Ekipte Motivasyon ve Doyum Ölçeği

Özet

Ekipte Motivasyon ve Doyum Ölçeği (EMDÖ), Satman ve Duyan (2012) tarafından Türkçe konuşan popülasyona uyarlanan psikometrik bir araçtır. Ölçek, bireylerin çalıştıkları ekip içerisindeki motivasyon düzeylerini ve genel doyumlarını ölçmeyi amaçlamaktadır. 8 maddeden oluşan bu ölçek, ekip çalışmasının psikolojik sonuçlarını değerlendirmede kullanılan güvenilir ve geçerli bir araç olarak sunulmuştur. Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin psikometrik özellikleri (geçerlik ve güvenirlik) detaylı olarak incelenmiştir.

Ölçek, 7’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanır (1: kesinlikle katılmıyorum, 7: kesinlikle katılıyorum), bu da yanıtlayıcılara geniş bir tepki yelpazesi sunar. EMDÖ, Ekip Değerlendirme Ölçeği ve Ekip İlişkilerinin Yararlı ve Yararlı Olmayan Yönleri Ölçeği ile birlikte uyarlanmış ve ekip dinamikleri üzerine yapılan araştırmalara önemli katkılar sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Ekip, Motivasyon, Doyum, Ekip Çalışması, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Likert Tipi, Test-Tekrar Test

Yazarlar

Cem Satman, Veli Duyan

Amaç

Ekipte Motivasyon ve Doyum Ölçeği’nin temel amacı, çalışma grupları veya ekipler içerisinde yer alan bireylerin işlerinden ve ekip içi süreçlerden duydukları memnuniyet düzeylerini ve ekibe yönelik motivasyon seviyelerini sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçeğin Türkçeye uyarlanması, Türk kültür ve dil yapısına uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracının bilimsel araştırmalara kazandırılmasını sağlamıştır.

Ölçek, özellikle sosyal hizmet, eğitim ve örgütsel psikoloji alanlarında ekip performansını, iş doyumunu ve motivasyonel eksiklikleri tespit etmek amacıyla kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, ekip liderlerine ve yöneticilere ekip performansını artırmaya yönelik stratejiler geliştirmede yardımcı olmaktadır.

Yapı

Ölçek, ekip üyelerinin duygusal ve bilişsel olarak ekibe bağlılıklarını ve ekip çalışmasından aldıkları hazzı temsil eden motivasyon ve doyum yapılarını ölçmektedir. Bu yapı, ekip üyelerinin görevlerini yerine getirirken hissettikleri içsel güdülenme (motivasyon) ve ekip içindeki deneyimlerinin genel değerlendirmesi (doyum) olmak üzere iki temel psikolojik bileşeni kapsamaktadır.

Ölçek, ekip dinamikleri bağlamında bireysel motivasyonun, ekip başarısı ve sürdürülebilirliği üzerindeki kritik rolünü incelemeye olanak tanır. Yüksek motivasyon ve doyum düzeyleri genellikle daha yüksek ekip verimliliği ve düşük personel devir hızı ile ilişkilendirilmektedir.

Geçerlik

Ekipte Motivasyon ve Doyum Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı ölçüp ölçmediğini belirlemek üzere gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışmasında esas olarak yapı geçerliğine odaklanılmıştır.

Yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla faktör analizi yöntemine başvurulmuştur. Bu analiz, ölçek maddelerinin tek bir yapının göstergeleri olarak bir araya gelip gelmediğini kontrol etmek için kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin teorik yapısına uygun bir faktör yapısı sergilediğini göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik düzeyini belirlemek için iki farklı psikometrik yöntem kullanılmıştır. Bunlardan ilki, zaman içindeki tutarlılığı ölçen test-tekrar test yöntemidir.

Test-tekrar test uygulaması, başlangıçta 45 öğretmene uygulanmış, iki hafta sonra ise bu öğretmenlerden 37’sine tekrar ulaşılmıştır. İki ölçümden elde edilen puanlar arasındaki korelasyon katsayısı (r) 0.825 (p=0.000) olarak tespit edilmiştir. Bu yüksek korelasyon değeri, Ekipte Motivasyon ve Doyum Ölçeği’nin zaman içinde oldukça kararlı ve güvenilir sonuçlar ürettiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, Ekipte Motivasyon ve Doyum Ölçeği dahil olmak üzere uyarlanan her üç ölçek için ayrı ayrı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Faktör analizi, ölçek maddelerinin altında yatan temel boyutları ortaya çıkarmak ve ölçeğin ölçmek istediği yapıyı doğrulayıp doğrulamadığını kontrol etmek amacıyla yapılmıştır.

Faktör yapısını belirlemek için öncelikle özdeğerlere (Eigenvalue) ve varyansın açıklanan yüzdelerine bakılmıştır. Bu istatistiksel inceleme, ölçeğin 8 maddesinin, teorik olarak beklenen faktör sayısında toplandığını ve yapısal geçerliğe sahip olduğunu destekleyen bulgular sunmuştur.

Ölçme Aracı

Test Tipi: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Derecelendirme: 7’li Likert tipi (1 kesinlikle katılmıyorum, 7 kesinlikle katılıyorum)

Madde Sayısı: 8

Dil Seçeneği: Türkçe

Hedef Grup: Öğretmenler (Uyarlama çalışması örneklemi) ve genel olarak ekip çalışması yapan profesyonel gruplar.

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Güvenirlik çalışması 45 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Yapı geçerliği için faktör analizi, güvenirlik için test-tekrar test yöntemi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ekip Doyumu, İş Motivasyonu, Örgütsel Psikoloji, Faktör Analizi, Özdeğerler, Psikometri, Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Veli Duyan

İletişim Adresi: [email protected]

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2012 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlar için yazarla iletişime geçilmesi önerilir.

PDF Erişimi: Ölçeğin tam metnine ve uyarlama çalışmasına ait orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ekipte-motivasyon-ve-doyum-olcegi-toad.pdf.

Makale Linki: Çalışmanın yayınlandığı dergi makalesine ait bağlantı: dergiler.ankara.edu.tr.

Kaynaklar

1. Satman, C. ve Duyan, V. (2012). Ekip Değerlendirme Ölçeği, Ekip İlişkilerinin Yararlı ve Yararlı Olmayan Yönleri Ölçeği ve Ekipte Motivasyon ve Doyum Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama çalışması. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(2), 1–15.

Ekipte Motivasyon ve Doyum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ancak ölçek toplamda 8 maddeden oluşmaktadır ve 7’li Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmaktadır. Maddeler, ekip içindeki motivasyon ve doyum düzeylerini ölçmeye odaklanmaktadır. Maddelerin tam metni için Satman ve Duyan (2012) makalesine başvurulmalıdır.