Ameliyata Özgü Kaygı Ölçeği

Özet

Ameliyata Özgü Kaygı Ölçeği, hastaların cerrahi bir işlem öncesinde ve sonrasında yaşadıkları spesifik kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş veya kullanılmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, genel kaygı durumundan ziyade, ameliyat sürecinin kendisine (anestezi, ağrı, iyileşme süreci ve sonuçlar) odaklanan endişeleri hedef alır. Ölçek, özellikle Karanci ve Dirik (2003) tarafından acil cerrahi hastalarında preoperatif ve postoperatif kaygının belirleyicilerini inceleyen çalışmada kullanılmıştır. Ölçeğin geliştirme süreci ve detaylı psikometrik özellikleri, birincil kaynak alanlarında belirtilmemiştir, ancak referans gösterilen makale bağlamında değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Ameliyat, Kaygı, Ameliyata Özgü Kaygı, Preoperatif Kaygı, Postoperatif Kaygı, Acil Cerrahi, Psikometri

Yazarlar

Karanci, A. N., Dirik, G.

Amaç

Ameliyata Özgü Kaygı Ölçeği’nin temel amacı, cerrahi prosedürle doğrudan ilişkili olan bilişsel, duygusal ve fizyolojik endişeleri sistematik olarak değerlendirmektir. Bu spesifik ölçüm, klinisyenlerin ve araştırmacıların, hastanın genel kaygı seviyesinden bağımsız olarak, ameliyatla ilgili korkularını ve stres faktörlerini belirlemesine olanak tanır.

Bu ölçek, özellikle acil cerrahi gibi yüksek stresli durumlarda kaygının şiddetini öngörmek ve müdahale stratejileri geliştirmek için kritik bir öneme sahiptir. Karanci ve Dirik’in (2003) çalışması, ameliyat öncesi ve sonrası kaygıyı tahmin eden faktörlerin anlaşılmasına katkıda bulunmayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, durum kaygısının cerrahi bağlamda özelleşmiş bir alt kümesini, yani durumsal kaygıyı ölçmektedir. Ölçülen psikolojik yapı, hastanın ameliyat öncesinde hissettiği belirsizlik, kontrol kaybı, fiziksel zarar görme korkusu ve anesteziye ilişkin endişeler gibi cerrahiye özgü tehdit algılarına odaklanır.

Bu araç, hastanın cerrahi deneyimine yönelik beklentilerini ve bu beklentilerin yarattığı duygusal yükü nicelleştirmeye çalışır. Bu yapı, genel kaygı ölçeklerinden farklı olarak, ameliyatın spesifik aşamalarına ve sonuçlarına yönelik duyarlılık göstermelidir.

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik (Validity) bilgileri, kaynak alanlarda detaylı olarak sunulmamıştır. Ancak, ölçeğin akademik bir dergide yayımlanmış olan Karanci ve Dirik (2003) araştırmasında kullanılması, içerik geçerliğinin ve yapının ölçülen kaygı türüyle tutarlılığının önceden test edilmiş olduğunu düşündürmektedir.

Tipik olarak, ameliyata özgü kaygı ölçeklerinin geçerliği, diğer genel kaygı ölçekleri (örneğin, STAI) ile korelasyonlar (yakınsak geçerlik) ve ameliyat sonuçları veya hastane kalış süresi gibi klinik göstergelerle ilişkiler (ölçüt geçerliği) aracılığıyla gösterilir. Bu spesifik ölçek için detaylı geçerlik katsayılarına erişilememektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenirlik (Reliability) verileri de kaynak metinde eksiktir (‘-‘). Güvenirlik, ölçeğin tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini ifade eder.

Bir ölçeğin güvenirliği genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı, test-tekrar test güvenirliği veya yarıya bölme yöntemi ile değerlendirilir. Akademik kullanım bağlamında, bu tür bir ölçeğin kabul edilebilir bir iç tutarlılık katsayısına (genellikle 0.70 veya üzeri) sahip olması beklenir. Bu verilerin eksikliği, ölçeğin bağımsız araştırmalarda kullanılmadan önce dikkatli bir şekilde değerlendirilmesini gerektirir.

Faktör Analizi

Ameliyata Özgü Kaygı Ölçeği’nin faktör yapısına dair spesifik bir bilgi kaynakta bulunmamaktadır. Ölçeğin, ameliyatla ilişkili kaygının çeşitli boyutlarını (örneğin, anestezi korkusu, ağrı korkusu, ölüm korkusu) ölçmek üzere çok boyutlu bir yapıya sahip olması veya tek bir genel “Ameliyat Kaygısı” faktöründen oluşması mümkündür.

Eğer ölçek geliştirme aşamasında kapsamlı bir faktör analizi yapılmışsa, bu analiz, ölçeğin maddelerinin teorik olarak hedeflenen alt boyutlara uygun olarak gruplandığını ortaya koymalıdır. Faktör analizi sonuçları, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen temel kanıtlardan biridir.

Enstrüman

Test Type: Geliştirme (Bir akademik çalışma bağlamında özelleştirilmiş veya kullanılmış)

Format: Kaynakta belirtilmemiştir. Tipik olarak, Likert tipi derecelendirme (örneğin, 4 veya 5 puanlı) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Cerrahi operasyon geçirecek hastalar

Age Group: Yetişkinler (Karanci ve Dirik, 2003 çalışmasına göre)

Population Details: Acil cerrahi hastaları (Karanci ve Dirik, 2003 çalışmasının bağlamı)

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği

Anahtar Kelimeler

Kaygı Ölçümü, Cerrahi Stres, Hastane Psikolojisi, Preoperatif Değerlendirme, Durumsal Kaygı

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ticari kullanımına dair özel bir bilgi bulunmamaktadır. Ölçek, Karanci ve Dirik’in 2003 yılında yayımlanan araştırması kapsamında kullanılmıştır. Bu nedenle, testin kullanım yılı 2003 veya öncesidir.

Ölçeğin akademik veya klinik amaçlı kullanımı için genellikle yazar veya yayınevinden izin alınması gerekmektedir. İlgili makale, ScienceDirect üzerinden erişilebilir durumdadır.

Referanslar

• Karanci, A. N. ve Dirik, G. (2003). Predictors of pre and postoperative anxiety in emergency surgery patients. Journal of Psychosomatic Research, 55, 363– 369.

• Makalenin orijinal linki: sciencedirect.com

• Ölçeğin orijinal PDF’si buradan indirilebilir: ameliyata-ozgu-kaygi-olcegi-toad.pdf

Ameliyata Özgü Kaygı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler sadece ilgili akademik yayına başvurularak elde edilebilir.

Bu nedenle, ölçek maddeleri bu girişte sunulamamaktadır.