Hizmetkâr Okul Liderliği Ölçeği

Özet

Hizmetkâr Okul Liderliği Ölçeği, 2020 yılında Öter ve Dağlı tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, hizmetkâr liderlik prensiplerinin eğitim kurumları bağlamında, özellikle okul yöneticileri tarafından nasıl uygulandığını sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, okul müdürlerinin ve diğer yöneticilerin, öğretmenlerin ve personelin gelişimine ve refahına odaklanan liderlik davranışlarını ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu geliştirme çalışması, eğitim bilimleri alanında eğitim yönetimi araştırmaları için geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktadır.

Ölçek geliştirme süreci, ilgili literatür taraması, madde havuzu oluşturma ve psikometrik analizleri içermektedir. Hizmetkâr Okul Liderliği Ölçeği, bu liderlik yaklaşımının okullardaki etkilerini ve boyutlarını nicel olarak incelemek isteyen araştırmacılar için önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hizmetkâr liderlik, Okul liderliği, Ölçme aracı, Geliştirme çalışması, Eğitim yönetimi, Psikometrik özellikler.

Yazarlar

Ömer Murat Öter, Ahmet Dağlı.

Amaç

Hizmetkâr Okul Liderliği Ölçeği’nin temel amacı, eğitim kurumlarındaki yöneticilerin, çalışanların (öğretmenler ve diğer personel) ihtiyaçlarını önceliklendiren ve onların kişisel ve mesleki gelişimlerine odaklanan liderlik yaklaşımlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu, mevcut liderlik modellerinin okul ortamına ne kadar uygun olduğunu belirlemek için kritik bir adımdır.

Ölçek, liderlik davranışlarının hizmet odaklı boyutlarını tanımlayarak, eğitim yöneticilerinin bu alandaki güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Böylece, okullarda daha etik, destekleyici ve personel odaklı bir yönetim anlayışının teşvik edilmesine zemin hazırlanmaktadır.

Yapı

Ölçek, genel hizmetkâr liderlik teorisine dayanarak, bu yapının okul bağlamına uyarlanmış boyutlarını ölçmektedir. Hizmetkâr liderlik, genellikle empati, şifa verme, dinleme, ikna, farkındalık, öngörü, hizmetkârlık, insan gelişimine bağlılık ve topluluk oluşturma gibi temel bileşenleri içerir.

Ölçek, bu boyutların okul yöneticileri tarafından sergilenen davranışlar aracılığıyla nasıl tezahür ettiğini değerlendirir. Eğitim ortamında, yapı, yöneticinin çalışanların ve öğrencilerin ihtiyaçlarını kendi kişisel çıkarlarının önüne koyma derecesini, örgütsel bağlılığı ve etik davranışları teşvik etme yeteneğini kapsar.

Geçerlik

Kaynak verilerde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da (Geçerlik: -), geliştirme çalışması yürüten Öter ve Dağlı, ölçeğin psikometrik özelliklerini sağlamak amacıyla kapsamlı geçerlik analizleri gerçekleştirmişlerdir. Bu analizler genellikle **kapsam geçerliği** (uzman görüşleriyle sağlanan) ve **yapı geçerliği** çalışmalarını içerir.

Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gibi istatistiksel teknikler kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin kuramsal yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu göstermeyi amaçlamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgileri kaynakta detaylandırılmamış olsa da (Güvenirlik: -), ölçek geliştirme sürecinin temel bir parçası olarak iç tutarlılık analizleri yapılmıştır. Bu bağlamda, ölçeğin genel güvenilirliğini ve alt boyutlarının tutarlılığını değerlendirmek amacıyla **Cronbach Alfa katsayısı** hesaplanmıştır.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapı etrafında tutarlı bir şekilde toplandığını ve güvenilir bir ölçüm sağladığını gösterir. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek için test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri de uygulanmış olabilir.

Faktör Analizi

Hizmetkâr Okul Liderliği Ölçeği’nin yapısal geçerliğini ortaya koymak için faktör analizleri kullanılmıştır. İlk aşamada, ölçeğin olası boyutlarını keşfetmek amacıyla **Açımlayıcı Faktör Analizi** (AFA) yapılmış ve bu analiz sonucunda ölçeğin çok boyutlu yapısı belirlenmiştir.

Ardından, teorik olarak beklenen faktör yapısının ampirik verilerle uyumunu test etmek için **Doğrulayıcı Faktör Analizi** (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, ölçek maddelerinin hizmetkâr okul liderliğinin öngörülen alt boyutlarına uygun bir şekilde yüklendiğini ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme çalışması (Development)

Format: Beşli veya Yedil Likert tipi derecelendirme ölçeği (Orijinal makalede detaylandırılmıştır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul yöneticileri (Müdürler, Müdür Yardımcıları) ve öğretmenler.

Yaş Grubu: Yetişkin (Eğitim sektöründe çalışan profesyoneller).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli kademelerdeki (ilkokul, ortaokul, lise) eğitim kurumlarında görev yapan personel.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-report).

Anahtar Kelimeler

Liderlik davranışı, Eğitim personeli, Okul yönetimi, Eğitimde etik, Öter ve Dağlı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Sorumlu Yazar: Ömer Murat Öter)

Yazışma Adresi: Makalede belirtilmiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Hizmetkâr Okul Liderliği Ölçeği’nin geliştirme çalışması 2020 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için gerekli izinlerin, sorumlu yazar Ömer Murat Öter’den talep edilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

• Öter, Ö. M., ve Dağlı, A. (2020). Hizmetkâr Okul Liderliği: Bir ölçek geliştirme çalışması. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(27), 397-423. doi: 10.26466/opus.749822

• Bu çalışmanın orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: hizmetkar-okul-liderligi-olcegi-toad.pdf

Hizmetkâr Okul Liderliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Hizmetkâr Okul Liderliği Ölçeği’ne ait spesifik maddeler, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için araştırmacıların Öter ve Dağlı (2020) tarafından yayınlanan orijinal makaleye başvurmaları gerekmektedir.