Çocuk Dermatolojisi Yaşam Kalitesi İndeksi

Özet

Çocuk Dermatolojisi Yaşam Kalitesi İndeksi (ÇDYKİ), İngilizce orijinali olan Children’s Dermatology Life Quality Index (CDLQI) ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanmış ve çapraz geçerlik çalışması yapılmış versiyonudur. Bu araç, dermatolojik rahatsızlıkların çocukların ve ergenlerin yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, çocukların ve ergenlerin cilt hastalıklarından kaynaklanan belirtiler, günlük aktiviteler, duygusal durum ve sosyal ilişkiler gibi alanlarda yaşadıkları zorlukları sübjektif olarak değerlendirmelerine olanak tanır.

Türkçe uyarlama çalışması 2007 yılında Balcı, Sangün ve İnandı tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılabileceğini gösteren güçlü psikometrik kanıtlar sunulmuştur. Özellikle iç tutarlılık ve hekim tarafından değerlendirilen hastalık şiddeti ile korelasyon açısından tatmin edici sonuçlar elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Yaşam Kalitesi, Dermatoloji, Çocuk, Ergen, Ölçek Uyarlama, Psikometri, CDLQI

Yazarlar

Didem Didar Balcı, Ömer Sangün, Tamer İnandı

Amaç

Çocuk Dermatolojisi Yaşam Kalitesi İndeksi’nin temel amacı, çocuklarda ve ergenlerde görülen deri hastalıklarının neden olduğu fiziksel ve psikososyal yükün derecesini objektif olarak ölçmektir. Bu ölçek, tedavi sonuçlarını izlemek, farklı tedavi yöntemlerinin yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini karşılaştırmak ve klinik araştırmalarda standart bir sonuç ölçütü sağlamak için hayati öneme sahiptir.

Türkçe versiyonunun uyarlanma amacı ise, Türkiye’deki dermatoloji klinikleri ve araştırma merkezleri için kültürel olarak geçerli, güvenilir ve kullanışlı bir yaşam kalitesi ölçüm aracı sunmaktır. Bu sayede, Türk popülasyonunda cilt hastalıklarının yaşam kalitesi üzerindeki etkileri sistematik olarak incelenebilmektedir.

Yapı

Çocuk Dermatolojisi Yaşam Kalitesi İndeksi, cilt hastalıklarının bireyin yaşamına olan etkisini çok boyutlu olarak ele alan bir yapıyı ölçer. Ölçülen psikolojik yapı, bireyin cilt hastalığına bağlı olarak algıladığı sübjektif yaşam kalitesi düzeyidir. Ölçek genellikle aşağıdaki alanları kapsayan maddeler içerir:

• Semptomlar ve Duygular (Kaşıntı, ağrı, utanma gibi)
• Günlük Aktiviteler (Giyinme, banyo yapma)
• Boş Zaman Aktiviteleri ve Spor
• Okul/İş Performansı
• Kişilerarası İlişkiler ve Zorbalık
• Uyku ve Tedavi Yükü

Bu alanlar aracılığıyla, ölçek, dermatolojik durumun sadece fiziksel değil, aynı zamanda duygusal ve sosyal işlevsellik üzerindeki etkisini de yakalamayı hedefler.

Geçerlik

Çocuk Dermatolojisi Yaşam Kalitesi İndeksi’nin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışması, Balcı ve arkadaşları (2007) tarafından yapılmıştır. Geçerlik incelemesi kapsamında, Non-parametrik Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır.

Analiz sonuçları, ölçekten elde edilen puanlar ile hekim tarafından belirtilen hastalık şiddeti düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bu bulgu, ölçeğin eş zamanlı geçerliğinin yüksek olduğunu ve daha yüksek puanların gerçekten de daha şiddetli bir hastalık etkisini yansıttığını desteklemektedir. Bu, ölçeğin klinik açıdan anlamlılığına dair önemli bir kanıttır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık temelinde değerlendirilmiştir. Türkçe versiyon için hesaplanan Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı 0.82 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik araçlar için genel kabul görmüş olan 0.70 eşiğinin üzerinde olup, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Ek olarak, alt ölçekler ile toplam ölçek puanı arasındaki korelasyon katsayıları incelenmiştir. Bu korelasyon katsayıları 0.417 ile 0.775 arasında değişmektedir. Bu aralık, her bir alt ölçeğin genel yaşam kalitesi yapısına yeterli düzeyde katkıda bulunduğunu ve ölçek yapısının bütünlüğünü koruduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Balcı ve arkadaşlarının yürüttüğü çapraz geçerlik çalışmasında, kaynak metin açıkça bir Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi yapıldığına dair bilgi sunmamaktadır. Ancak, uyarlama çalışmalarında genellikle orijinal ölçeğin faktör yapısının korunması beklenir.

Elde edilen yüksek iç tutarlılık (Cronbach Alfa=0.82) ve tatmin edici madde-toplam korelasyonları, ölçeğin tek bir genel “Yaşam Kalitesi Etkisi” yapısını ölçme eğiliminde olduğunu güçlü bir şekilde desteklemektedir. Gelecekteki araştırmalar, Türkçe versiyonun faktör yapısının orijinal CDLQI ile tam olarak örtüşüp örtüşmediğini kesinleştirmek için faktör analizlerini içerebilir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 4’lü Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmaktadır.

Derecelendirme: Puanlama “0=hiç” ile başlayıp “3=çok fazla” şeklinde ilerlemektedir. Yüksek puanlar, dermatolojik hastalığın yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin daha şiddetli olduğunu gösterir.

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal: İngilizce)

Popülasyon Grubu: Dermatoloji hastası olan çocuklar ve ergenler.

Yaş Grubu: Tipik olarak 4 ila 16 yaş arasındaki çocuklar ve ergenler için uygundur.

Popülasyon Detayları: Çeşitli cilt rahatsızlıklarına sahip pediatrik hastalar üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Genellikle son bir hafta içindeki deneyimleri değerlendiren kısa, özbildirim veya ebeveyn bildirimine dayalı bir envanterdir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Uyarlama Yılı: 2007

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı ve izinleri hakkında detaylı bilgi almak için sorumlu yazar Didem Didar Balcı ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: childrens-dermatology-life-quality-index-toad.pdf

Kaynaklar

Balcı, D. D., Sangün, Ö., & İnandı, T. (2007). Cross validation of the turkish version of Children’s Dermatology Life Quality Index. J Turk Acad Dermatol, 1(4), 71402a.

Çocuk Dermatolojisi Yaşam Kalitesi İndeksi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu nedenle, maddeler burada listelenememiştir. Ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.