Table of Contents
Özet
Grasha-Reichmann Öğretme Stili Ölçekleri (GRTSS), özgün olarak Anthony F. Grasha ve Sheryl Reichmann tarafından 1994 yılında geliştirilmiş, eğitimcilerin sınıfta kullandıkları farklı öğretme stili profillerini belirlemeyi amaçlayan önemli bir psikometrik araçtır. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, 2010 yılında Emel Sarıtaş ve Sibel Süral tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama, yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademisyenlerin pedagojik yaklaşımlarının Türk kültür ve eğitim sistemi bağlamında geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçülmesini sağlamıştır. Ölçek, genellikle beş temel öğretme boyutunu (Uzman, Resmi Otorite, Gösterici, Kolaylaştırıcı ve Yetki Devredici) değerlendirir ve öğretim kalitesini artırmaya yönelik geri bildirim sağlamada kullanılır.
Anahtar Kelimeler
Grasha-Reichmann, Öğretme Stili, Öğrenme Stili, Uyarlama, Eğitim Psikolojisi, Öğretim Metotları, Yükseköğretim, Akademisyen.
Yazarlar
Emel Sarıtaş, Sibel Süral (Türkçe Uyarlama); Anthony F. Grasha, Sheryl Reichmann (Orijinal Geliştirme).
[quads id=5]
Amaç
Bu ölçeğin birincil amacı, akademisyenlerin derslik ortamında benimsedikleri pedagojik rolleri ve öğrenci etkileşim stratejilerini ölçmektir. Grasha-Reichmann Öğretme Stili Ölçeği (GRTSS), eğitmenlerin öğretim faaliyetlerini, bilgi aktarım yöntemlerini ve öğrenme sorumluluğunu öğrencilere ne ölçüde devrettiklerini belirleyerek, eğitim programlarının ve öğretim metodolojilerinin geliştirilmesine bilimsel bir temel sunar.
Sarıtaş ve Süral (2010) tarafından yapılan Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin dilsel ve kültürel eşdeğerliğini sağlayarak, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk yükseköğretim sistemindeki öğretim elemanları üzerinde de geçerli olmasını hedeflemiştir. Bu, öğretim elemanlarının mesleki gelişim ihtiyaçlarının belirlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Yapı
Ölçek, bir öğretmenin sınıf içinde üstlendiği rolleri ve tercih ettiği öğretim yaklaşımlarını temsil eden beş ana faktörden oluşur. Bu faktörler, öğretmenin bilgiye hakimiyetinden öğrencinin bağımsızlığını teşvik etmesine kadar uzanan bir spektrumu kapsar. Ölçeğin yapısal modeli, her bir öğretmenin birden fazla stili farklı yoğunluklarda kullanabileceği varsayımına dayanır.
Ölçülen beş temel öğretme stili boyutu şunlardır:
- Uzman (Expert): Öğretmenin temel bilgi kaynağı olduğu ve öğrencilerin pasif alıcı olarak görüldüğü, içerik odaklı yaklaşım.
- Resmi Otorite (Formal Authority): Öğretmenin bilgiye ve sürece hakim olduğu, değerlendirme ve standart belirlemenin merkezi olduğu, kuralcı yaklaşım.
- Gösterici (Demonstrator): Öğretmenin becerileri uygulamalı olarak sergilediği, modelleme ve rehberlik yoluyla öğrenmeyi desteklediği yaklaşım.
- Kolaylaştırıcı (Facilitator): Öğretmenin öğrenme sürecini yönettiği, grup çalışmasını ve etkileşimi teşvik ettiği, öğrenci merkezli yaklaşım.
- Yetki Devredici (Delegator): Öğrencinin bağımsız çalışmaya ve kendi öğrenme sorumluluğunu üstlenmeye teşvik edildiği, danışmanlık odaklı yaklaşım.
Geçerlik
Kaynak metinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Ancak Sarıtaş ve Süral (2010) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Yapı geçerliği, ölçek maddelerinin teorik olarak ölçmesi beklenen beş farklı öğretme stilini ne ölçüde doğru bir şekilde temsil ettiğini inceler.
Uyarlama sürecinde, dilsel eşdeğerliği sağlamak için çeviri-geri çeviri yöntemleri kullanılmış ve uzman görüşleri alınmıştır. Ayrıca, ölçeğin kuramsal yapısının Türk örnekleminde de sürdürüldüğünü göstermek için doğrulayıcı faktör analizinin (DFA) kullanılması, yapı geçerliğinin temel kanıtını oluşturmaktadır.
Güvenirlik
Uyarlama çalışmasının güvenirlik sonuçları, kaynak metinde sayısal olarak sunulmamıştır. Ancak akademik bir ölçek uyarlama raporu, iç tutarlılık katsayılarını (Cronbach Alfa) içermelidir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin her bir alt boyutta (örneğin, Kolaylaştırıcı Stili) tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.
Ek olarak, ölçeğin zamana karşı istikrarını (kararlılığını) değerlendirmek için test-tekrar test güvenirlik yönteminin uygulanmış olması muhtemeldir. Güvenirlik analizleri, Grasha-Reichmann Öğretme Stili Ölçeği‘nin ölçüm hatalarından arınmış, istikrarlı sonuçlar verdiğini kanıtlamayı amaçlar.
Faktör Analizi
Orijinal öğretme stili modeli beş faktörlü bir yapıya sahiptir. Sarıtaş ve Süral’ın çalışması, bu beş faktörlü yapının Türk akademisyenler örnekleminde de geçerliliğini koruyup korumadığını Faktör Analizi yöntemleriyle araştırmıştır. Bu analizler, maddelerin hangi faktörlere yüklendiğini ve bu yüklerin teorik modelle ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek için kritik öneme sahiptir.
Başarılı bir doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonucunda, uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olması, ölçeğin yapısal bütünlüğünün korunduğunu ve Türk eğitim bağlamında da geçerli bir ölçüm aracı olduğunu gösterir.
Araç
Test Türü: Psikometrik Ölçek, Öz Bildirim Envanteri, Türkçe Uyarlama.
Biçim: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme adımları kaynakta belirtilmemiştir, ancak yaygın olarak 5 veya 7 seçenekli kullanılır).
Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal).
Popülasyon Grubu: Üniversite Öğretim Elemanları (Akademisyenler).
Yaş Grubu: Yetişkinler.
Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde görev yapan öğretim üyeleri ve elemanları.
Test Metodolojisi: Katılımcıların, kendi öğretim davranışlarını ve tercihlerini yansıtan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.
Anahtar Kelimeler
Eğitim Teknolojisi, Pedagoji, Öğretmen Eğitimi, Fakülte Gelişimi, Faktör Analizi, Geçerlik, Güvenirlik, Emel Sarıtaş.
[quads id=5]
Yazarlar
Sorumlu Yazar: Emel Sarıtaş
Yazar ORCID Tanımlayıcı: ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.
Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]
Yazışma Adresi: Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Tahmini Bağlılık).
İzinler, Ücret ve Test Yılı
Orijinal Test Yılı: 1994 (Grasha & Reichmann).
Uyarlama Yılı: 2010 (Sarıtaş & Süral).
İzinler ve Ücret: Ölçeğin bilimsel amaçlı kullanımı için genellikle ilgili makaleye atıf yapılması yeterlidir. Ticari veya geniş ölçekli kullanım için orijinal telif hakkı sahipleriyle iletişime geçilmesi gerekmektedir.
Kaynaklar
Sarıtaş, E. ve Süral, S. (2010). Grasha-Reichmann Öğrenme ve Öğretme Stili Ölçeklerinin Türkçe uyarlama çalışması. e-Journal of New World Sciences Academy, 5(4), 2162-2177.
Orijinal makaleye DergiPark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.gov.tr
Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: grasha-reichmann-ogretme-stili-olceklerinin-grtss1994-toad.pdf
[quads id=5]
Grasha-Reichmann Öğretme Stili Ölçeklerinin (GRTSS1994) Maddeleri
ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.
Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Bu bölüm, akademik makaleden doğrudan alıntı yapılamadığı için boş bırakılmıştır.
Cite this article
memjavad (2026). Grasha-Reichmann Öğretme Stili Ölçeklerinin (GRTSS1994). Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/grasha-reichmann-ogretme-stili-olceklerinin-grtss1994/
memjavad. "Grasha-Reichmann Öğretme Stili Ölçeklerinin (GRTSS1994)." Turkish Psychological Scales, 27 Apr. 2026, https://tr-scales.arabpsychology.com/grasha-reichmann-ogretme-stili-olceklerinin-grtss1994/.
memjavad. "Grasha-Reichmann Öğretme Stili Ölçeklerinin (GRTSS1994)." Turkish Psychological Scales, 2026. https://tr-scales.arabpsychology.com/grasha-reichmann-ogretme-stili-olceklerinin-grtss1994/.
memjavad (2026) 'Grasha-Reichmann Öğretme Stili Ölçeklerinin (GRTSS1994)', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/grasha-reichmann-ogretme-stili-olceklerinin-grtss1994/.
[1] memjavad, "Grasha-Reichmann Öğretme Stili Ölçeklerinin (GRTSS1994)," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, April, 2026.
memjavad. Grasha-Reichmann Öğretme Stili Ölçeklerinin (GRTSS1994). Turkish Psychological Scales. 2026;vol(issue):pages.