca, verilerin çok değişkenli normal dağılım varsayımını test eden Bartlett Sphericity testi sonuçları incelenmiştir. Elde edilen ki-kare değeri, .01 düzeyinde manidar (p < .01) çıkmıştır. Bu sonuç, değişkenler arasındaki korelasyonun faktörleştirme işlemi için uygun olduğunu ve ölçeğin yapı geçerliğine dair önemli kanıtlar sunduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alpha katsayısı hesaplanarak saptanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin genel Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı .855 olarak belirlenmiştir.

Bu yüksek güvenirlik katsayısı (.855), ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin, öz-bakım becerileri düzeylerini güvenilir bir biçimde yansıttığını kanıtlamaktadır. Bu değer, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek üzere faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Analiz öncesinde, veri setinin uygunluğunu doğrulamak için yapılan istatistiksel testler, güçlü sonuçlar vermiştir. KMO değeri (.836) ve Bartlett testi sonuçlarının istatistiksel olarak manidar olması, veri matrisinin faktör çıkarımı için ideal olduğunu göstermiştir.

Bu bulgular, ölçeğin ölçtüğü öz-bakım becerileri yapısının altında yatan faktörlerin güçlü bir şekilde ayrıştığını ve ölçeğin teorik yapısını destekleyen ampirik kanıtlar sunduğunu göstermektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme Ölçeği / Öz-Bildirim (Dolaylı Gözlem)

Format: 4’lü Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Derecelendirme: 1 = Nadiren, 4 = Her Zaman

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlköğretim Öğrencileri (1. Kademe)

Yaş Grubu: İlköğretim 1. Kademe öğrencileri (yaklaşık 6-10 yaş)

Popülasyon Detayları: Yatılı İlköğretim Bölge Okulu (YİBO) öğrencileri üzerinde geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Uygulanan bir eğitim programının etkisini ölçmek amacıyla ön-test ve son-test deseninde kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

KMO Katsayısı, Bartlett Testi, İç Tutarlılık, Öz-Yeterlilik, Uşak Üniversitesi, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Tez Kaynağı)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2011 yılında yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve telif hakları bilgisi için yazar G. Yılmaz ile belirtilen e-posta adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğe ait orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: ilkogretim-ogrencileri-icin-oz-bakim-becerileri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yılmaz, G. (2011). Yatılı ilköğretim bölge okulu 1. kademe öğrencilerine verilen öz-bakım becerileri eğitiminin öğrencilerin öz-bakım becerilerine etkisi (Yüksek lisans tezi). Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uşak.

Tez kaydına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

İlköğretim Öğrencileri İçin Öz Bakım Becerileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak metinde doğrudan listelenmemiştir. Maddelere ulaşmak için tezin tam metninin incelenmesi gerekmektedir.