Çocuklarda Anksiyete Duyarlılık Ölçeği

Özet

Çocuklarda Anksiyete Duyarlılık Ölçeği (ÇADÖ), çocuklarda anksiyete duyarlılığı düzeylerini ölçmek amacıyla Türk kültürüne uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin 15 maddeden ve üç alt boyuttan oluşan yapısının güvenirlik ve geçerlilik analizlerini içermektedir. Ölçek, özellikle anksiyete belirtilerinin fiziksel, psikolojik ve sosyal sonuçlarına dair korkuları değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Uyarlama sürecinde, ölçeğin iç tutarlılık katsayısının yüksek (.87) olduğu ve faktör yapısının açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile doğrulandığı tespit edilmiştir. ÇADÖ, çocukluk çağı anksiyete bozukluklarının risk faktörlerini belirlemede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çocuklarda Anksiyete Duyarlılık Ölçeği, anksiyete duyarlılığı, çocuklar, psikometrik uyarlama, faktör analizi, iç tutarlılık, sosyal kaygı.

Yazarlar

İsmail Seçer, A. Gülbahçe

[quads id=5]

Amaç

Çocuklarda Anksiyete Duyarlılık Ölçeği’nin temel amacı, çocukların anksiyete belirtilerine karşı gösterdikleri hassasiyet veya korku düzeylerini belirlemektir. Bu duyarlılık, bedensel, bilişsel ve sosyal boyutlarda potansiyel tehlike olarak algılanan durumlara verilen tepkileri ölçmeyi hedefler.

Ölçek, anksiyete duyarlılığının bilişsel bir eğilim olarak anksiyete bozukluklarının gelişimindeki rolünü incelemek için tasarlanmıştır. Klinik ve araştırma ortamlarında çocukluk çağı anksiyete bozukluklarının etiyolojisini ve gelişimini anlamada önemli bir araç olarak kullanılır.

Yapı

Ölçek, Anksiyete Duyarlılığı (AD) yapısını ölçmektedir. AD, bireyin anksiyete belirtilerini (örn. kalp çarpıntısı, nefes darlığı) tehlikeli veya zararlı sonuçlara yol açacağına dair yanlış inançları nedeniyle yaşadığı korku olarak tanımlanır. Bu yapı, anksiyete bozukluklarının temel risk faktörlerinden biri olarak kabul edilir.

ÇADÖ’nün Türk kültürüne uyarlanmış formu, bu yapıyı üç ana faktör altında incelemektedir:

• Fiziksel Duyarlılık: Bedenle ilgili duyumların (hızlı kalp atışı, baş dönmesi) tehlikeli sonuçlar doğuracağına dair korku.
• Psikolojik Duyarlılık: Kontrolü kaybetme, delirme veya anormal düşünce süreçlerine sahip olma korkusu.
• Sosyal Kaygı: Anksiyete belirtilerinin başkaları tarafından fark edilmesi ve olumsuz değerlendirilme korkusu.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliliği, hem açımlayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültüründeki örneklemde de doğrulandığını göstermiştir.

Elde edilen bulgular, 15 maddelik üç faktörlü yapının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu ve ölçeğin amaçladığı psikolojik yapıyı geçerli bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir. Bu sonuçlar, ÇADÖ’nün Türkiye’deki çocuk popülasyonunda anksiyete duyarlılığını ölçmek için uygun bir araç olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Çocuklarda Anksiyete Duyarlılık Ölçeği’nin (ÇADÖ) güvenirlik analizleri, yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilemiştir. Ölçeğin tamamı için hesaplanan genel iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) .87 olarak bulunmuştur.

Ölçeğin alt boyutlarına ilişkin iç tutarlılık katsayıları ise aşağıdaki gibidir:

• Fiziksel Duyarlılık Alt Boyutu: .82
• Psikolojik Duyarlılık Alt Boyutu: .73
• Sosyal Kaygı Alt Boyutu: .71

Bu katsayılar, alt boyutların da kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğunu ve maddelerin ilgili faktörleri tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması sonucunda, ölçeğin yapısı 15 madde ve üç temel faktörden oluşacak şekilde belirlenmiştir. Bu faktörler, anksiyete duyarlılığının farklı bileşenlerini temsil etmektedir:

• Fiziksel Duyarlılık: 5 madde
• Psikolojik Duyarlılık: 8 madde
• Sosyal Kaygı: 3 madde

Hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, bu üç faktörlü yapının Türk örnekleminde orijinal yapıyı koruduğunu ve istatistiksel olarak anlamlı uyum indekslerine sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 15 maddelik, üç faktörlü yapıya sahip bir ölçektir. Cevaplar 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak toplanmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çocuklar

Yaş Grubu: Okul çağındaki çocuklar.

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türk kültüründe ilkokul ve ortaokul öğrencilerinden oluşan bir örneklem üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel raporlama esasına dayalı, 5’li Likert tipi yanıt formatı (Örn: Hiçbir zaman – Her zaman). Derecelendirme, bireyin anksiyete belirtileri hakkındaki korku veya endişe düzeyini yansıtır.

Anahtar Kelimeler

ÇADÖ, iç tutarlılık, Fiziksel duyarlılık, Psikolojik duyarlılık, Sosyal kaygı, psikometri, derecelendirme.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurumsal E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: İsmail Seçer, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2013 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı, çoğaltılması ve ticari olmayan akademik amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar İsmail Seçer ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

Seçer, İ. ve Gülbahçe, A. (2013). Çocuklarda Anksiyete Duyarlılık Ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlilik çalışması. Middle Eastern & African Journal of Educational Research, 3, 91-106.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: cocuklarda-anksiyete-duyarlilik-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Çocuklarda Anksiyete Duyarlılık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek 15 madde ve üç faktörden oluşmaktadır:

• Fiziksel duyarlılık (5m)
• Psikolojik duyarlılık (8m)
• Sosyal kaygı (3m)