Başarı Motivasyonu Ölçeği

Özet

Başarı Motivasyonu Ölçeği, Mustafa Sarıtepeci tarafından 2018 yılında Türkçeye uyarlama çalışması gerçekleştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, başarı bağlamındaki motivasyonu, özellikle Beklenti-Değer Teorisi (Expectancy-Value Theory) çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin temel amacı, bireylerin başarıya yönelik beklentileri ile bu başarının kendileri için taşıdığı değeri oluşturan bileşenleri ölçmektir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiş olup, psikometrik açıdan geçerlik ve güvenirlik analizleri ile desteklenmiştir. Ölçek, özellikle eğitim bilimleri ve psikoloji alanlarında öğrencilerin akademik başarı motivasyon düzeylerini belirlemek için önemli bir araç olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Başarı Motivasyonu, Beklenti-Değer Teorisi, Ölçek Uyarlama, Eğitim Psikolojisi, Akademik Başarı, Motivasyon

Yazarlar

Mustafa Sarıtepeci

Amaç

Başarı Motivasyonu Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin akademik veya genel başarıya yönelik motivasyonlarını, başarı motivasyonu alanındaki en etkili kuramsal çerçevelerden biri olan Beklenti-Değer Teorisi temelinde ölçmektir. Bu teoriye göre motivasyon, bireyin bir görevi başarıyla tamamlama beklentisi ve bu görevin birey için taşıdığı değerin bir fonksiyonudur.

Ölçek, bu iki ana bileşenin (beklenti ve değer) alt boyutlarını detaylı bir şekilde analiz ederek, motivasyon kaynaklarının derinlemesine anlaşılmasına olanak tanır. Sarıtepeci (2018), bu uyarlama çalışmasıyla, ilgili teorik yapının Türkiye bağlamında geçerli bir şekilde ölçülmesini sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, Beklenti-Değer Teorisi tarafından tanımlanan başarı motivasyonu yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle iki temel faktör altında gruplanan alt boyutlardan oluşur: Beklenti Bileşenleri (Expectancy Components) ve Değer Bileşenleri (Value Components). Beklenti, bireyin belirli bir görevi başarıyla tamamlama yeteneğine olan inancını ifade ederken; değer, bireyin bu görevi yapmaya neden istekli olduğunu açıklayan güdüleri içerir.

Değer bileşenleri tipik olarak İçsel Değer (Intrinsic Value), Fayda Değeri (Utility Value), Elde Etme Değeri (Attainment Value) ve Maliyet (Cost) gibi alt faktörleri kapsar. Ölçeğin uyarlama sürecinde, orijinal yapının Türk örnekleminde de tutarlı bir şekilde ortaya çıkıp çıkmadığı psikometrik özellikler açısından incelenmiştir.

Geçerlik

Başarı Motivasyonu Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, uyarlama makalesi olan Sarıtepeci (2018) çalışmasında detaylandırılmıştır. Geçerlik analizleri, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlar.

Uyarlama çalışmasında genellikle yapı geçerliği (Confirmatory Factor Analysis veya Exploratory Factor Analysis kullanılarak), ölçüt bağımlı geçerlik ve ayırt edici geçerlik yöntemleri kullanılmıştır. Ölçeğin yeterli düzeyde geçerli olduğu sonucuna varılması, onun Türk kültüründe başarı motivasyonunu ölçmek için güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin ölçüm sonuçlarının zamandan zamana ve farklı koşullar altında ne kadar tutarlı olduğunu gösterir. Sarıtepeci (2018) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır.

Genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenirlik yöntemleri bu tür çalışmalarda kullanılır. Ölçeğin alt boyutları ve toplam puanı için hesaplanan yüksek iç tutarlılık katsayıları, Başarı Motivasyonu Ölçeği’nin tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Başarı Motivasyonu Ölçeği’nin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Uyarlama çalışmalarında, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu kanıtlamak esastır.

Bu analizler sonucunda, ölçeğin Beklenti-Değer Teorisi’ne uygun olarak çok boyutlu bir yapıyı sürdürdüğü ortaya konulmuştur. Ölçeğin boyutlarının belirlenmesi ve her bir maddenin ait olduğu boyuta yüklenme derecesi, Sarıtepeci’nin (2018) makalesinde ayrıntılı olarak sunulmuştur.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert Tipi) (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta boş bırakılmış olsa da, Beklenti-Değer Teorisi ölçekleri genellikle Likert formatındadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (Yükseköğretim veya Lise öğrencileri bağlamında kullanıldığı varsayılmaktadır, zira akademik motivasyon odaklıdır.)

Age Group: Ergenlik dönemi sonrası ve genç yetişkinlik (Genellikle 15-25 yaş aralığı)

Population Details: Ölçeğin uygulandığı spesifik örneklem bilgileri, Sarıtepeci (2018) makalesinde yer almaktadır. Genellikle üniversite veya lise öğrencileri örneklemi üzerinde çalışılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Motivasyon Ölçümü, Eğitim Bilimleri, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Psikometri, Öğrenci Başarısı

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama çalışmasında ORCID bilgisi belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Mustafa Sarıtepeci (İlgili akademisyenin bağlı olduğu kurum adresi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Mustafa Sarıtepeci tarafından 2018 yılında Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi’nde yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Genellikle akademik yayınlarda yer alan ölçeklerin eğitim ve araştırma amaçlı kullanımı ücretsizdir, ancak ticari veya klinik amaçlı kullanımlar için yazar izni gereklidir. Testin yayınlandığı yıl 2018‘dir.

Kaynaklar

Başarı Motivasyonu Ölçeği’nin psikometrik özelliklerini ve uyarlama sürecini detaylandıran temel kaynak aşağıdadır:

• Sarıtepeci, M. (2018). Beklenti-değer teorisini temel alan Başarı Motivasyonu Ölçeğini uyarlama çalışması. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4, 28-40.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

basari-motivasyonu-olcegi-toad.pdf

Başarı Motivasyonu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, Sarıtepeci (2018) tarafından yayınlanan makalenin ekler veya metodoloji bölümünde bulunabilir. Kullanım için ilgili makaleye başvurulması gerekmektedir.