Çocukluk Çağı Travmaları Anketi (CTQ-33)

Özet

Çocukluk Çağı Travmaları Anketi (CTQ-33), orijinal Çocukluk Çağı Travmaları Anketi‘nin (CTQ) Türkçe popülasyona özgü olarak gözden geçirilmiş ve genişletilmiş bir versiyonudur. Vedat Şar ve meslektaşları tarafından 2021 yılında geliştirilen bu anket, standart beş travma boyutuna ek olarak, Türk kültürü ve klinik gözlemleri doğrultusunda önemli bir ilişki travması boyutu olan Aşırı Koruma-Aşırı Kontrol faktörünü ölçmek üzere 33 maddeye çıkarılmıştır. CTQ-33, çocukluk döneminde yaşanan olumsuz deneyimlerin kapsamlı ve güvenilir bir şekilde değerlendirilmesini amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çocukluk Çağı Travmaları, CTQ-33, Anket, Aşırı Koruma, Aşırı Kontrol, İlişki Travması, Geliştirme, Vedat Şar.

Yazarlar

Vedat Şar, Işıl Necef, Tuba Mutluer, Fatoş Parmis, Tuba Türk Kurtça.

Amaç

CTQ-33’ün temel amacı, çocukluk döneminde maruz kalınan çeşitli istismar ve ihmal türlerini, özellikle de kültürel olarak hassas olan ilişki dinamiklerini dikkate alarak, ergen ve yetişkin bireylerde geriye dönük olarak güvenilir bir şekilde değerlendirmektir. Bu revizyon, orijinal CTQ’nun ölçtüğü beş temel faktöre (Duygusal, Fiziksel ve Cinsel İstismar; Duygusal ve Fiziksel İhmal) ek olarak, aşırı ebeveyn kontrolü ve korumacılığının yol açtığı travmatik etkileri ölçen bir boyut ekleyerek ölçeğin kapsamını genişletmeyi hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, toplamda altı temel psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapılar, bireyin çocukluk dönemindeki bakım verenleriyle olan ilişkilerinde yaşadığı olumsuz deneyimleri kapsamaktadır. Ölçeğin ölçtüğü yapılar şunlardır:

• Duygusal İstismar: Çocuğun duygusal ihtiyaçlarının sürekli reddedilmesi, aşağılanması veya tehdit edilmesi.
• Fiziksel İstismar: Çocuğa fiziksel zarar veren veya yaralanmaya neden olabilecek eylemler.
• Cinsel İstismar: Çocuğun cinsel eylemlere maruz bırakılması.
• Duygusal İhmal: Çocuğun duygusal destek, sevgi ve rehberlikten yoksun bırakılması.
• Fiziksel İhmal: Çocuğun temel fiziksel ihtiyaçlarının (yiyecek, barınma, tıbbi bakım) karşılanmaması.
• Aşırı Koruma-Aşırı Kontrol: Ebeveynlerin çocuğun bireyselleşmesini engelleyecek düzeyde müdahaleci, kısıtlayıcı ve kontrolcü davranışlar sergilemesi. Bu faktör, CTQ-33’e özgü bir eklemedir ve ilişki travmalarının önemini vurgular.

Geçerlik

CTQ-33’ün geçerlik çalışmaları, özellikle 2021 tarihli referans makalede detaylıca sunulmuştur. Yapılan analizlerde, ölçeğin yapı geçerliği incelenmiş ve orijinal CTQ’nun beş faktörlü yapısının yanı sıra, yeni eklenen Aşırı Koruma-Aşırı Kontrol faktörünün de ayrı ve anlamlı bir boyut olarak ortaya çıktığı gösterilmiştir. Bu bulgu, ölçeğin teorik yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir.

Ayrıca, ölçeğin ölçüt bağımlı geçerliği, çocukluk çağı travmalarıyla ilişkili olduğu bilinen diğer psikopatolojik yapılarla (örneğin, dissosiyasyon ve kişilik bozuklukları) korelasyonlarının incelenmesiyle test edilmiştir. CTQ-33 puanlarının, bu klinik sonuçlarla anlamlı düzeyde ilişkili olduğu tespit edilmiştir, bu da ölçeğin klinik açıdan geçerli bir araç olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

CTQ-33’ün güvenirliği, iç tutarlılık analizleri (Cronbach Alfa katsayısı) ile değerlendirilmiştir. 2021 araştırması, ölçeğin genel puanı ve altı alt ölçeği için yüksek düzeyde iç tutarlılık katsayıları bildirmiştir. Bu yüksek katsayılar, ölçekteki maddelerin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin zaman içinde kararlı sonuçlar verebileceğini işaret etmektedir. Güvenirlik değerlerinin, klinik ve araştırma ortamlarında kabul edilebilir standartların üzerinde olduğu belirtilmiştir.

Faktör Analizi

CTQ-33’ün geliştirilmesi sürecinde doğrulayıcı ve açıklayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Analizler sonucunda, ölçeğin altı faktörlü yapısı doğrulanmıştır. Bu altı faktörlü model, standart beş travma türüne ek olarak, Şar ve meslektaşları tarafından önerilen Aşırı Koruma-Aşırı Kontrol faktörünün özgün bir bileşen olarak ayrıştığını göstermiştir. Bu ek faktör, özellikle kültürel bağlamda ebeveynlik stillerinin travmatik potansiyelini yakalaması açısından kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Türü: Geliştirme / Revize Edilmiş Öz Bildirim Ölçeği

Format: 33 maddeden oluşur. Maddeler tipik olarak 5’li Likert tipi bir derecelendirme ölçeği kullanılarak yanıtlanır (Hemen Hiçbir Zaman’dan Sıklıkla’ya kadar).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler ve Yetişkinler (Çocukluk çağı deneyimlerini geriye dönük olarak değerlendiren bireyler).

Yaş Grubu: Genellikle 18 yaş ve üstü.

Popülasyon Detayları: Klinik ve genel popülasyon örneklemlerinde uygulanabilir. Ölçeğin standardizasyon çalışması Türk örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireyin çocukluk döneminde (16 yaş öncesi) yaşadığı istismar ve ihmal olaylarının sıklığını ve şiddetini değerlendiren öz bildirim anketi metodolojisi kullanılır.

Anahtar Kelimeler

Çocukluk İstismarı, Çocuk İhmali, Psikometri, Ruh Sağlığı, CTQ-33, Travma, Aşırı Kontrol.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Vedat ŞAR

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişimi)

Yazışma Adresi: Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi (Tahmini Kurumsal Bağlılık)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021 (Revize ve Genişletilmiş Versiyon)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik ve klinik kullanım izinleri için sorumlu yazar Vedat Şar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Derecelendirme: Derecelendirme sistemi 5’li Likert tipi olup, toplam puanlar ve alt ölçek puanları hesaplanarak travma şiddeti düzeyleri belirlenir. Yüksek puanlar, ilgili travma türünün daha şiddetli yaşandığını gösterir.

Kaynaklar

1. Şar, V., Necef, I., Mutluer, T., Parmis, F. & Türk Kurtça, T. (2021). A Revised And Expanded Version Of The Turkish Childhood Trauma Questionnaire (CTQ-33): Overprotection-Overcontrol As Additional Factor. Journal of Trauma & Dissociation, 22(1), 35-51. DOI: https://doi.org/10.1080/15299732.2020.1760171

Orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
cocukluk-cagi-travmalari-anketi-ctq-33-toad.pdf

Çocukluk Çağı Travmaları Anketi (CTQ-33) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte açıkça listelenmemiştir. Maddelere erişim için yukarıda belirtilen akademik referans makaleye veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.