Hastanelerde Yüksek Performanslı İş Sistemleri ölçeği

Özet

Hastanelerde Yüksek Performanslı İş Sistemleri ölçeği (HPWS), Danayiyen ve Bekaroğlu (2020) tarafından geliştirilmiş, hastane ortamında uygulanan Yüksek Performanslı İş Sistemleri (YPİS) uygulamalarının etkinliğini ve düzeyini ölçmek üzere tasarlanmış özgün bir araçtır. Ölçek, sağlık sektöründeki insan kaynakları yönetiminin örgütsel performans üzerindeki etkilerini bilimsel olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Geliştirme çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerini, özellikle de yapı geçerlik ve iç tutarlılık güvenirlik değerlerini detaylıca incelemiştir. Bu ölçek, araştırmacılara ve hastane yönetimi profesyonellerine, yüksek performans sağlayan İK stratejilerini belirleme ve optimize etme konusunda sağlam bir metodolojik temel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yüksek Performanslı İş Sistemleri, Hastane Yönetimi, Örgütsel Performans, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Sağlık Hizmetleri.

Yazarlar

Aysun Danayiyen, Serpil Büşra Bekaroğlu.

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, hastaneler gibi karmaşık ve insan odaklı kuruluşlarda uygulanan Yüksek Performanslı İş Sistemleri‘nin (YPİS) çok boyutlu yapısını ölçmektir. Bu sistemler, genellikle İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) uygulamalarının entegre ve birbirini destekleyen bir bütünü olarak ele alınır.

Ölçek, sağlık çalışanlarının, kurumlarının performans artırıcı İKY uygulamalarını (seçici işe alım, eğitim, ödüllendirme ve yetkilendirme) ne ölçüde algıladığını tespit ederek, bu algıların hastane başarısı ve hizmet kalitesi üzerindeki etkilerini incelemek için kullanılabilir. Bu sayede, hastane yönetimi, sistemlerini daha etkili hale getirmek için stratejik kararlar alabilir.

Yapı

Ölçek, örgütsel literatürde kabul gören Yüksek Performanslı İş Sistemleri (YPİS) kavramına dayanmaktadır. YPİS, çalışanların bilgi, beceri ve yeteneklerini geliştiren ve motivasyonlarını artıran, birbirini güçlendiren uygulamalar setidir. Hastane bağlamında, bu yapı genellikle şu temel boyutları içermektedir:

• Kapsamlı Eğitim ve Gelişim.
• Seçici İşe Alım Prosedürleri.
• Katılımcı Karar Alma ve Yetkilendirme.
• Performansa Dayalı Ödüllendirme ve Değerlendirme.

Ölçek, bu boyutların hastane personelince nasıl deneyimlendiğini ve algılandığını ölçerek, YPİS’nin teorik yapısının sağlık kuruluşlarındaki ampirik karşılığını ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında, kapsamlı istatistiksel yöntemler kullanılarak aracın geçerlik kanıtları sağlanmıştır. İçerik geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, yapı geçerliği için ise faktör analizleri uygulanmıştır. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı başarıyla ölçtüğünü göstermiştir.

Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin maddelerinin beklenen faktör yapısı altında toplandığını ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu kanıtlamıştır. Bu bulgular, ölçeğin hastane ortamındaki YPİS uygulamalarını geçerli bir biçimde temsil etme yeteneğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Hastanelerde Yüksek Performanslı İş Sistemleri ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık yöntemiyle belirlenmiştir. İç tutarlılık, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı ölçme derecesini ifade eder.

Danayiyen ve Bekaroğlu (2020) tarafından yayınlanan makalede, ölçeğin genel Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının yüksek olduğu rapor edilmiştir. Yüksek Alfa katsayısı, ölçeğin maddelerinin tutarlı olduğunu ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, özellikle uzun süreli araştırmalarda ve karşılaştırmalı çalışmalarda ölçeğin stabilitesini garanti altına almaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin boyutlarını ve faktör yapısını netleştirmek amacıyla iki aşamalı faktör analizi yaklaşımı benimsenmiştir. İlk aşamada, ölçek maddelerinin sayısını azaltmak ve temel boyutlarını keşfetmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır.

İkinci aşamada ise, teorik modelin veriyle uyumunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, Yüksek Performanslı İş Sistemleri’nin hastanelerdeki yapısını temsil eden çok faktörlü modelin iyi uyum gösterdiğini ve ölçeğin yapısal bütünlüğünün korunduğunu doğrulamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir psikometrik ölçek).

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır (Makaleden detaylı bilgi edinilebilir).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Sağlık çalışanları (Hemşireler, doktorlar, idari personel vb.).

Yaş Grubu: Yetişkin çalışan popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki özel ve/veya kamu hastanelerinde görev yapan ve İK uygulamalarına maruz kalan personel.

Test Metodolojisi: Anket tabanlı veri toplama, Yapısal Eşitlik Modellemesi (SEM) teknikleri ile psikometrik analiz.

Anahtar Kelimeler

İnsan Kaynakları Yönetimi, Örgütsel Gelişim, Performans Ölçümü, Sağlık Sektörü, YPİS, Hastane Performansı.

Yazarlar ve İletişim

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiş.

Kurum E-posta Adresleri: Sorumlu Yazar Aysun Danayiyen: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı dönemdeki kurumsal adres (Detaylar kaynakta verilmemiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020.

İzinler ve Ücretler: Ölçeğin akademik ve ticari olmayan amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Aysun Danayiyen ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Orijinal makale açık erişim (Open Access) olarak yayınlanmıştır.

Referanslar

Ölçeğin orijinal geliştirme çalışması aşağıdaki akademik kaynağa dayanmaktadır:

• Danayiyen, A., & Bekaroglu, S. B. (2020). Development of the High-Performance Work Systems Scale for Hospitals: Validity and reliability study. Research Journal of Business and Management, 7(3), 128-138. DOI: 10.17261/Pressacademia.2020.1276.

Makalenin orijinal PDF’i şu adresten indirilebilir: hastanelerde-yuksek-performansli-is-sistemleri-olcegi-toad.pdf

Hastanelerde Yüksek Performanslı İş Sistemleri ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu ölçeğe ait maddeler, kaynak içerikte açıkça belirtilmemiştir. Maddelerin tam ve güncel listesi, ölçeğin geliştirildiği Danayiyen ve Bekaroğlu (2020) tarafından yayınlanan “Development of the High-Performance Work Systems Scale for Hospitals: Validity and reliability study” başlıklı orijinal makaleden elde edilmelidir.