Fene Yönelik Sorgulayıcı Öğrenme Becerileri Algısı Ölçeği

Özet

Fene Yönelik Sorgulayıcı Öğrenme Becerileri Algısı Ölçeği (FYSÖBAÖ), öğrencilerin fen derslerinde sorgulayıcı öğrenme becerilerini ne düzeyde algıladıklarını ve kullandıklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin bilimsel süreç becerilerine yönelik öz yeterlik inançlarını değerlendirerek, fen eğitimindeki uygulamaların etkinliğini ortaya koymayı hedefler. Algılanan sorgulayıcı beceriler, öğrencilerin hipotez kurma, veri toplama, deney tasarlama ve sonuçları yorumlama gibi temel bilimsel süreçlerdeki yetkinliklerine dair subjektif değerlendirmelerini yansıtmaktadır.

Ölçek, Balim ve Taşkoyan (2007) tarafından geliştirilmiş olup, fen eğitiminde sorgulama temelli yaklaşımların öneminin arttığı bir dönemde, bu becerilerin öğrencilerin kendi bakış açılarından nasıl değerlendirildiğini anlamak için değerli bir katkı sağlamaktadır. Ölçek geliştirme çalışması, Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sorgulayıcı öğrenme, fen eğitimi, algı, ölçek geliştirme, öğrenme becerileri, öz yeterlik, bilimsel süreç becerileri.

Yazarlar

Balim, A. G., Taşkoyan, S. N.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaokul veya lise düzeyindeki öğrencilerin fen derslerine yönelik sorgulayıcı öğrenme becerilerine ilişkin algı düzeylerini nicel olarak belirlemektir. Bu algıların belirlenmesi, eğitimcilerin ve araştırmacıların, öğrencilerin hangi sorgulama basamaklarında kendilerini daha yetkin veya yetersiz gördüklerini anlamalarına olanak tanır.

Ölçek, aynı zamanda sorgulayıcı öğrenme yöntemlerinin uygulandığı yeni müfredatların başarısını ölçmek ve öğrencilerin bu pedagojik yaklaşıma adaptasyon seviyelerini değerlendirmek için bir tanı aracı olarak kullanılabilir. Ölçek geliştirme çalışması, eğitim bilimleri alanında kullanılan güvenilir ve geçerli ölçme araçları repertuarına katkı sağlamıştır.

Yapı

Fene Yönelik Sorgulayıcı Öğrenme Becerileri Algısı Ölçeği, öğrencilerin bilimsel sorgulama sürecinin farklı aşamalarına dair algılarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı genellikle aşağıdaki temel sorgulama becerilerini içerecek şekilde tasarlanmıştır:

• Hipotez Kurma ve Soru Sorma: Bilimsel bir problem hakkında tahminlerde bulunma ve araştırılabilir sorular oluşturma yeteneği algısı.
• Deney Tasarlama ve Uygulama: Kontrollü deneyler planlama, uygun materyalleri seçme ve deneyleri güvenli bir şekilde yürütme becerisi algısı.
• Veri Toplama ve Analiz: Gözlemleri kaydetme, verileri düzenleme ve istatistiksel veya nitel analizler yapma konusundaki yeterlilik algısı.
• Sonuç Çıkarma ve Değerlendirme: Elde edilen bulguları hipotezlerle ilişkilendirme, sonuçları yorumlama ve eleştirel değerlendirme yapma becerisi algısı.

Geçerlik

Ölçek, geliştirme çalışması olduğu için geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür, ancak kaynakta detaylar belirtilmemiştir. Tipik olarak, bu tür geliştirme çalışmalarında öncelikle Kapsam Geçerliği (Content Validity) sağlanır. Bu, fen eğitimi uzmanlarının ve dil uzmanlarının görüşleri alınarak maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğinin değerlendirilmesi ile gerçekleştirilir.

İkinci olarak, Yapı Geçerliği (Construct Validity) için Faktör Analizi yöntemleri kullanılır. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen boyutlar altında toplandığını göstermeyi amaçlar. Bu süreç, ölçeğin gerçekten sorgulayıcı öğrenme becerileri algısını ölçtüğünü doğrulamak için kritik öneme sahiptir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi belirtilmemiştir. Ancak 2007 yılında geliştirilen akademik ölçeklerde güvenirlik, genellikle iç tutarlılık katsayısı ile rapor edilir. Ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir alfa değeri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki tutarlılığını (kararlılığını) test etmek amacıyla Test-Tekrar Test Güvenirliği çalışmasının yapılmış olması muhtemeldir. Bu yöntem, aynı öğrencilere farklı zamanlarda ölçeğin uygulanması ve sonuçlar arasındaki korelasyonun incelenmesiyle gerçekleştirilir.

Faktör Analizi

FYSÖBAÖ’nün yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analizde, maddelerin faktör yükleri incelenerek ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu belirlenir. Sorgulayıcı öğrenme becerilerinin doğası gereği, ölçeğin birden fazla alt boyuta (örneğin, Gözlem, Deney Düzenleme, Yorumlama) ayrılması beklenir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin teorik temellerle uyumlu olduğunu ve bilimsel sorgulama becerilerinin farklı yönlerini ayrıştırabildiğini ortaya koymalıdır. Geliştirme sürecinde, faktör yükü düşük olan veya birden fazla faktöre yüklenen maddeler ölçekten çıkarılmış olmalıdır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği

Format: Likert tipi derecelendirme. (Derecelendirme adımları kaynakta belirtilmemiştir, ancak genellikle 5’li veya 4’lü Likert formatındadır).

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Eğitim alanında çalışan araştırmacılar, fen ve teknoloji öğretmenleri.

Popülasyon Grubu: Ortaokul veya lise öğrencileri (Fen dersleri alan öğrenciler).

Yaş Grubu: 10-18 yaş aralığı (Öğrencinin eğitim seviyesine bağlı olarak).

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması, Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayımlanan makalede belirtilen örneklem grubu üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öğrencinin kendi kendini raporlamasına dayalı, kâğıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilen anket metodolojisi.

Anahtar Kelimeler

Sorgulama, algı ölçeği, fen bilgisi, bilimsel beceriler, iç tutarlılık, eğitim psikolojisi, ölçme ve değerlendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi, İzmir, Türkiye (Referans kaynağına göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Balim ve Taşkoyan tarafından 2007 yılında geliştirilmiştir. Ölçek bir akademik yayın içerisinde sunulduğu için, akademik ve eğitim amaçlı kullanımlarda yazarlara atıfta bulunulması genellikle yeterlidir. Ticari kullanım veya büyük ölçekli uygulamalar için yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Ölçeğin orijinal makalesi ve ek dosyaları aşağıdaki bağlantılardan erişilebilir:

Orijinal makalenin bağlantısı: acikerisim.deu.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: fene-yonelik-sorgulayici-ogrenme-becerileri-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Balim, A. G. ve Taşkoyan, S. N. (2007). Fene Yönelik Sorgulayıcı Öğrenme Becerileri Algısı Ölçeği’nin Geliştirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 21, 58-63.

Fene Yönelik Sorgulayıcı Öğrenme Becerileri Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu bölüm, ölçeğin tam metnini içermemektedir.

Ölçek maddelerinin tam listesine, Balim ve Taşkoyan (2007) tarafından yayımlanan orijinal makaleden ulaşılabilir.