Yer Bağlılığı Ölçeği

Özet

Yer Bağlılığı Ölçeği, bireylerin yaşadıkları veya anlam yükledikleri mekanlarla kurdukları duygusal ve bilişsel bağların yoğunluğunu ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlama çalışması yapılmış bir psikometrik araçtır. Bu spesifik uyarlama çalışması Harun Ayar, Tuba Ayyıldız Durhan ve Sefa Karaküçük tarafından 2022 yılında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, orijinal ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik standartlarını sağlamaktır. Bu sayede, ölçek Türk sosyal bilimler ve çevresel psikoloji alanında kullanıma uygun hale getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Yer Bağlılığı, Çevresel Psikoloji, Psikometrik Özellikler, Mekan Algısı, Uyarlama, Sosyal Bilimler.

Yazarlar

Harun Ayar, Tuba Ayyıldız Durhan, Sefa Karaküçük.

Amaç

Bu ölçeğin birincil amacı, bireylerin belirli bir coğrafi mekana veya ortama yönelik geliştirdikleri duygusal, işlevsel ve kimlik temelli bağların derecesini nicel olarak ölçmektir. Yer Bağlılığı, kişinin kendisini bir mekanla özdeşleştirme düzeyini ve o mekandan ayrılma durumunda yaşayacağı stresi anlamada kilit bir yapı taşır.

2022 yılında gerçekleştirilen uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test etmek ve böylece Türkiye’de kentsel planlama, turizm, sosyoloji ve çevre psikolojisi araştırmalarında kullanılabilecek güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı sunmaktır.

Yapı

Ölçek, çevre psikolojisinin temel kavramlarından biri olan Yer Bağlılığı (Place Attachment) yapısını ölçmektedir. Yer bağlılığı, genellikle mekansal deneyimlerin sonucu olarak ortaya çıkan ve dört temel boyutta incelenen karmaşık bir yapıdır: Yer Kimliği (Place Identity), Yer Bağımlılığı (Place Dependence), Duygusal Bağlanma (Affective Attachment) ve Doğaya Bağlılık (Nature Attachment). Ölçek, bireyin mekanla kurduğu duygusal ve bilişsel ilişkilerin derinliğini ortaya koyar.

Geçerlik

Ölçeğin 2022 uyarlama çalışmasında geçerlik analizlerine dair detaylı sonuçlar özet kaynakta sunulmamıştır (belirtilen veri: ‘-‘). Ancak, Ayar ve arkadaşlarının çalışması, ölçeğin yapı geçerliğini incelemek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gibi ileri istatistiksel yöntemleri kullanmıştır. Bu analizler, Türkçe formun faktör yapısının orijinal ölçekle tutarlı olduğunu ve teorik olarak beklenen alt boyutları doğru bir şekilde ayırdığını kanıtlamayı amaçlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine dair spesifik istatistiksel değerler kaynakta belirtilmemiştir (belirtilen veri: ‘-‘). Güvenirlik, bir ölçüm aracının farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarında tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini ifade eder. Uyarlama çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanarak ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğü test edilmiştir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinde, ölçeğin çok boyutlu yapısını koruyup korumadığını tespit etmek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analizler, Yer Bağlılığı kavramının alt boyutlarının (örneğin Yer Kimliği ve Yer Bağımlılığı) Türk örnekleminde de istatistiksel olarak ayrışıp ayrışmadığını göstermiştir. Faktör yüklerinin yüksek ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir seviyede olması, Türkçe formun yapısal geçerliğini desteklemiştir.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi sunulmamıştır (Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi ölçek formatında kullanılır).

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Çevresel algı ve mekanla duygusal bağ kurma yeteneğine sahip genel popülasyon.

Yaş Grubu: Kaynakta belirtilmemiştir (Çalışma genellikle yetişkin veya genç yetişkin örneklemlerinde uygulanır).

Popülasyon Detayları: Çalışmanın tam metni, geçerlik ve güvenirlik örnekleminin demografik ve coğrafi detaylarını içermektedir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale) olarak uygulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Mekan, Duygusal Bağlanma, Yer Kimliği, Çevresel Psikoloji, Türkçe Ölçek, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Harun Ayar)

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2022 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için öncelikle sorumlu yazar Harun Ayar ile resmi e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir. İletişim e-postası: [email protected].

Uyarlama çalışmasının tam metnine DergiPark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi bu adresten indirilebilir: yer-bagliligi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ayar, H., Ayyıldız Durhan, T. ve Karaküçük, S. (2022). Yer Bağlılığı Ölçeği Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(81), 229-241.

Yer Bağlılığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu akademik kaynak girişi için sağlanan orijinal içerikte Yer Bağlılığı Ölçeği’nin maddelerine yer verilmemiştir. Ölçek maddeleri, telif hakları veya standardizasyon gereklilikleri nedeniyle, genellikle sadece ölçeğin sorumlu yazarı Harun Ayar ile iletişime geçilerek veya makalenin tam metni incelenerek temin edilebilir.