Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formu (Sensory Processing Measure (SPM) Home Form)

Özet

Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formu (Sensory Processing Measure – SPM Home Form), bireylerin ev ortamındaki günlük yaşam aktiviteleri sırasında sergiledikleri Duyusal İşlemleme becerilerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir Ölçek‘tir. Bu form, orijinal olarak yabancı dilde hazırlanan ölçeğin Türkiye koşullarına Uyarlama çalışması sonucunda elde edilmiştir. Merve Özbakır tarafından 2010 yılında tamamlanan bir Yüksek Lisans Tezi kapsamında uyarlanan bu araç, 75 maddeden oluşmakta ve duyusal modülasyon ve praxis gibi alanlardaki zorlukları belirlemeyi hedeflemektedir. Derecelendirme, 4 aşamalı bir Likert Ölçeği kullanılarak yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Duyusal İşlemleme Ölçeği, SPM Home Form, Duyusal Modülasyon, Uyarlama, Ev Ortamı, Likert Ölçeği, Duyusal İşlemleme, Psikometri

Yazarlar

Merve Özbakır (Türkçe Uyarlama)

Amaç

Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formu’nun temel amacı, çocukların ev ortamında, ebeveyn veya birincil bakıcılar tarafından gözlemlenen duyusal işleme tepkilerini sistematik olarak değerlendirmektir. Bu Ölçek, çocuğun görsel, işitsel, dokunsal, vestibüler ve proprioseptif sistemlere verdiği aşırı veya yetersiz tepkileri, ayrıca motor planlama (praxis) yeteneklerini ölçmeye odaklanır.

Bu araç sayesinde, çocukların duyusal zorluklarının günlük yaşamdaki işlevselliği nasıl etkilediği belirlenebilir. Elde edilen veriler, özellikle ergoterapistler ve eğitim uzmanları için, bireyselleştirilmiş müdahale programları geliştirmede kritik bir başlangıç noktası sunar. Ölçek, duyusal işleme sorunlarının erken tanılanması ve yönetiminde önemli bir rol oynar.

Yapı

SPM Home Form, bireyin merkezi sinir sisteminin duyusal bilgiyi nasıl kaydettiğini, modüle ettiğini ve organize ettiğini inceleyen psikolojik bir yapı olan Duyusal İşlemleme yapısını ölçmektedir. Ölçek, genellikle sekiz farklı duyusal sistemi veya alt alanı kapsayan alt ölçeklerden oluşur. Bu alt ölçekler, duyusal modülasyon, praxis (motor planlama) ve sosyal katılım gibi kritik alanlardaki işlevselliği değerlendirir.

Ölçek, duyusal hassasiyetin (aşırı duyarlılık veya düşük kayıt) yanı sıra, postüral kontrol ve koordinasyon gibi duyusal temelli motor beceriler üzerindeki etkileri de değerlendirerek, yapının kapsamlı bir görünümünü sunar. Uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin yapısal bütünlüğünün korunması hedeflenmiştir.

Geçerlik

Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formu’nun Türkçe Uyarlama çalışmasında (Özbakır, 2010), spesifik geçerlik katsayıları ve detaylı geçerlik analiz sonuçları (içerik, yapı veya ölçüt bağıntılı geçerlik) kaynak içerikte belirtilmemiştir. Ancak, uyarlama sürecinde ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne ve diline uygunluğunun sağlanması için çeviri-geri çeviri yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Genel geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı ölçtüğünü doğrulamalıdır. Bu tür bir ölçek için yapı geçerliğinin (faktör analizi sonuçları ile) ve ayırt edici geçerliğin (klinik örneklemi normal popülasyondan ayırma yeteneği) sunulması akademik standartlar açısından önemlidir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formu’nun Türkçe Uyarlamasına ait spesifik güvenirlik değerleri (iç tutarlılık katsayıları veya test-tekrar test güvenilirliği) belirtilmemiştir. Bir psikometrik aracın güvenilirliği, aynı koşullar altında uygulandığında tutarlı sonuçlar verme yeteneğini ifade eder.

Güvenirlik çalışmaları genellikle Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı ile değerlendirilir. Uyarlama çalışmasının, ölçeğin alt bileşenleri ve toplam puanı için kabul edilebilir düzeyde güvenilirlik değerleri (genellikle .70 ve üzeri) sağlaması beklenir. Ayrıca, zaman içinde tutarlılığı değerlendiren test-tekrar test güvenilirliği çalışmaları da ölçeğin stabilitesi açısından kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formu’nun orijinal versiyonu, duyusal işleme alanındaki çeşitli alt yapıları temsil eden faktörel bir yapıya sahiptir. Türkçe Uyarlama sürecinde, ölçeğin maddelerinin Türk örnekleminde orijinal ölçekteki faktör yapısını koruyup korumadığını belirlemek için doğrulayıcı veya keşfedici faktör analizlerinin yapılması gerekmektedir.

Faktör analizi sonuçları, 75 maddenin Duyusal İşlemleme yapısının hangi bileşenlerini (örneğin, işitsel filtreleme, dokunsal hassasiyet, praxis) temsil ettiğini ortaya koyar. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğini destekler ve puanlamanın dayandığı teorik çerçeveyi güçlendirir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kağıt ve Kalem Ölçek (Ebeveyn veya Birincil Bakıcı Raporu)

Language Available: Türkçe (Uyarlama), Orijinal (İngilizce)

Population Group: Klinik ve normal popülasyon çocukları

Age Group: Orijinal ölçek genellikle 5-12 yaş grubunu kapsar; uyarlama çalışmasının örneklem yaşı detayları için tezin incelenmesi gerekmektedir.

Population Details: Türkiye’deki çocuklar ve onların ebeveynleri/bakıcıları.

Test Methodology: 75 maddelik form, ebeveynin çocuğu gözlemlemesine dayanan öz bildirim raporudur. Derecelendirme 4’lü Likert Ölçeği ile yapılır.

Derecelendirme

Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formu, dört aşamalı bir Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirilir. Ebeveynler veya bakıcılar, çocuğun belirli bir davranışı ne sıklıkla sergilediğini belirtirler.

• 1 = Hiç bir zaman
• 2 = Bazen
• 3 = Sık sık
• 4 = Her zaman

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formu’nun Türkçe Uyarlama çalışması Merve Özbakır tarafından 2010 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve ücretlendirilmesi, orijinal ölçeğin yayıncısı olan WPS (Western Psychological Services) ve Türkçe uyarlamanın telif hakları ile ilgili yasal düzenlemelere tabidir. Akademik çalışmalarda kullanım için genellikle tez yazarı ve ilgili kurumdan izin alınması gerekebilir.

Kaynaklar

Bu ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasına ait temel referans ve erişim bilgileri aşağıdadır.

Orijinal PDF Erişimi:

The original PDF can be downloaded here: duyusal-islemleme-olcegi-ev-formu-sensory-processing-measure-spm-home-form-toad.pdf

Akademik Referans:

• Özbakır, M. (2010) Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formunun Türkiye koşullarına uyarlanması (Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul’da tamamlanmış bir Yüksek Lisans Tezi).

YÖK Tez Merkezi Bağlantısı:

• tez.yok.gov.tr

Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formu (Sensory Processing Measure (SPM) Home Form) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakları nedeniyle bu kaynakta sunulmamaktadır. Ölçek, ebeveynler tarafından yanıtlanması gereken toplam 75 maddeden oluşmaktadır. Bu maddeler, çocuğun ev ortamındaki duyusal tepkilerini ve davranışlarını kapsamaktadır.