Fizik Laboratuarına Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Fizik Laboratuarına Yönelik Tutum Ölçeği, Gülşah Tanrıverdi ve Murat Demirbaş (2012) tarafından geliştirilmiş, öğrencilerin fizik laboratuvarı derslerine karşı geliştirdikleri tutumları ölçmek amacıyla tasarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, laboratuvar ortamının farklı boyutlarının (öğretmen tutumu, teknik imkanlar, kullanılan yöntemler) öğrenci tutumları üzerindeki etkilerini sistematik olarak belirlemeyi amaçlamaktadır. Geliştirme çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini ve güvenirliğini detaylı istatistiksel analizlerle desteklemektedir.

Ölçek, öğrencilerin fizik laboratuvarı deneyimlerine ilişkin duygusal ve bilişsel eğilimlerini altı farklı faktör altında toplamaktadır. Bu çok boyutlu yapı sayesinde, eğitimciler öğrencilerin olumlu veya olumsuz tutumlarının kaynağını derinlemesine analiz edebilir ve böylece laboratuvar uygulamalarının etkililiğini artıracak pedagojik müdahaleler geliştirebilirler.

Anahtar Kelimeler

Fizik eğitimi, fizik laboratuvarı, tutum, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, Faktör Analizi, psikometri.

Yazarlar

Gülşah Tanrıverdi, Murat Demirbaş

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversite düzeyindeki öğrencilerin fizik laboratuvarı derslerine karşı geliştirdikleri tutumları güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Laboratuvar ortamına yönelik olumlu veya olumsuz tutumların belirlenmesi, öğrencilerin öğrenme motivasyonlarını ve dersteki başarılarını etkileyen kritik unsurların anlaşılmasına yardımcı olur.

Bu ölçme aracı, öğrencilerin laboratuvar süreçlerinde karşılaştıkları zorlukları, beklentileri ve algıları ortaya koyarak, fizik eğitimi müfredatının ve uygulama yöntemlerinin iyileştirilmesine yönelik somut veriler sağlamak üzere geliştirilmiştir. Ölçek, laboratuvar derslerinin kalitesini artırmak isteyen araştırmacılar ve eğitimciler için önemli bir tanı aracıdır.

Yapı

Fizik Laboratuarına Yönelik Tutum Ölçeği, laboratuvar deneyimlerine ilişkin tutumları çok boyutlu bir perspektifle ele almaktadır. Ölçek, toplam 27 maddeden oluşmakta ve bu maddeler altı farklı faktör altında toplanmaktadır. Bu faktörler, tutumun farklı bileşenlerini temsil ederken, laboratuvar öğreniminin karmaşık doğasını yansıtmaktadır.

Ölçülen temel yapı, sadece genel bir hoşlanma düzeyini değil; öğretmenin rolünü, teknik donanımın yeterliliğini, öğrencinin kişisel yeterlilik algısını ve öğrenilenlerin günlük hayata aktarılabilme düzeyini de kapsamaktadır. Bu alt faktörler, tutumun kaynağını belirlemede yüksek bir ayrım gücü sunmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla açımlayıcı Faktör Analizi uygulanmıştır. Analizler öncesinde verilerin faktör analizine uygunluğunu değerlendirmek için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) katsayısı ve Bartlett testi sonuçları incelenmiştir.

Elde edilen bulgulara göre, KMO katsayısı .82 olarak hesaplanmıştır. KMO değerinin .60’ın üzerinde çıkması, örneklem büyüklüğünün ve verilerin faktör analizi için uygun olduğunu göstermektedir. Ayrıca, küresel korelasyon matrisinin faktörleştirmeye uygunluğunu test eden Bartlett testi anlamlı bulunmuştur (X²=1247,642, df=351, p=.000<.001). Bu istatistiksel sonuçlar, ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu ve belirlenen alt faktörlerin teorik yapıyı temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Yüksek güvenilirliğe sahip ölçümler, tesadüfi hataların minimize edildiği ve ölçümlerin gerçek değere daha yakın olduğu anlamına gelir. Ölçeğin güvenirlik çalışmasında, iç tutarlılığın yüksek olması hedeflenmiştir.

Ölçek geliştirme sürecinde, ölçümlerin güvenirliğinin yüksek olması, laboratuvar ortamına yönelik tutumların zaman içinde veya farklı denek gruplarında uygulandığında istikrarlı sonuçlar vereceğini göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin bilimsel araştırmalarda ve eğitimsel değerlendirmelerde kullanılması için temel bir ön koşuldur.

Faktör Analizi

Fizik Laboratuarına Yönelik Tutum Ölçeği, 27 maddenin altı ana faktör altında toplandığı çok boyutlu bir yapı sunmaktadır. Bu faktörler, öğrencilerin laboratuvar deneyimine ilişkin tutumlarını oluşturan temel bileşenleri temsil etmektedir:

• Derste Uygulanan Yöntem ve Teknikler: Öğretim sürecinde kullanılan pedagojik yaklaşımlara yönelik tutumu ifade eder.
• Derse Karşı Öğretmenin Tutumu: Öğretim elemanının laboratuvardaki davranışlarının öğrencinin tutumunu nasıl etkilediği boyutudur.
• Laboratuvardaki Teknik İmkanlar: Fiziksel koşulların, donanımın ve yaparak öğrenme fırsatlarının kalıcılığa etkisine yönelik algıdır.
• Dersi Günlük Hayatla İlişkilendirme: Teorik bilgilerin gerçek yaşamla bağlantısının kurulmasının öğrenmeye etkisine yönelik tutumu ölçer.
• Derse Karşı Öğrencinin Kişisel Tutumları: Öğrencinin geçmiş deneyimlerinden kaynaklanan ön yargılar ve kişisel motivasyon düzeyini kapsar.
• Alan Bilgisi: Deneyin gerçekleştirilmesi için gerekli olan teorik bilgi eksikliğinin laboratuvar performansına ve tutumuna etkisidir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental)

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme. Seçenekler: “(1) kesinlikle katılmıyorum”, (2) “katılmıyorum”, (3) “kararsızım”, (4) “katılıyorum” ve (5) “kesinlikle katılıyorum”.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri

Age Group: Genç yetişkinler

Population Details: Ölçek, üniversite düzeyindeki öğrencilerin fizik laboratuvarına yönelik tutumlarını ölçmek üzere tasarlanmıştır, özellikle eğitim fakültesi öğrencileri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: 27 maddeden oluşan, altı faktörlü, öz raporlama (self-report) yöntemiyle uygulanan tutum ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci tutumu, laboratuvar eğitimi, KMO, Bartlett testi, ölçme ve değerlendirme, eğitim araştırmaları.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gülşah Tanrıverdi

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Gülşah Tanrıverdi ([email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme çalışması 2012 yılında tamamlanmış ve yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için gerekli izinler ve olası ücret bilgileri konusunda sorumlu yazar Gülşah Tanrıverdi ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Tanrıverdi, G., ve Demirbaş, M. (2012). Fizik Laboratuarına Yönelik Tutum Ölçeği geliştirme: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 83-101.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: fizik-laboratuarina-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Fizik Laboratuarına Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 27 madde ve 6 faktörden oluşmaktadır. Derecelendirme, 5’li Likert tipi kullanılarak, (1) “kesinlikle katılmıyorum”, (2) “katılmıyorum”, (3) “kararsızım”, (4) “katılıyorum” ve (5) “kesinlikle katılıyorum” şeklinde yapılmaktadır.

Örnek maddeler ve ait oldukları faktörler şunlardır:

• Faktör: Derste Uygulanan Yöntem ve Teknikler: Fizik laboratuvarında deney konularına göre farklı öğretim yöntem ve tekniklerinin kullanılmasını isterim.
• Faktör: Derse Karşı Öğretmenin Tutumu: 17. Laboratuvardaki öğretmenin tutumu laboratuvara karşı olan tutumumu etkiler.
• Faktör: Laboratuvardaki Teknik İmkanlar: Laboratuvarda yaparak yaşayarak deneyleri yapmanın daha kalıcı olduğunu düşünüyorum.
• Faktör: Dersi Günlük Hayatla İlişkilendirme: Öğrendiğim teorik bilgileri laboratuar ortamında gerçek hayatla ilişkilendirdiğimde daha kalıcı olduğunu düşünürüm.
• Faktör: Derse Karşı Öğrencinin Kişisel Tutumları: 12. Orta öğretimden gelen ön yargılarımı kıramadığım için, laboratuara karşı olumsuz tutum içerisindeyim.
• Faktör: Alan Bilgisi: 6. Laboratuarda deneyle ilgili teorik bilgimde eksiklik olduğunda o deneyi yapmaktan hoşlanmam.