İlköğretim Öğrencileri İçin Fiziksel Aktivite Soru Formu

Özet

İlköğretim Öğrencileri İçin Fiziksel Aktivite Soru Formu, çocukların fiziksel aktivite düzeylerini ve alışkanlıklarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir ölçektir. Bu ölçeğin uyarlama çalışması, Sert ve Temel (2014) tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışma, özgün formun Türk ilköğretim öğrencileri popülasyonunda dilsel ve kültürel eşdeğerliğini sağlamayı ve psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) incelemeyi hedeflemiştir. Bu araç, özellikle çocuk sağlığı, spor bilimleri ve eğitim psikolojisi alanlarında fiziksel aktivite araştırmaları için kritik bir öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Fiziksel Aktivite, İlköğretim Öğrencileri, Ölçek, Uyarlama, Geçerlilik, Güvenilirlik, Çocuk Sağlığı, Soru Formu.

Yazarlar

Zuhal Emlek Sert, A. Burcu Temel

Amaç

İlköğretim Öğrencileri İçin Fiziksel Aktivite Soru Formu, ilköğretim çağındaki çocukların katıldıkları fiziksel aktivite türlerini, sıklığını ve yoğunluğunu belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, uluslararası düzeyde kabul görmüş bir aracı Türk kültürüne adapte ederek, bu yaş grubunun fiziksel aktivite davranışlarını standart bir yöntemle değerlendirebilmektir.

Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki araştırmacılara ve sağlık profesyonellerine, çocukluk çağı obezitesi ve hareketsizlik gibi önemli halk sağlığı sorunlarının tespiti ve önlenmesi stratejilerinde kullanılabilecek geçerli bir ölçüm aracı sunmayı amaçlamaktadır. Ölçek, çocukların sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıklarının değerlendirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır.

Yapı

Ölçek, bireyin belirli bir zaman dilimi içinde gerçekleştirdiği yapılandırılmış veya yapılandırılmamış tüm hareket ve enerji harcamalarını kapsayan fiziksel aktivite kavramını ölçmektedir. Psikometrik açıdan bu yapı, genellikle aktivitenin süresi, sıklığı, yoğunluğu ve türü gibi boyutları içermektedir.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin özgün yapısının Türk örnekleminde de korunduğu varsayılmış ve bu doğrultuda faktör analizleri ile yapısal uygunluk test edilmiştir. Bu, ölçeğin sadece dilsel değil, aynı zamanda kavramsal olarak da Türk ilköğretim öğrencileri bağlamında geçerliliğini göstermektedir.

Geçerlik

Sert ve Temel (2014) tarafından yürütülen uyarlama çalışması, ölçeğin Türk toplumuna özgü geçerlilik özelliklerini incelemiştir. Geçerlilik çalışmaları kapsamında genellikle içerik geçerliliği (uzman görüşleri) ve yapı geçerliliği (faktör analizi) yöntemleri kullanılmıştır.

Yapı geçerliliğinin incelenmesi, ölçek maddelerinin kuramsal olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini gösterir. Bu tür uyarlama çalışmalarında, ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde de doğrulandığı, böylece ölçeğin fiziksel aktivite yapısını başarıyla ölçtüğü tespit edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, 2014 uyarlama çalışmasının temel bileşenlerinden birini oluşturur. Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Bu bağlamda, ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa değeri) incelenmiştir.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı (fiziksel aktivite) ölçmede ne kadar başarılı olduğunu gösterir. Ayrıca, bazı güvenirlik çalışmaları test-tekrar test yöntemini de kullanarak, ölçeğin zaman içinde kararlı sonuçlar verip vermediğini değerlendirir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinin en kritik aşamalarından biri faktör analizidir. Bu analiz, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını belirler. Eğer ölçek orijinalinde birden fazla alt boyuta sahipse, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak bu alt boyutların varlığı ve uygunluğu test edilir.

Faktör yapısının doğrulanması, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu ve ölçülen yapının Türk ilköğretim öğrencileri için geçerli olduğunu gösterir. Bu, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanımının temel dayanağını oluşturur.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kendini Bildirim Soru Formu (Self-Report Questionnaire)

Language Available: Türkçe

Population Group: İlköğretim Öğrencileri (Primary School Students)

Age Group: Genellikle 6-14 yaş aralığı (İlköğretim çağı)

Population Details: Türk toplumunda öğrenim gören ilköğretim düzeyindeki çocuklar.

Test Methodology: Yazılı öz bildirim yöntemiyle, çocukların son bir hafta veya belirli bir periyot içerisindeki fiziksel aktivite sıklıklarını ve türlerini rapor etmelerine dayanır.

Anahtar Kelimeler

Çocukluk Çağı, Geçerlilik, Güvenirlik, Psikometri, Fiziksel Aktivite, Okul Çağı, Ölçek, Uyarlama.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Zuhal Emlek Sert (Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi, İzmir, Türkiye)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayınlandığı yıl 2014‘tür. Kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Zuhal Emlek Sert ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin uyarlama çalışmasına ait orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
ilkogretim-ogrencileri-icin-fiziksel-aktivite-soru-formu-toad.pdf

Kaynaklar

• Sert, Z. E. ve Temel, A. B. (2014). İlköğretim Öğrencileri İçin Fiziksel Aktivite Soru Formunun Türk toplumuna uyarlanması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 7(2), 109-114.

İlköğretim Öğrencileri İçin Fiziksel Aktivite Soru Formu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere ulaşmak için lütfen belirtilen referans kaynağa başvurunuz.