Z&D Marka Ölçüm Modeli- Sağlık Hizmetleri Formu

Özet

Z&D Marka Ölçüm Modeli- Sağlık Hizmetleri Formu, Tuba Düzcü tarafından 2019 yılında yürütülen bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle sağlık hizmetleri ve ilaç sektöründeki marka algısının ve sadakatinin ölçülmesine odaklanmaktadır. Temel olarak, internet uygulamaları ve Sosyal Medya gibi yeni nesil iletişim araçlarının, hastanelerin ve ilaç şirketlerinin marka değerini nasıl etkilediğini ve tüketicilerin satın alma kararları üzerindeki rolünü araştırmayı amaçlamaktadır. Ölçek, 20 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir.

Ölçek geliştirme süreci, hem uzman görüşüyle madde bazlı geçerlilik incelemelerini hem de ileri düzey istatistiksel analizleri (Yapısal Eşitlik Modellemesi dahil) içermektedir. Bu model, sağlık sektöründe markalaşmanın çok boyutlu doğasını yakalamak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Marka Algısı, Sağlık Hizmetleri, İlaç Şirketleri, Sosyal Medya, Marka Sadakati, Ölçek Geliştirme, Yapısal Eşitlik Modeli, Güvenirlik

Yazarlar

Tuba Düzcü

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, sağlık hizmeti sunucuları (hastaneler) ve ilaç/sağlık ürünleri şirketlerinin marka değerini ve tüketici algısını sistematik bir şekilde ölçmektir. Geliştirilen bu model, özellikle dijitalleşen dünyada yeni medyanın (internet uygulamaları ve Sosyal Medya) marka farklılaştırması ve algı üzerindeki etkisini nicelleştirmeyi hedeflemektedir.

Ölçek, kullanıcıların ilaç ve sağlık ürünleri hakkındaki memnuniyetlerini, marka bağlılıklarını ve eczane/doktor tavsiyelerine karşı marka sadakatlerini değerlendirerek, sağlık markalarının pazarlama stratejilerine bilimsel bir zemin sağlamayı amaçlamaktadır. Bu sayede, markanın kalitesi, güvenilirliği ve sadakat yaratma potansiyeli ölçülebilmektedir.

Yapı

Z&D Marka Ölçüm Modeli, sağlık hizmetleri bağlamında çok boyutlu bir marka yapısını ölçmektedir. Bu yapı, dört temel alanı kapsamaktadır:

• Marka Farklılaştırması ve Algı Yükseltme (Dijital Medya Aracılığıyla)
• Tüketici Tavsiyesi ve Memnuniyeti (İlaç Kullanımı Bağlamında)
• Marka Kalitesi ve Güvenilirlik Algısı
• Marka Sadakati ve Tercih Sebepleri (Fiyat Duyarsızlığı ve Yerellik Algısı dahil)

Ölçek, tüketicinin bir hastane veya ilaç şirketine yönelik güvenini, ürün kalitesini ve Marka Algısını etkileyen faktörleri (örneğin, ödüller, teknoloji, reklamlar) kapsamaktadır. Ayrıca, reçeteli veya reçetesiz ürünlerdeki marka tercihlerini ve eczacı tavsiyesinin rolünü de değerlendirerek karmaşık satın alma davranışlarını analiz etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik çalışmaları, iki aşamalı bir süreçle gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, ölçek maddelerinin içerik geçerliliğini sağlamak amacıyla alanında uzman bireyler ve öğretim üyelerinden oluşan toplam 15 kişilik bir grup ile madde bazlı incelemeler yapılmıştır. Bu uzman görüşleri, maddelerin ölçmek istenen yapıyı ne derece temsil ettiğini belirlemiştir.

İkinci aşamada ise maddelerin yapısal Geçerlik kontrolleri için 40 bireyden oluşan bir kontrol grubunda değerlendirmeler sağlanmıştır. Bu süreç, ölçeğin kavramsal yapısının ampirik verilerle tutarlılığını test etmeye yönelik ilk adımları oluşturmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenirlik analizleri oldukça kapsamlı tutulmuştur. Bu testler, dağılım uygunluk testlerini ve model anlamlılık testlerini içermektedir. Güvenilirlik, Yapısal Eşitlik Modeli (SEM) çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Uygulanan güvenilirlik testleri, farklı istatistiksel anlamlılık düzeylerinde (p≤ 0,01; p≤ 0,05; ….p≤ 0,20) gerçekleştirilmiştir. Bu çoklu düzeyde test etme yaklaşımı, elde edilen sonuçların istatistiksel sağlamlığını ve ölçüm aracının tutarlılığını desteklemektedir.

Faktör Analizi

Faktör analizi, ölçeğin yapısal geçerliliğini desteklemek ve temel boyutlarını ortaya çıkarmak amacıyla Yapısal Eşitlik Modeli (SEM) kapsamında uygulanmıştır. Hem Açımlayıcı Faktör Analizleri (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizleri (DFA) sonuçları kullanılarak model anlamlılık testleri yapılmıştır.

Bu analizler, ölçek maddelerinin hangi latent yapıları temsil ettiğini belirlemiş ve modelin teorik yapısıyla ampirik veriler arasındaki uyumu doğrulamıştır. Faktör analizleri, ölçeğin sağlık hizmetleri ve ilaç markalaşması bağlamında ölçtüğü alt boyutların istatistiksel olarak ayrışabilir olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Doktora Tezi Kapsamında Geliştirilen Ölçek)

Format: 20 Maddelik Anket Formu

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği. (1) Kesinlikle Katılmıyorum (2) Katılmıyorum (3) Fikrim Yok (4) Katılıyorum (5) Tamamen Katılıyorum.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Tüketici/Sağlık Hizmeti ve İlaç Kullanıcıları

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genel Yetişkin Popülasyonu varsayılır)

Popülasyon Detayları: Geçerlik kontrol grubu 40 bireyden oluşmaktadır. Ölçeğin ana uygulamasının detayları doktora tezinde yer almaktadır.

Test Metodolojisi: Veri toplama yöntemi anket olup, analizler Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri ile Yapısal Eşitlik Modeline dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Marka Farklılaştırması, Sağlık Markaları, Marka Kredibilitesi, Tüketici Davranışı, Marka Algısı, Dijital Pazarlama, Likert Ölçeği

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: İstanbul Üniversitesi (Doktora Tezi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019 (Doktora Tezinin Tamamlanma Yılı)

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir tez çalışması kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Tuba Düzcü ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ek Bilgi: Tez Merkezi linki: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal dokümanı (DOCX formatında) buradan indirilebilir: zd-marka-olcum-modeli-toad.docx

Kaynaklar

1. Düzcü, T. (2019). Sağlık hizmet ve ürünlerinin markalanmasında yeni medyanın yeri (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.

[quads id=5]

Z&D Marka Ölçüm Modeli- Sağlık Hizmetleri Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri 5’li Likert ölçeği (1: Kesinlikle Katılmıyorum, 5: Tamamen Katılıyorum) üzerinden derecelendirilir.

1. İnternet Uygulamaları Ve Sosyal Medya Bir Hastaneyi Marka Olarak Rakiplerinden Farklılaştırır.
2. İnternet Uygulamaları Ve Sosyal Medya Bir Hastanenin Marka Algısını Yükseltir.
3. Satın Aldığım İlaçlardan Memnun Kalırsam İnternet Uygulamaları Ve Sosyal Medyada Diğer Kullanıcılara O İlacı Almalarını Tavsiye Ederim.
4. Satın Aldığım İlaçlardan Memnun Kalmazsam İnternet Uygulamaları Ve Sosyal Medyada Diğer Kullanıcılara O İlacı Almamalarını Tavsiye Ederim.
5. Bir Ürünün Marka Olması Benim İçin Kaliteli Olması Anlamına Gelir.
6. Bir İlaç Şirketini Tercih Etmemde Onun Bilinen Bir Marka Olması Önem Taşır.
7. X İlaç Şirketi Verdiği Sözlere Sadık Kalır.
8. X İlaç Şirketi Dürüst Ve Saygın Bir Markadır.
9. X İlaç Şirketi Bir İlaç Şirketinden Beklediğim Her Şeyi Karşılar.
10. X İlaç Şirketi İlaç Kullanımımda İlk Tercihim Olacaktır.
11. X İlaç Şirketinin İnternet Uygulamaları Ve/Veya Sosyal Medyada Yaptığı Reklamlar Marka Algımı Etkiler.
12. X İlaç Şirketinin Ürünlerinin Fiyatı Yüksek Olsa Bile Yine Tercih Ederim.
13. X İlaç Şirketinin Aldığı Kalite Vb. Ödülleri Marka Algımı Yükseltir.
14. X İlaç Şirketinin Üretim Koşullarının Kaliteli Ve Yüksek Teknolojiyle Donatılmış Oluşu Marka Algımı Yükseltir.
15. Benim Tavsiyemi İsteyen Kişilere X İlaç Şirketinin Ürünlerini Öneririm.
16. Kendimi X İlaç Markasına Bağlı Ve Sadık Hissediyorum.
17. X İlaç Şirketini Yerli Şirket Olduğu İçin Tercih Ederim.
18. Reçetemde X İlaç Şirketinin İlacı Yazılmasına Rağmen Eczanede Değiştirilmek Ve Muadil Bir İlaç Verilmek İstendiğinde Karşı Çıkarım.
19. Reçeteye Tabi Olmayan Ürünler Ve /Veya İlaç Dışı Ürünlerde (Takviye Edici Gıda Ürünleri, Vitamin Ve Mineral İlaçları) Marka Tercihim X İlaç Şirketinden Yanadır.
20. Eczaneden Reçetesiz İlaç Ve İlaç Dışı Ürünlerden (Takviye Edici Gıda Ürünleri, Vitamin Ve Mineral İlaçları) Aldığımda Markadan Çok Eczacının Tavsiyesi Satın Alma Kararımı Etkiler.