Çatışma İletişim Tarzları Ölçeği

Özet

Çatışma İletişim Tarzları Ölçeği, bireylerin kişilerarası çatışma durumlarında sergiledikleri tipik davranış kalıplarını ve İletişim Tarzlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş veya uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkiye’deki kullanımı ve geçerliği, ağırlıklı olarak D. Uysal’ın 2002 yılında Hacettepe Üniversitesi’nde hazırladığı yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilen bir Uyarlama çalışmasıyla ilişkilidir. Söz konusu tez, çalışanların kişilerarası adil davranış algıları ile çatışma iletişim tarzları arasındaki karmaşık ilişkiyi incelemeyi hedeflemiştir. Ölçek, genellikle beş temel çatışma stratejisini (örneğin; bütünleştirme, uzlaşma, kaçınma, rekabet etme ve uyma) ölçmeye odaklanmaktadır.

Ölçeğin temel amacı, bireylerin çatışmaya verdikleri tepkileri sistematik bir şekilde kategorize ederek, örgütsel veya sosyal bağlamlarda Çatışma Yönetimi süreçlerinin anlaşılmasına katkıda bulunmaktır. Uysal’ın çalışması bağlamında, ölçek özellikle işyeri ortamında adalet algısının bu tarzlar üzerindeki etkilerini analiz etmek için kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Çatışma, iletişim tarzları, kişilerarası çatışma, Psikometrik ölçek, uyarlama, örgütsel adalet, çatışma yönetimi.

Yazarlar

Ölçeğin Türkçe adaptasyonu Derya Uysal tarafından gerçekleştirilmiştir. Orijinal ölçeğin yazarları ise kaynakçada belirtilmemiştir ancak genellikle Thomas-Kilmann Çatışma Modeli (TKI) gibi temel modellere dayanmaktadır.

Amaç

Çatışma İletişim Tarzları Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin çatışma durumlarında başvurdukları stratejileri ve iletişim yaklaşımlarını belirlemektir. Bu stratejiler, bireyin hem kendi çıkarlarını (iddialılık) hem de karşı tarafın çıkarlarını (işbirlikçilik) ne ölçüde göz önünde bulundurduğunu yansıtır.

Uyarlama çalışmasının özel amacı, çalışanlar arasında algılanan kişilerarası adil davranış düzeyleri ile tercih edilen çatışma iletişim tarzları arasındaki korelasyonu araştırmaktır. Bu sayede, örgütsel kültürün ve adalet algısının, bireyin çatışmayı yapıcı mı yoksa yıkıcı mı yöneteceğini anlamak mümkün hale gelmektedir.

Yapı

Ölçek, kişinin çatışma durumlarına verdiği tepkileri ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Tipik olarak bu yapı, iki temel boyut etrafında şekillenir: iddialılık (kendi hedeflerine ulaşma arzusu) ve işbirlikçilik (karşı tarafın hedeflerine ulaşmasına yardımcı olma arzusu).

Bu iki boyutun kesişimi, genellikle beş ana çatışma iletişim tarzını ortaya çıkarır:

• Bütünleştirme (Integrating/Problem Solving): Yüksek iddialılık, yüksek işbirlikçilik.
• Uyma (Obliging/Accommodating): Düşük iddialılık, yüksek işbirlikçilik.
• Rekabet Etme (Dominating/Competing): Yüksek iddialılık, düşük işbirlikçilik.
• Kaçınma (Avoiding): Düşük iddialılık, düşük işbirlikçilik.
• Uzlaşma (Compromising): Orta düzeyde iddialılık ve işbirlikçilik.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasına ait özgün kaynakta (Uysal, 2002 tezi) detaylı geçerlik analizleri bulunmasına rağmen, sağlanan meta verilerde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Ancak bir uyarlama çalışmasında, genellikle yapı geçerliği (faktör analizi ile) ve ölçüt bağımlı geçerlik (ilgili yapılarla korelasyon) incelenir.

Ölçeğin geçerli kabul edilebilmesi için, maddelerin gerçekten çatışma iletişim tarzlarını ölçtüğünü ve orijinal ölçeğin teorik yapısını Türkçe kültüründe de koruduğunu gösteren istatistiksel kanıtların sunulması gerekmektedir. İlgili teze başvurularak bu kanıtlara ulaşılabilir.

Güvenirlik

Sağlanan kaynak bilgisi, ölçeğin Güvenirlik değerlerini (Cronbach Alfa veya test-tekrar test katsayıları) açıkça sunmamaktadır. Bir ölçeğin güvenilirliği, aynı koşullar altında tutarlı sonuçlar verme yeteneği ile ilgilidir.

Uysal (2002) tarafından yapılan adaptasyon çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen zamana bağlı istikrarını değerlendiren çalışmalar yapılmıştır. Kullanıcıların, ölçeğin güvenirlik düzeyini tam olarak anlamak için adaptasyon çalışmasının metodoloji bölümünü incelemeleri önerilir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinin kritik bir aşaması, orijinal ölçeğin faktör yapısının (yani, çatışma tarzlarını temsil eden boyutların) Türkçe örneklemde de doğrulanıp doğrulanmadığını kontrol etmektir. Bu amaçla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmış olmalıdır.

Faktör analizinin amacı, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutlarının (beş çatışma tarzı) ampirik olarak da ortaya çıkıp çıkmadığını belirlemektir. Başarılı bir faktör analizi, ölçeğin yapı geçerliğini destekler ve her bir maddenin hangi çatışma tarzını ölçtüğünü netleştirir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme (Örn: 5’li veya 7’li Likert) kullanıldığı varsayılmaktadır, ancak kaynakta derecelendirme tipi belirtilmemiştir.

Language Available: Türkçe (Uyarlama versiyonu)

Population Group: Çalışanlar (Özellikle Uysal, 2002 tezinde bu popülasyon kullanılmıştır)

Age Group: Yetişkinler (Çalışan popülasyonu gereği)

Population Details: Uysal (2002) tezi kapsamında Türkiye’deki çeşitli kurumlarda görev yapan çalışanlar örneklem grubu olarak kullanılmıştır.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-report) ölçeği. Katılımcılar, çatışma durumlarına ilişkin maddelere ne sıklıkta veya ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

İşyeri çatışması, kişilerarası adalet, İletişim Tarzları, ölçek geliştirme, psikoloji, örgütsel davranış.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanmamıştır.

Affiliation Email addresses: Sağlanmamıştır.

Correspondence Address: Sağlanmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Derya Uysal tarafından 2002 yılında tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında uyarlanmıştır. Akademik amaçlı kullanımlar için izinler ve ücretlendirme konusunda bilgi, tezin yayımlandığı Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü veya ilgili yazar ile iletişime geçilerek teyit edilmelidir.

Ölçeğin orijinal halinin kullanım izinleri, temel aldığı çatışma modelinin (eğer varsa) telif haklarına tabidir.

Kaynakça

• Uysal, D. (2002). Çalışanların kişilerarası adil davranış algıları ile çatışma iletişim tarzları arasındaki ilişki. (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Not: Bu ölçek uyarlamasına ait orijinal PDF dosyası bilgisi kaynakta sunulmamıştır.

Çatışma İletişim Tarzları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin maddeleri, sağlanan orijinal kaynak içeriğinde mevcut değildir. Maddelere ulaşmak için ilgili yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.