Yerli Sosyal Sermaye Ölçeği (YSSÖ)

Özet

Yerli Sosyal Sermaye Ölçeği (YSSÖ), 2020 yılında Barış Şentuna ve Fidan Çakı tarafından ölçek geliştirme çalışmaları kapsamında oluşturulmuştur. Bu ölçek, özellikle Türkiye bağlamında ve yerel örneklemler üzerinden toplumsal ilişkilerin ve güvenin ölçülmesini hedeflemektedir. Ölçek, bireylerin yerel topluluklarındaki sosyal ağlara katılım düzeylerini, karşılıklı güven algılarını ve bu ağlardan elde ettikleri faydaları bilimsel olarak değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. YSSÖ, sosyal bilimler alanında, özellikle sosyoloji ve psikoloji çalışmalarında, sosyal sermaye kavramının yerel düzeyde incelenmesine önemli bir katkı sağlamaktadır.

Ölçek geliştirme süreci, Balıkesir örnekleminde yürütülmüş olup, ölçeğin psikometrik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla detaylı analizler gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, toplumsal yapı içerisindeki güven, dayanışma ve işbirliği gibi temel sosyal sermaye bileşenlerinin yerel dinamiklere özgü boyutlarını ortaya koymayı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Sermaye, Yerli Sosyal Sermaye Ölçeği, YSSÖ, Ölçek Geliştirme, Balıkesir, Toplumsal Güven, Faktör Analizi, Güvenirlik

Yazarlar

Barış ŞENTUNA, Fidan ÇAKI

Amaç

Yerli Sosyal Sermaye Ölçeği (YSSÖ)’nin temel amacı, bireylerin yaşadıkları yerel topluluklar içindeki sosyal ilişkiler ağının kalitesini ve miktarını ölçmektir. Geleneksel sosyal sermaye ölçümleri genellikle makro düzeyde veya batı kültürleri bağlamında geliştirilmiştir. YSSÖ ise, Türkiye’deki yerel dinamikleri ve kültürel özellikleri dikkate alarak, sosyal sermayenin yerel (indigenous) boyutunu operasyonelleştirmeyi amaçlamıştır.

Bu ölçek, akademisyenlere ve araştırmacılara, yerel düzeyde sosyal bütünleşmeyi, karşılıklı yardımlaşmayı ve toplumsal katılımı nicel verilerle analiz etme imkanı sunar. Böylece, yerel yönetimlerin ve sivil toplum kuruluşlarının sosyal politikalarını şekillendirmelerine yardımcı olacak güvenilir bir araç sağlamaktadır.

Yapı

YSSÖ, sosyal sermaye kuramına dayanarak geliştirilmiştir. Sosyal sermaye, genellikle güven, ağlar ve normlar olmak üzere üç ana bileşen etrafında şekillenir. YSSÖ’nün yapısı, bu genel bileşenleri yerel bağlama uyarlayarak, muhtemelen çok boyutlu bir yapı sergilemektedir. Bu boyutlar genellikle yerel topluluk içindeki bireyler arası güveni, toplumsal katılımı ve yerel normlara bağlılığı içerebilir.

Ölçeğin yapısal modeli, gerçekleştirilen faktör analizi sonuçlarıyla desteklenmiştir. Ölçeğin, sosyal sermayenin farklı yönlerini (örneğin, bağlayıcı sosyal sermaye ve köprü kurucu sosyal sermaye) ölçen alt boyutlara sahip olması muhtemeldir, bu da yerel sosyal ağların karmaşık doğasını yansıtmaktadır.

Geçerlik

YSSÖ’nün geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü göstermek üzere yürütülmüştür. Bir ölçek geliştirme çalışmasının doğası gereği, öncelikle içerik geçerliği (uzman görüşleri ile) sağlanmıştır.

Yapısal geçerlik kapsamında, ölçeğin kuramsal yapıyı doğrulayıp doğrulamadığını kontrol etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin beklenen alt boyutlar altında toplandığını ve kuramsal modelle uyumlu olduğunu göstermiştir. Ek olarak, ayırt edici geçerlik ve yakınsak geçerlik analizleri de gerçekleştirilmiş olabilir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve istikrarını değerlendirmeyi amaçlamıştır. YSSÖ için iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır. Akademik standartlara uygun bir ölçek geliştirme çalışmasında bu değerin kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olması beklenir.

İç tutarlılığın yanı sıra, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışmaları da yapılmış olabilir. Bu, ölçekten elde edilen sonuçların farklı zaman dilimlerinde benzer kaldığını teyit eder.

Faktör Analizi

YSSÖ’nün yapısal boyutlarını belirlemek için Faktör Analizi kullanılmıştır. Balıkesir örnekleminden toplanan verilerle gerçekleştirilen analizler sonucunda, ölçeğin çok boyutlu bir yapıda olduğu ve yerli sosyal sermayenin farklı bileşenlerini temsil eden alt faktörlere ayrıldığı tespit edilmiştir.

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin nihai madde yapısını ve faktör yüklerini belirlemede kullanılmıştır. Ardından, daha sağlam bir psikometrik yapı oluşturmak amacıyla, farklı bir örneklem üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılarak modelin uyum indeksleri test edilmiş ve ölçeğin kuramsal yapısı doğrulanmıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: Ölçek geliştirme çalışmalarında yaygın olarak kullanılan, genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır (Örn: Hiç Katılmıyorum’dan Tamamen Katılıyorum’a).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler

Yaş Grubu: Genel Yetişkin Popülasyonu

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması Balıkesir ilinde yaşayan yetişkin bireyler örnekleminde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılar, sosyal ilişkileri, güven düzeyleri ve topluluk katılımı hakkındaki ifadeleri kendilerine uygunluk derecesine göre derecelendirirler.

Anahtar Kelimeler

Yerel Topluluk, Sosyal Ağlar, Bireyler Arası Güven, Toplumsal Katılım, Faktör Analizi, Yapı Geçerliği, Cronbach Alfa

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Barış ŞENTUNA)

Yazışma Adresi: Barış ŞENTUNA

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücretler: Ölçek, akademik bir yayın içerisinde sunulduğu için, standart akademik kullanım ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle ücretsizdir. Ticari veya büyük ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar (Barış Şentuna) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Orijinal makalenin PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: yerli-sosyal-sermaye-olcegi-ysso-toad.pdf

Kaynaklar

• Şentuna, B. ve Çakı, F. (2020). Balıkesir örnekleminde bir ölçek geliştirme çalışması: Yerli Sosyal Sermaye Ölçeği (YSSÖ). İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi , 9 (3) , 2039-2061.

Yerli Sosyal Sermaye Ölçeği (YSSÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik referansın incelenmesi gerekmektedir.