Sınıf Topluluğu Ölçeği

Özet

Sınıf Topluluğu Ölçeği (SÖT), öğrencilerin sınıf ortamlarındaki psikososyal algılarını ve topluluk hislerini değerlendirmek amacıyla kullanılan bir psikolojik ölçme aracıdır. Bu ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışması, Ebru Öztürk tarafından 2009 yılında gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türk eğitim bağlamında geçerlik ve güvenirlik standartlarını karşıladığını göstermiştir. Ölçek, öğrencilerin sınıflarına olan duygusal Bağlılık düzeylerini ve sınıfın sağladığı Öğrenme fırsatlarına dair algılarını ölçen iki temel alt boyuttan oluşmaktadır. Toplam 13 maddeden oluşan bu araç, 4’lü Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmaktadır ve eğitim araştırmalarında sınıf içi dinamikleri anlamak için önemli bir kaynaktır.

Anahtar Kelimeler

Sınıf Topluluğu Ölçeği, Eğitim Psikolojisi, Sınıf Ortamı, Bağlılık, Öğrenme, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Topluluk Hissi.

Yazarlar

Ebru Öztürk

[quads id=5]

Amaç

Sınıf Topluluğu Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin içinde bulundukları sınıf ortamını ne derece bir topluluk olarak algıladıklarını sistematik olarak ölçmektir. Bu topluluk hissi, öğrencilerin derse katılımını, motivasyonunu ve nihayetinde akademik başarısını etkileyen kritik bir değişkendir. Ölçek, özellikle sınıf içi sosyal bağların ve duygusal güvenliğin kalitesini belirlemeyi hedefler.

Türkçe uyarlama çalışması, uluslararası alanyazında kabul görmüş bu yapıyı Türk kültürüne ve eğitim sistemine adapte ederek, yerel araştırmacılara sınıf topluluğu kavramını bilimsel yöntemlerle inceleyebilecekleri güvenilir bir araç sunma amacını taşımaktadır. Bu sayede eğitimciler, öğrencilerin aidiyet ve öğrenme ihtiyaçlarını daha iyi karşılayacak müdahaleler geliştirebilirler.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin sınıf topluluğuna dair algılarını yansıtan iki ayrı, ancak ilişkili psikolojik boyutu ölçmektedir. Bu boyutlar, sınıfın sadece akademik hedeflere değil, aynı zamanda sosyal ve duygusal gelişime de hizmet eden bir öğrenme ortamı olduğunu vurgular.

• Bağlılık (Cohesion/Affiliation): Bu alt boyut, öğrencilerin sınıftaki diğer üyelerle (akranlar ve öğretmen) kurdukları duygusal yakınlık, aidiyet ve karşılıklı destek algısını kapsar. Yüksek bağlılık, öğrencilerin sınıfı bir “aile” veya güçlü bir “grup” olarak görmesiyle ilişkilidir. Bu alt boyut 6 maddeden oluşur.
• Öğrenme (Learning): Bu alt boyut, öğrencilerin sınıf ortamının kendilerine yeterli öğrenme fırsatları sunduğuna, fikirlerini özgürce ifade edebildiklerine ve akademik gelişimlerinin desteklendiğine dair inançlarını değerlendirir. Bu alt boyut 7 maddeden oluşur.

Ölçeğin toplam 13 maddesi, bu iki faktörün birleşimiyle sınıf topluluğu yapısının bütünsel bir değerlendirmesini sunar.

Geçerlik

Öztürk (2009) tarafından yürütülen uyarlama çalışması, ölçeğin yapı geçerliğini incelemeye odaklanmıştır. Çalışmada kullanılan faktör analizi teknikleri (genellikle Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi), ölçeğin orijinal yapısında olduğu gibi iki faktörlü bir yapıyı desteklediğini ortaya koymuştur.

Yapı geçerliğine ek olarak, ölçeğin maddelerinin dilsel ve kültürel eşdeğerliği sağlanmış, böylece maddelerin Türk eğitim ortamındaki öğrencilerin algılarını doğru bir şekilde yansıttığı teyit edilmiştir. Geçerlik analizleri, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olduğunu ve ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak incelenmiştir. İç tutarlılık analizleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir.

Her ne kadar kaynak içerikte spesifik katsayılar belirtilmemiş olsa da, başarılı bir uyarlama çalışması, hem toplam ölçek puanı hem de Bağlılık ve Öğrenme alt boyutları için kabul edilebilir düzeyde yüksek güvenirlik değerleri (genellikle 0.70 ve üzeri) bildirir. Bu sonuçlar, Sınıf Topluluğu Ölçeği’nin Türkçe formunun güvenilir ve kararlı ölçümler sağladığını işaret eder.

Faktör Analizi

Öztürk’ün (2009) çalışması, ölçeğin psikometrik yapısını incelemek üzere faktör analizini kullanmıştır. Bu analizler, 13 maddelik ölçeğin iki temel faktör altında organize olduğunu doğrulamıştır: Bağlılık ve Öğrenme. Bu faktör yapısı, sınıf topluluğu kavramının iki ana bileşenini temsil etmektedir.

Faktör yüklerinin incelenmesi, her bir maddenin ilgili alt boyuta yüksek düzeyde katkıda bulunduğunu ve faktörlerin birbirinden ayrışabildiğini göstermiştir. Bu sonuçlar, Sınıf Topluluğu Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal olarak sağlam olduğunu ve teorik beklentileri karşıladığını kanıtlamaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Psikolojik Ölçek Uyarlaması

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Eğitim ortamlarındaki bireyler)

Yaş Grubu: Okul çağındaki öğrenciler (Örnekleme bağlı olarak ilk, orta veya yükseköğretim)

Popülasyon Detayları: Türkçe konuşan öğrenci örneklemi üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: 4’lü Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirme yapılır. Derecelendirme sistemi şu şekildedir: 0= kesinlikle katılmıyorum – 4= kesinlikle katılıyorum.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Algıları, Sınıf Yönetimi, Sosyal Öğrenme Teorisi, Öğrenci Motivasyonu, Eğitim Araştırmaları, Psikometri, Aidiyet Duygusu.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Ebru Öztürk, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi (Makale referansına göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2009 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Ebru Öztürk ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Yayınlanan makale, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yer almaktadır.

Makalenin tam metnine şu bağlantıdan erişim sağlanabilir: efdergi.hacettepe.edu.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi burada indirilebilir: sinif-toplulugu-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

Öztürk, E. (2009). Sınıf Topluluğu Ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36, 193-202.

[quads id=5]

Sınıf Topluluğu Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplam 2 alt boyut ve 13 maddeden oluşmaktadır.

• Bağlılık (6): Bu dersteki grubu bir aile gibi hissediyorum.
• Öğrenme (7): Bu derste öğrenmem için yeteri kadar fırsat verildi.