Cinsiyet Rol Tutumları Ölçeği

Özet

Cinsiyet Rol Tutumları Ölçeği, 1994 yılında F. Eker tarafından Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde sunulan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirme yöntemiyle oluşturulmuş bir ölçme aracıdır. Ölçek, bireylerin geleneksel ve modern cinsiyet rollerine dair tutumlarını saptamayı amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilme aşamasındaki temel uygulama alanı, babaların çocuk bakımı ve ev işlerine katılım düzeyleri ile bu katılımı belirleyen faktörlerin incelenmesi olmuştur.

Bu araç, özellikle aile içi işbölümü, toplumsal cinsiyet eşitliği algısı ve cinsiyet rol tutumları arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmalar için tasarlanmıştır. Ölçeğin psikometrik özelliklerine dair detaylı bilgiler, ilgili tezin tamamında yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Cinsiyet Rol Tutumları, Aile İçi İşbölümü, Ev İşlerine Katılım, Babalık Rolleri, Tutum Ölçeği, Geliştirme, Psikometri

Yazarlar

F. Eker

[quads id=5]

Amaç

Cinsiyet Rol Tutumları Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin toplumsal cinsiyet rollerine yönelik sahip oldukları tutumları, gelenekselden eşitlikçiye uzanan bir yelpazede nesnel olarak ölçmektir. Bu tutumlar genellikle evlilik, aile yaşamı ve özellikle ev içi sorumlulukların dağılımı bağlamında değerlendirilmektedir.

Ölçek, geliştirildiği orijinal araştırmada, babaların çocuk bakımı ve ev işlerine katılım düzeylerini etkileyen temel belirleyicilerden biri olarak cinsiyet rol tutumlarının rolünü ortaya koymak için kullanılmıştır. Böylece, toplumsal değişim süreçlerinin aile dinamikleri üzerindeki etkilerini anlamaya katkıda bulunmuştur.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Cinsiyet Rol Tutumlarıdır. Bu yapı, bireylerin kadın ve erkekler için uygun görülen davranış, sorumluluk ve yeteneklere ilişkin inanç ve değerlerini içerir. Ölçek, genellikle iki uçlu bir boyut üzerinde çalışır: bir yanda katı, geleneksel ve cinsiyet ayrımına dayalı roller, diğer yanda ise esnek, eşitlikçi ve cinsiyetten bağımsız roller.

Ölçek maddeleri, muhtemelen ev işleri, ebeveynlik sorumlulukları ve iş hayatındaki roller gibi farklı bağlamlarda cinsiyet eşitliğine dair algıları yakalamak üzere tasarlanmıştır. Bu tutumlar, bireyin sosyal yaşamdaki kararlarını ve eşler arası etkileşimlerini önemli ölçüde etkileyen temel psikososyal değişkenlerdir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilmesine dair özet kaynakta spesifik geçerlik verileri (-) belirtilmemiştir. Ancak, bilimsel bir araştırma (yüksek lisans tezi) kapsamında geliştirilen bir araç olduğu için, ölçeğin içeriğinin ilgili yapıyı temsil etme derecesini gösteren içerik geçerliği ve ölçülen yapının teorik beklentilerle uyumunu gösteren yapı geçerliği çalışmalarının orijinal tez metninde yer alması beklenmektedir.

Araştırmacılar, ölçeğin uygulandığı popülasyon bağlamında geçerliliğini teyit etmek için Eker’in (1994) çalışmasının tamamına başvurmalıdır.

Güvenirlik

Kaynakta güvenirlik katsayılarına dair herhangi bir bilgi (-) sunulmamıştır. Bir psikometrik aracın tutarlılığını gösteren güvenirlik, genellikle iç tutarlılık katsayıları (örneğin, Cronbach Alfa) ve zamana bağlı tutarlılığı gösteren test-tekrar test güvenilirliği yöntemleriyle hesaplanır.

Cinsiyet Rol Tutumları Ölçeği’nin bilimsel standartlara uygunluğunu değerlendirmek için gerekli olan bu katsayıların tezin metodoloji bölümünde detaylı olarak sunulduğu varsayılmaktadır. Ölçeği kullanmayı planlayan araştırmacıların, bu verileri teyit etmeleri önemlidir.

Faktör Analizi

Cinsiyet Rol Tutumları gibi karmaşık ve çok boyutlu bir yapıyı ölçen araçlarda, ölçeğin alt boyutlarını belirlemek ve yapısal bütünlüğünü doğrulamak amacıyla Faktör Analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılması standart bir uygulamadır. Orijinal kaynakta analiz sonuçları belirtilmese de, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa ev işleri, ebeveynlik gibi farklı alt faktörlere mi ayrıldığına dair bilgiler tezin içeriğinde bulunmalıdır.

Araç

Test Türü: Geliştirilmiş Tutum Ölçeği

Format: Derecelendirme (Likert Tipi Ölçek olduğu varsayılmaktadır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler (Özellikle Ebeveynler)

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Çalışma çağı yetişkinleri olduğu tahmin edilmektedir.)

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmada İzmir’deki babalar üzerinde kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Bireylerin cinsiyet rollerine dair görüşlerini ölçen öz-bildirim anketi.

Anahtar Kelimeler

Eşitlikçi Tutumlar, Geleneksel Roller, Sosyal Bilimler, Yüksek Lisans Tezi, Psikometrik Özellikler, Aile Dinamikleri

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: F. Eker, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (1994 çalışması kapsamında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari kullanımı veya yeniden yayınlanması için izinler, orijinal yazar (F. Eker) ve tezin yapıldığı kurum (Ege Üniversitesi) ile iletişime geçilerek doğrulanmalıdır.

Ücret: Ölçeğin kullanımı için herhangi bir ücret bilgisi mevcut değildir. Akademik tezlerde geliştirilen ölçekler genellikle akademik kullanım için ücretsizdir, ancak kullanım izni gereklidir.

Test Yılı: 1994 (Yüksek Lisans Tezi Yayın Yılı).

Kaynaklar

• Eker, F. (1994). Babaların çocuk bakımı ve ev işlerine katılım düzeyleri ve belirleyicileri (Yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

[quads id=5]

Cinsiyet Rol Tutumları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde Cinsiyet Rol Tutumları Ölçeği’nin maddeleri veya derecelendirme bilgileri yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme formatı için Eker (1994) tarafından yazılan yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.