Ekip Değerlendirme Ölçeği

Özet

Ekip Değerlendirme Ölçeği (EDÖ), ekip içi ilişkilerin değerlendirilmesi, motivasyon ve doyum düzeylerinin ölçülmesi amacıyla yabancı dillerden Türkçeye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, özellikle ekip çalışmasının yoğun olduğu bağlamlarda, ekip üyelerinin deneyimlerini ve ekip dinamiklerinin yararlı/yararsız yönlerini sistematik olarak incelemeyi amaçlar. Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması, geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılmasıyla tamamlanmıştır.

Ölçek, toplam 13 maddeden oluşmakta olup, yanıtlar 7’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak toplanmaktadır. Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin Türkçe kültürüne uygun ve yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Ekip Değerlendirme, Ekip İlişkileri, Motivasyon, Doyum, Uyarlama, Faktör Analizi, Cronbach Alpha, Psikometri.

Yazarlar

Ceyda Satman, Veli Duyan (Uyarlayanlar).

Amaç

Ekip Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, orijinal formuyla ölçülen yapıları Türk kültürüne adapte ederek, ekip ilişkilerinin yararlı ve yararlı olmayan yönlerini, ekip üyelerinin motivasyon ve doyum düzeylerini Türkçe konuşan popülasyonlarda güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu uyarlama çalışması, alanyazına ekip dinamiklerini değerlendirmede kullanılabilecek geçerli bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Uyarlama çalışması, Ekip Değerlendirme Ölçeği’nin yanı sıra, Ekip İlişkilerinin Yararlı ve Yararlı Olmayan Yönleri Ölçeği ve Ekipte Motivasyon ve Doyum Ölçeği olmak üzere üç farklı ölçeğin aynı anda Türkçe geçerlik ve güvenirlik incelemesini kapsamıştır. Bu sayede, ekip çalışması bağlamında farklı ancak ilişkili psikolojik yapıların incelenmesine olanak sağlanmıştır.

Yapı (Construct)

Ekip Değerlendirme Ölçeği, bir ekibin işleyişini ve bu işleyişten kaynaklanan bireysel deneyimleri ölçen karmaşık bir yapıyı hedeflemektedir. Ölçülen temel yapı, ekip üyelerinin işbirliğini, iletişim kalitesini ve genel olarak ekibin hedeflerine ulaşma kapasitesini nasıl algıladıklarını kapsar. Ölçek, ekip dinamiklerini olumlu ve olumsuz yönleriyle ele alarak, ekip başarısı ve üye refahı için kritik olan psikososyal unsurları değerlendirmeye alır.

Ölçek maddeleri, ekip üyelerinin birbirleriyle olan etkileşimlerini, ekibe olan bağlılıklarını ve ekip çalışmasından elde ettikleri genel memnuniyeti değerlendirmeye odaklanmıştır. Bu 13 madde, ekip içi değerlendirme sürecinin temel bileşenlerini temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin psikometrik özelliklerinin belirlenmesi sürecinde, ölçeklerin ölçmek istediği yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla yapı geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliğini saptamak için uyarlama çalışmasında her üç ölçek (Ekip Değerlendirme Ölçeği, Ekip İlişkilerinin Yararlı ve Yararlı Olmayan Yönleri Ölçeği ve Ekipte Motivasyon ve Doyum Ölçeği) için ayrı ayrı faktör analizi yöntemine başvurulmuştur.

Faktör analizinde, ölçeği oluşturan değişkenlerin (maddelerin) kaç faktör altında toplandığını tespit etmek kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda, faktör sayısına karar verilirken öncelikle özdeğerlere (Eigenvalue) ve ilgili faktörlerin toplam varyansın açıklanan yüzdelerine dikkat edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu ve geçerli bir ölçüm sağladığını teyit etmeyi amaçlamıştır.

Güvenilirlik

Ekip Değerlendirme Ölçeği’nin güvenilirliğini tespit etmek amacıyla iki temel istatistiksel yönteme başvurulmuştur. Birinci yöntem, ölçüm sonuçlarının zaman içindeki tutarlılığını gösteren test-tekrar test yöntemidir. Bu amaçla, ölçek ilk olarak 45 öğretmene uygulanmış, iki hafta sonra ise bu öğretmenlerden 37’sine tekrar ulaşılmıştır.

Yapılan test-tekrar test analizi sonucunda, ilk ölçüm ile ikinci ölçümden alınan puanlar arasındaki korelasyon katsayısı Ekip Değerlendirme Ölçeği için 0.786 (p=0.000) olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin zaman içinde yüksek bir kararlılığa sahip olduğunu göstermektedir. İkinci yöntem ise ölçeği oluşturan maddelerin iç tutarlılığını ölçen Cronbach Alpha katsayısının hesaplanmasıdır. SPSS 16 istatistik programı kullanılarak yapılan hesaplamada, Ekip Değerlendirme Ölçeği için iç tutarlılık katsayısı 0.871 olarak tespit edilmiştir. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ekip Değerlendirme Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek üzere kullanılan faktör analizi, ölçeğin teorik olarak varsayılan boyutlarını ampirik olarak test etmiştir. Analiz, ölçek maddelerinin hangi temel faktörler altında toplandığını ortaya çıkarmayı amaçlamıştır.

Analiz sürecinde, öncelikle her bir faktörün önemini gösteren özdeğerlere (Eigenvalue) bakılmıştır. Ayrıca, belirlenen faktörlerin toplam varyansın ne kadarını açıkladığı da incelenmiştir. Bu yöntemler, uyarlanan ölçeğin orijinal yapısına ne kadar sadık kaldığını ve Türk örnekleminde anlamlı bir psikolojik yapıyı ölçüp ölçmediğini belirlemede temel dayanak noktalarını oluşturmuştur.

Araç (Instrument)

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale), 13 maddeden oluşmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, özellikle ekip çalışması yapan profesyoneller (uyarlama çalışmasında öğretmenler kullanılmıştır).

Yaş Grubu: Yetişkin (Uyarlama çalışması öğretmenler üzerinde yapılmıştır).

Popülasyon Detayları: Güvenirlik çalışması, ilk uygulamada 45 öğretmene, tekrar test aşamasında ise 37 öğretmene ulaşarak gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 7’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır. (1: kesinlikle katılmıyorum, 7: kesinlikle katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Ekip Dinamikleri, Takım Çalışması, Psikometrik Özellikler, İç Tutarlılık, Test-Tekrar Test, İstatistik, Ölçek Geliştirme, Derecelendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Sorumlu yazar için [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için sorumlu yazar Veli Duyan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Uyarlama Yılı: 2012

Bu ölçeğin orijinal makalesi ve diğer ilgili ölçeklerin uyarlama çalışmasının tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

dergiler.ankara.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi ise buradan indirilebilir: ekip-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Satman, C. ve Duyan, V. (2012). Ekip Değerlendirme Ölçeği, Ekip İlişkilerinin Yararlı ve Yararlı Olmayan Yönleri Ölçeği ve Ekipte Motivasyon ve Doyum Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama çalışması. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(2), 1–15.

Ekip Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte belirtilmemiştir. Ölçek, toplam 13 maddeden oluşmaktadır.