Hasta İtibar Envanteri

Özet

Hasta İtibar Envanteri (HİE), uluslararası alanda tanınan Patient Dignity Inventory (PDI) ölçeğinin Türkçe uyarlamasıdır. Bu envanter, özellikle palyatif bakım ve destekleyici tedavi gören hastaların, hastalık sürecinde ve tedavi ortamında hissettikleri onur kaybı veya onurun korunması düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. HİE, hastaların yaşam kalitesini ve psikolojik iyi oluşunu etkileyen onurla ilgili boyutları sistematik olarak değerlendirir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürü ve sağlık sistemi bağlamında geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermiştir.

Ölçek, hastaların hasta onuru algısını çok boyutlu bir şekilde ele alarak, bakım kalitesinin artırılmasına yönelik klinik müdahalelerin planlanmasına yardımcı olmayı hedefler. Sorumlu yazar Yasemin Eskigülek tarafından yürütülen adaptasyon çalışması, HİE’nin psikometrik sağlamlığını kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Hasta İtibar Envanteri, Patient Dignity Inventory, Palyatif Bakım, Psikometri, Hasta Onuru, Ölçek Uyarlaması.

Yazarlar

Yasemin Eskigülek, Sevim Kav

[quads id=5]

Amaç

Hasta İtibar Envanteri’nin temel amacı, ciddi hastalıklarla mücadele eden bireylerin kişisel onur ve saygınlıklarını ne ölçüde koruyabildiklerini veya tehdit altında hissettiklerini değerlendirmektir. Bu ölçek, onur kaybının yol açtığı psikolojik sıkıntıyı tespit etmek ve sağlık profesyonellerine, hastaların onurunu destekleyecek bakım stratejileri geliştirmeleri için veri sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Uyarlama çalışması, orijinal Patient Dignity Inventory’nin Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında kullanılabilirliğini sağlamayı amaçlamıştır. Bu, onur temelli bakım modellerinin Türk sağlık hizmetlerinde uygulanabilmesi için kritik bir öneme sahiptir.

Yapı

Hasta İtibar Envanteri, psikolojik bir yapı olan hasta onurunu ölçmektedir. Bu yapı, genellikle fiziksel semptomlar, psikososyal destek, ruhsal ve varoluşsal kaygılar, özerklik ve sosyal destek gibi beş temel boyutta değerlendirilir. Ölçek, hastanın benlik algısının, otonomisinin ve hastalığa bağlı olarak ortaya çıkan anlam kaybının yarattığı sıkıntı düzeyini sorgular.

Ölçeğin dayandığı teorik çerçeve, Dr. Harvey Max Chochinov tarafından geliştirilen Onur Koruma Modeli’dir (Dignity Conserving Model). HİE, hastaların kendi onurlarına yönelik algıladıkları tehditleri, bu modelin belirlediği ana bileşenler üzerinden ölçerek, kapsamlı bir değerlendirme sunar.

Geçerlik

Hasta İtibar Envanteri’nin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, Eskigülek ve Kav (2021) tarafından yürütülmüştür. Geçerlik analizleri, ölçeğin amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermek üzere yapı geçerliği ve içerik geçerliğini kapsamıştır. Yapılan faktör analizleri, Türkçe formun orijinal PDI’nın çok boyutlu yapısını koruduğunu teyit etmiş ve maddelerin ilgili faktörlere yüksek düzeyde yüklendiğini ortaya koymuştur.

Çalışmada, HİE’nin diğer ilgili psikolojik ölçütlerle korelasyonları incelenmiş ve beklenen teorik ilişkiler doğrultusunda sonuçlar elde edilmiştir. Bu sonuçlar, HİE’nin Türk popülasyonunda hasta onurunu ölçmek için geçerli bir araç olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. Eskigülek ve Kav (2021) çalışmasında, HİE’nin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle uyumlu olduğunu ve hasta onuru yapısını güvenilir bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Yüksek güvenirlik bulguları, ölçeğin klinik uygulamalarda ve araştırmalarda kararlı ve tekrarlanabilir sonuçlar ürettiği anlamına gelmektedir. Bu durum, HİE’nin Türkçede kullanımının psikometrik açıdan sağlam temellere dayandığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Hasta İtibar Envanteri’nin Türkçe uyarlamasında, ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal PDI’nın beş temel boyutlu yapısının Türk örnekleminde de sürdürülüp sürdürülmediğini araştırmıştır. Genellikle, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanarak modelin uyumu test edilmiştir.

Çalışmanın sonuçları, ölçeğin yapısal modelinin iyi bir uyum sergilediğini ve maddelerin teorik olarak beklenilen onur boyutlarına dağıldığını göstermiştir. Bu, kültürel adaptasyon sürecinin başarılı olduğunu ve HİE’nin ölçtüğü yapının kültürel farklılıklara rağmen tutarlı kaldığını belirtmektedir.

Enstrüman

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Derecelendirme formatına sahip, genellikle 4 veya 5 puanlı Likert tipi bir ölçektir. Hastalar, her bir maddeye ne ölçüde sıkıntı yaşadıklarını belirterek yanıt verirler.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Hastalar (Özellikle kronik, ilerleyici veya yaşam sonu dönemindeki hastalar)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Palyatif bakım hizmeti alan veya ciddi hastalıklarla mücadele eden klinik popülasyonlar.

Test Metodolojisi: Bireysel olarak uygulanan, öz bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

Hasta İtibar, Öz Saygı, Ölçek, Eskigülek ve Kav, 2021, Psikolojik Değerlendirme.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yasemin Eskigülek

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: İlgili akademik yayın (Eskigülek Y, Kav S. 2021) üzerinden ulaşılabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin Uyarlama Yılı: 2021

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin kullanım izinleri ve olası ücretlendirmesi için sorumlu yazar Yasemin Eskigülek ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik veya klinik amaçlı kullanımlar için izin süreci, orijinal ölçek geliştiricileri ve uyarlama yazarları tarafından belirlenen protokoller çerçevesinde yürütülmelidir.

Referanslar

• Eskigülek Y, Kav S. Validity and reliability of the Turkish version of the Patient Dignity Inventory. Palliat Support Care. 2021 Jun 25:1-8. doi: 10.1017/S1478951521000948.
• İlgili yayın PubMed üzerinden erişilebilir: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34169810/
• Ölçeğe ait orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: hasta-itibar-envanteri-toad.pdf

[quads id=5]

Hasta İtibar Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Hasta İtibar Envanteri’nin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için ilgili referans yayına (Eskigülek ve Kav, 2021) veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.

Bu envanter, genellikle hastanın aşağıdaki alanlarda hissettiği sıkıntıyı ölçen bir dizi ifadeden oluşur:

• Fiziksel semptomların onura etkisi.
• Özerklik ve bağımsızlık kaybı.
• Sosyal destek ve ilişkilerin durumu.
• Varoluşsal kaygılar ve yaşamın anlamı.
• Benlik saygısı ve kimliğin korunması.