Biyoteknoloji Bilgi Testi (BBT)

Özet

Biyoteknoloji Bilgi Testi (BBT), ortaöğretim düzeyindeki öğrencilerin biyoteknoloji ve gen mühendisliği konularındaki bilgi düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir akademik ölçme aracıdır. Bu ölçek, A. Sıcaker tarafından 2013 yılında Balıkesir Üniversitesi’nde hazırlanan yüksek lisans tezi kapsamında oluşturulmuştur. Ölçeğin geliştirme sürecinde, madde tepki kuramının modern bir yaklaşımı olan Rasch analizi kullanılarak maddelerin geçerliği ve güvenirliği test edilmiştir. BBT, öğrencilerin bu karmaşık ve güncel bilimsel alanlara dair temel kavramları ve uygulamaları ne ölçüde anladığını belirlemeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Biyoteknoloji, Gen Mühendisliği, Bilgi Testi, Rasch Analizi, Ölçek Geliştirme, Ortaöğretim, Biyoloji Eğitimi.

Yazarlar

A. Sıcaker

Amaç

BBT’nin temel amacı, ortaöğretim öğrencileri (lise öğrencileri) arasında biyoteknoloji ve gen mühendisliği alanlarına yönelik sahip olunan bilgiyi objektif ve bilimsel yöntemlerle ölçmektir. Bu test, öğrencilerin kavramsal anlamalarını, yanlış anlamalarını ve bu bilim dallarının toplumsal etkilerine dair bilgiye sahip olma düzeylerini tespit etmeyi amaçlar. Elde edilen veriler, biyoloji müfredatının geliştirilmesi ve öğretim stratejilerinin iyileştirilmesi için önemli bir zemin sunmaktadır.

Yapı

Ölçek, tek boyutlu bir yapı ölçmek üzere tasarlanmıştır: Biyoteknoloji ve Gen Mühendisliği Bilgisi. Bu yapı, genellikle moleküler biyoloji, genetik kavramlar, klonlama, gen transferi ve biyoteknolojinin tarım ve tıp gibi alanlardaki uygulamalarına dair bilişsel yeterliliği kapsamaktadır. Ölçek geliştirme sürecinde ölçek geliştirme aşamaları titizlikle uygulanmış ve Rasch modeli kullanılarak maddelerin tek bir latent yapıyı ölçüp ölçmediği analiz edilmiştir.

Geçerlik

Kaynak referansta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, ölçeğin geliştirilmesinde Rasch analizi kullanılmış olması, güçlü bir yapı geçerliği sürecine işaret etmektedir. Rasch modelinde geçerlik, genellikle madde uyum istatistikleri (Infit ve Outfit mean square değerleri) aracılığıyla değerlendirilir. Bu analizler, maddelerin ölçülen yapıya ne kadar uygun olduğunu ve beklenen ölçme modeline ne kadar iyi uyduğunu gösterir. Yüksek lisans tezinde, uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmış ve test maddelerinin ortaöğretim müfredatını yansıtıp yansıtmadığı kontrol edilmiştir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları verilmemiştir. Ancak Rasch modeline dayalı ölçek çalışmalarında güvenirlik, genellikle Kişi Ayrım İndeksi (Person Separation Index) ve Madde Ayrım İndeksi (Item Separation Index) ile rapor edilir. Yüksek Kişi Ayrım İndeksi, testin, farklı bilgi düzeylerindeki öğrencileri güvenilir bir şekilde ayırt etme yeteneğinin yüksek olduğunu gösterir. Bu güvenirlik tahminleri, testin bilgi düzeyini tutarlı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamak için kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

BBT’nin geliştirilmesinde kullanılan Rasch Analizi, temelde tek boyutluluk varsayımına dayanır ve geleneksel Keşfedici veya Doğrulayıcı Faktör Analizine (EFA/CFA) alternatif bir yaklaşım sunar. Rasch modelinde, her bir maddenin tek bir latent değişkeni (bilgi düzeyi) ölçmesi beklenir. Maddelerin uyum istatistikleri, bu tek boyutlu yapıyı doğrulayıcı niteliktedir. Bu nedenle, ölçeğin faktör yapısı, Rasch modelinin gerektirdiği şekilde tek boyutlu olarak kabul edilmiştir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Performans/Bilgi Testi)

Format: Çoktan Seçmeli veya Doğru/Yanlış formatında bilgi testi maddeleri (Kesin format, tezden edinilmelidir).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim Popülasyonu

Yaş Grubu: 14-18 yaş aralığı (Lise/Ortaöğretim)

Popülasyon Detayları: Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü’nde sunulan teze göre, çalışma grubu ortaöğretim öğrencilerinden oluşmaktadır.

Test Metodolojisi: Ölçek, Rasch Analizi kullanılarak geliştirilmiş ve kalibre edilmiştir. Bu metodoloji, maddelerin zorluk düzeylerini ve öğrencilerin yetenek düzeylerini aynı ölçek üzerinde konumlandırmaya olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Moleküler Biyoloji, Genetik, Klonlama, Yetenek Düzeyi, Ölçme ve Değerlendirme, Balıkesir Üniversitesi, Ortaöğretim Öğrencileri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Balıkesir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü (2013 yılı itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazarın yüksek lisans tezine atıf yapılması gerekmektedir. Tam kullanım izinleri için yazar A. Sıcaker veya Balıkesir Üniversitesi ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen akademik bir araç olduğundan, genellikle akademik ve eğitim amaçlı kullanımları ücretsizdir.

Test Yılı: Ölçek, 2013 yılında tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir.

Kaynaklar

• Sıcaker A. (2013). Biyoteknoloji ve gen mühendisliği konusunda ortaöğretim öğrencilerine yönelik rasch analizi ile ölçek geliştirme (Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Balıkesir). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.
• Tezin doğrudan erişim bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Biyoteknoloji Bilgi Testi (BBT) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Orijinal kaynakta Biyoteknoloji Bilgi Testi (BBT) maddelerine dair spesifik örnekler veya tam liste sunulmamıştır. Maddeler, A. Sıcaker’in 2013 tarihli yüksek lisans tezinin ilgili eklerinde veya bölümlerinde yer almaktadır.

Bu test maddeleri, öğrencilerin biyoteknoloji ve genetik mühendisliği alanındaki temel bilgi düzeylerini ölçmeye odaklanmaktadır.