İhtiyaç Odaklı Yönetim Ölçeği

Özet

İhtiyaç Odaklı Yönetim Ölçeği, eğitim kurumlarında yöneticilerin öğretmen ihtiyaçlarını ne ölçüde algıladığını ve bu ihtiyaçlara yönelik yönetim uygulamalarını belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik ölçek aracıdır. Bu uyarlama çalışması, yöneticilerin öğretmenlerin mesleki, sosyal ve kişisel gereksinimlerine karşı gösterdikleri duyarlılığı ve destekleyici yönetim davranışlarını değerlendirmeyi hedefler. Ölçek, eğitim bilimleri alanında, özellikle okul yönetimi ve örgütsel davranış araştırmalarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

İhtiyaç Odaklı Yönetim, Öğretmen İhtiyaçları, Okul Yönetimi, Örgütsel Davranış, Psikometrik Ölçek, Uyarlama, Eğitim Bilimleri

Yazarlar

Ümit Kahraman, Turgut Sarı, Fatih Nayir

Amaç

İhtiyaç Odaklı Yönetim Ölçeği’nin temel amacı, okul yöneticilerinin, çalışanları olan öğretmen kadrosunun temel ve gelişmiş ihtiyaçlarını ne derece dikkate aldığını ve yönetim stratejilerini bu ihtiyaçlar doğrultusunda şekillendirip şekillendirmediğini ölçmektir. Bu ölçek, eğitim organizasyonlarında insan kaynakları yönetiminin kalitesini ve yönetimin destekleyici rolünü değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır.

Ölçek, aynı zamanda, yöneticilerin ihtiyaçları göz ardı eden veya yalnızca görev odaklı yönetim stillerine kıyasla, çalışan memnuniyetini ve örgütsel bağlılığı artırabilecek ihtiyaç merkezli yaklaşımları belirlemeye yardımcı olmayı hedefler. Bu sayede, eğitim politikalarının ve yöneticilik eğitimlerinin geliştirilmesine veri sağlaması amaçlanmıştır.

Yapı

İhtiyaç Odaklı Yönetim Ölçeği, yöneticilerin öğretmenlerin gereksinimlerine yönelik algılarını ve davranışlarını ölçen bir yapıyı temsil eder. Ölçeğin altında yatan psikolojik yapı (konstrükt), yöneticinin empati düzeyi, destekleyici liderlik davranışları ve çalışanların motivasyonunu artırmaya yönelik stratejileridir. Ölçek, genellikle Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi gibi temel teorik çerçevelerle ilişkilendirilebilecek, ancak eğitim bağlamına özgü ihtiyaç alanlarını (mesleki gelişim, özerklik, takdir vb.) kapsayan boyutlardan oluşur.

Ölçeğin orijinal dilinden Türkçeye yapılan uyarlama süreci, kültürel ve dilsel eşdeğerliği sağlamak üzere titizlikle yürütülmüştür. Bu yapı, okul yönetimi literatüründeki destekleyici liderlik ve öğretmen refahı kavramlarıyla doğrudan ilişkilidir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, orijinal araştırma makalesinde detaylı olarak sunulmuştur. Geçerlik (Validity), ölçeğin gerçekten ölçmek istediği yapıyı ölçüp ölçmediğini gösteren temel psikometri göstergesidir.

Kahraman, Sarı ve Nayir (2021) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, yapı geçerliği, kapsam geçerliği ve ayırt edici geçerlik gibi çeşitli geçerlik türlerinin incelendiği varsayılmaktadır. Özellikle faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu alt boyutlara sahip olduğunu doğrulamak için kullanılmıştır. Geçerlik katsayıları ve istatistiksel test sonuçlarının tamamına makalenin orijinalinde ulaşılabilir.

Güvenirlik

Güvenirlik (Reliability) analizi, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını ve ölçüm sonuçlarının zaman içinde istikrarlı olup olmadığını belirler. Bu ölçeğin güvenirlik incelemeleri de ilgili makalede mevcuttur.

Genellikle iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri, ölçeğin güvenilirliğini rapor etmek için kullanılır. İhtiyaç Odaklı Yönetim Ölçeği’nin alt boyutları ve genel ölçek için hesaplanan Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Bu detaylı güvenirlik verileri, çalışmanın tam metninde (iojes.net linkinde) yer almaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de korunduğunu veya uygun şekilde yeniden yapılandırıldığını göstermiştir.

Faktör analizi sonuçları, maddelerin hangi alt boyutlar altında toplandığını, faktör yüklerini ve açıklanan varyans oranlarını içerir. Bu sonuçlar, ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı ölçtüğünü ve her bir boyutun, yöneticilerin ihtiyaç odaklı yönetim davranışlarının farklı bir yönünü temsil ettiğini teyit etmektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Psikometrik Ölçek)

Format: Orijinal makalede belirtilmese de, bu tür psikometri ölçeklerinin genellikle 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme formatında olduğu varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Eğitim kurumlarında görev yapan yöneticiler ve öğretmenler.

Age Group: Yetişkin (Çalışan Nüfus)

Population Details: Türkiye’deki çeşitli ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan okul yöneticileri ve öğretmenler örneklemi üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Anket yöntemiyle toplanan veriler kullanılarak, yöneticilerin öğretmenlerin ihtiyaçlarını algılama düzeylerini ölçmeye dayalı raporlama ölçek metodolojisi.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Yönetimi, Destekleyici Liderlik, İnsan Kaynakları Yönetimi, Örgütsel Adalet, Öğretmen Refahı, Psikometri

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Ümit Kahraman ([email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2021 yılında yayımlanan araştırma kapsamında geliştirilmiş ve kullanılmıştır. Ticari olmayan akademik araştırmalar için kullanım izinleri genellikle sorumlu yazar (Ümit Kahraman) ile iletişime geçilerek alınmalıdır. Ölçeğin kullanımına dair herhangi bir ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ihtiyac-odakli-yonetim-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Kahraman, U., Sari, T., & Nayir, F. (2021). Do manager see teachers’ needs. International Online Journal of Educational Sciences, 13(3), 649-663. (Makalenin tam metnine iojes.net adresi üzerinden erişilebilir.)

İhtiyaç Odaklı Yönetim Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta açıkça listelenmemiştir. Maddeler, yukarıda belirtilen akademik makalenin tam metninde yer almaktadır ve ölçeği kullanmak isteyen araştırmacıların bu kaynağa başvurması gerekmektedir.