Dağıtımcı Liderlik Hazır Bulunuşluk Ölçeği

Özet

Dağıtımcı Liderlik Hazır Bulunuşluk Ölçeği, eğitim yönetimi alanında kullanılan, uyarlama türünde bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin, okul yöneticilerinin sergilediği dağıtımcı liderlik rollerine ilişkin algılarını ve okulun bu tür bir liderlik yaklaşımına ne kadar hazır olduğunu değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, 39 maddeden oluşmakta ve 5 farklı alt boyutu ölçmektedir. Araştırmacılar, bu ölçeği kullanarak okul bağlamında liderliğin dağıtımı ve paylaşımının mevcut durumunu tespit etmeyi hedeflemiştir.

Ölçeğin derecelendirme yapısı, katılımcıların algılarını 5’li Likert tipi bir formatta ifade etmelerine olanak tanır. Ölçek, özellikle okul yöneticilerinin liderlik rollerini öğretmenlerle ne ölçüde paylaştığını ve bu paylaşıma yönelik organizasyonel hazır bulunuşluğu ortaya koymak için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Dağıtımcı liderlik, liderlik, okul yönetimi, hazır bulunuşluk, öğretmen algısı, Likert ölçeği, eğitim yönetimi, örgütsel yapı.

Yazarlar

İ. B. Arabacı, S. Karabatak, H. Polat.

Amaç

Dağıtımcı Liderlik Hazır Bulunuşluk Ölçeği’nin temel amacı, ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin, okul yöneticilerinin sergilediği dağıtımcı liderlik rollerine ilişkin mevcut algı düzeylerini belirlemektir. Bu araç, liderlik sorumluluklarının okul içerisindeki farklı paydaşlar arasında nasıl dağıtıldığını ve bu dağıtımın etkinliğini öğretmen gözünden değerlendirmek için kritik bir rol üstlenmektedir.

Ölçek aynı zamanda, okulun genel olarak dağıtımcı liderlik uygulamalarına ne derecede uygun bir kültürel ve yapısal zemine sahip olduğunu ölçmeye yardımcı olur. Ölçek maddeleri, okulun vizyon ve misyon beyanlarının netliği ve amaçlarla uyumu gibi örgütsel hazır bulunuşluk göstergelerini de kapsamaktadır.

Yapı

Ölçek, eğitim bilimleri ve örgütsel psikoloji bağlamında dağıtımcı liderlik hazır bulunuşluğu yapısını ölçmektedir. Bu yapı, liderliğin tek bir kişide toplanmasından ziyade, okulun her kademesinde paylaşılan ve bağlama özgü bir eylem olarak görülmesini temel alır. Ölçek, bu liderlik modelinin uygulanabilirliği için gerekli olan çevresel ve algısal faktörleri değerlendirir.

Dağıtımcı Liderlik Hazır Bulunuşluk Ölçeği, toplam 39 maddeden oluşmakta ve bu maddeler beş (5) farklı alt boyutta kümelenmektedir. Bu alt boyutlar, muhtemelen liderlik görevlerinin paylaşımı, işbirliği kültürü, vizyonun ortaklığı, profesyonel öğrenme ve örgütsel destek gibi dağıtımcı liderliğin temel bileşenlerini temsil etmektedir.

Geçerlik

Dağıtımcı Liderlik Hazır Bulunuşluk Ölçeği, orijinalinde yabancı dilde geliştirilmiş bir ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışmasıdır. Uyarlama sürecinde, dilsel eşdeğerlik, içerik geçerliği ve yapı geçerliği çalışmalarının yapılması beklenir. Ancak, bu özet kaynakta spesifik geçerlik katsayılarına (örneğin, KMO değerleri, faktör yükleri veya korelasyon analizleri) dair detaylı bilgi sunulmamıştır.

Ölçeğin yapı geçerliği, genellikle faktör analizi yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Detaylı geçerlik analizleri, Arabacı, Karabatak ve Polat (2016) tarafından yayımlanan orijinal makalede (Kastamonu Eğitim Fakültesi Dergisi) yer almaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik bilgileri bu kaynakta detaylı olarak sunulmamıştır. Bir psikometrik aracın güvenilirliği, genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alpha) ile değerlendirilir. Uyarlama çalışmalarında, yeni kültürdeki örneklem üzerinde yüksek iç tutarlılık katsayılarının elde edilmesi, ölçeğin tutarlı sonuçlar verdiğini gösterir.

Ölçeğin 39 madde ve 5 alt boyuttan oluşması, her bir alt boyut için ayrı ayrı güvenirlik analizlerinin yapılmış olduğunu düşündürmektedir. Güvenirlik çalışmalarının detaylarına erişmek için referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin 5 alt boyuta sahip olması, Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis – EFA veya Confirmatory Factor Analysis – CFA) tekniklerinin uygulandığını göstermektedir. Bu analizler, maddelerin teorik olarak ölçülmesi beklenen dağıtımcı liderlik bileşenlerini gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek için kullanılır.

Faktör analizi sonucunda, maddelerin ilgili faktörlere yüksek yüklerle ayrıldığı ve faktörler arası korelasyonların kabul edilebilir düzeyde olduğu varsayılır. Bu analizler, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve dağıtımcı liderlik yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini kanıtlar.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Kağıt tabanlı veya dijital uygulama için uygun, öz bildirim ölçeği.

Language Available: Türkçe

Population Group: Eğitim Profesyonelleri, özellikle ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenler.

Age Group: Yetişkin (Çalışan Nüfus)

Population Details: Ortaöğretim (lise) kademesinde görev yapan öğretmenler. Ölçek, yöneticilerin liderlik rollerine ilişkin öğretmen algıları üzerinden veri toplar.

Test Methodology: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. (1=Hiç Katılmıyorum – 5= Tamamen Katılıyorum). Yüksek puanlar, dağıtımcı liderlik uygulamalarına yönelik yüksek hazır bulunuşluk ve olumlu algı düzeyini işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Eğitim yönetimi, okul kültürü, örgütsel hazır bulunuşluk, Likert, psikometri, uyarlama, Kastamonu Eğitim Fakültesi Dergisi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Songül Karabatak ([email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016 (Uyarlama çalışmasının yayınlandığı yıl).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya telif durumu hakkında net bir bilgi sunulmamıştır. Akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar (Songül Karabatak) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: dagitimci-liderlik-hazir-bulunusluk-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Arabacı, İ. B., Karabatak, S. ve Polat H. (2016). Ortaöğretim Okulu Yöneticilerinin Dağıtımcı Liderlik Rollerine İlişkin Öğretmen Algıları. Kastamonu Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(3), 1015-1032.

Makalenin çevrimiçi erişim adresi: 79.123.169.199

Dağıtımcı Liderlik Hazır Bulunuşluk Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

• 39 madde ve 5 alt boyut
• Okul, açıkça yazılmış vizyon ve misyon ifadelerine sahiptir.
• Okulun amaçları misyon ifadeleriyle uyumludur.