Table of Contents
Özet
Olasılık için Önbilgi Testi, öğrencilerin Olasılık konusundaki başlangıç düzeylerini ve mevcut kavramsal anlayışlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir başarı testidir. Bu araç, özellikle farklı öğretim metotlarının konu başarısı üzerindeki etkilerini inceleyen deneysel çalışmalarda, başlangıç gruplarının hazırbulunuşluk düzeylerini tespit etmek ve istatistiksel kontrol sağlamak için kullanılmıştır. Ölçek, S. Bulut’un 1994 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) bünyesinde hazırladığı doktora tezi kapsamında geliştirilmiş olup, öğrencilerin formal önbilgi düzeyini belirlemeyi hedeflemektedir.
Ölçek çeşidi olarak “Geliştirme” kategorisinde yer almaktadır. Testin temel işlevi, olasılık konusunun öğretimine başlanmadan önce öğrencilerin sahip olduğu temel kavramsal ve işlemsel bilgileri standardize edilmiş bir yöntemle değerlendirmektir.
Anahtar Kelimeler
Olasılık, Önbilgi Testi, Matematik Eğitimi, Başarı Testi, Hazırbulunuşluk, Öğretim Metotları, Doktora Tezi.
Yazarlar
S. Bulut
Amaç
Olasılık için Önbilgi Testi’nin temel amacı, katılımcıların olasılık kavramlarına dair formal eğitim öncesindeki bilişsel düzeylerini ve temel matematiksel yeterliliklerini güvenilir bir şekilde saptamaktır. Bu test, özellikle eğitim araştırmalarında, uygulanan deneysel müdahalelerin (farklı öğretim yöntemleri) etkisini doğru bir şekilde değerlendirebilmek için başlangıç skorlarının kovaryans analizi gibi yöntemlerle kontrol değişkeni olarak kullanılmasını sağlamaktadır.
Testin geliştirilmesi, öğrencilerin olasılık başarısına etki eden faktörleri (cinsiyet ve farklı öğretim metodları) inceleyen kapsamlı bir tez çalışmasının metodolojik bir gerekliliği olarak ortaya çıkmıştır. Bu sayede, başarıdaki farklılıkların gerçekten uygulanan metottan mı yoksa öğrencilerin başlangıç bilgi düzeylerinden mi kaynaklandığı ayrıştırılabilmektedir.
Yapı
Ölçek, olasılık konusunun temelini oluşturan kavramsal ve işlemsel bilgileri ölçmeye odaklanmıştır. Testin ölçtüğü temel yapı (konstrükt), bireylerin olasılığa ilişkin temel terimleri, sayma ilkelerini, küme teorisinin temel unsurlarını ve basit olasılık hesaplamalarını uygulama yeteneği olarak tanımlanabilir. Test maddeleri, genellikle öğrencilerin olasılıkla ilgili yaygın yanlış anlamalarını (misconceptions) ortaya çıkaracak şekilde tasarlanmıştır. Testin, olasılık alanındaki temel bilgi yeterliliğini tek boyutlu bir şekilde ölçtüğü varsayılmaktadır.
Geçerlik
Orijinal kaynak özetinde geçerlik çalışmalarına dair detaylı istatistiksel veriler (“-“) olarak belirtilmiştir. Ancak, bir doktora tezi kapsamında yeni geliştirilen bir ölçme aracının, bilimsel standartlara uygun olarak geçerlik çalışmalarından geçirilmiş olması beklenir. Bu çalışmaların muhtemel odak noktaları şunlardır:
- İçerik Geçerliği: Test maddelerinin, olasılık önbilgisinin tüm ilgili alt alanlarını yeterince temsil edip etmediği, uzman görüşleri (matematik eğitimcileri) alınarak değerlendirilmiştir.
- Yapı Geçerliği: Testin gerçekten önbilgi yapısını ölçüp ölçmediği, muhtemelen diğer ilişkili başarı testleriyle korelasyonlar kurularak incelenmiştir.
Kullanıcıların, testin geçerlik analizlerine dair spesifik istatistiksel sonuçlara ulaşmak için Bulut (1994) tarafından hazırlanan orijinal tezin tamamına başvurması gerekmektedir.
Güvenirlik
Kaynak özetinde güvenirlik katsayılarına ilişkin spesifik istatistiksel değerler (“-“) olarak işaretlenmiştir. Güvenirlik, testin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarıyla tutarlı sonuçlar üretme kapasitesini ifade eder. Akademik bir tez çalışmasında, bu tür bir başarı testinin iç tutarlılığının (Cronbach Alfa katsayısı) veya test-tekrar test yönteminin kullanılarak güvenilirliğinin raporlanmış olması beklenir. Testin psikometrik kalitesini değerlendirmek için orijinal teze erişim zorunludur.
Faktör Analizi
Olasılık için Önbilgi Testi, temel olarak tek bir genel başarı puanı elde etme amacı taşıyan bir önbilgi testi olduğu için, ölçeğin alt boyutlarını belirlemek üzere bir faktör analizinin (Açıklayıcı veya Doğrulayıcı) yapılıp yapılmadığı bilgisi kaynak özetinde yer almamaktadır. Eğer test maddeleri, olasılığın farklı bilişsel seviyelerini (kavrama, uygulama) veya alt konularını (kombinasyon, temel olasılık) ayrı ayrı ölçüyorsa, bu yapının faktör analizi ile desteklenmesi gerekirdi.
Araç
Test Type:
Geliştirme
Format:
Kaynakta belirtilmemiştir. Başarı testleri için standart formatlar (çoktan seçmeli veya kısa cevaplı) kullanılmış olabilir.
Language Available:
Türkçe
Population Group:
Olasılık dersi alan ortaokulun üst kademesi veya lise öğrencileri.
Age Group:
14-18 yaş aralığı (Tahmini).
Population Details:
Çalışma, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Enstitüsü bünyesinde yürütülen bir tez çalışmasına dayandığı için, örneklem grubu Türkiye’deki ilgili eğitim kurumlarından seçilen öğrencilerden oluşmuştur.
Test Methodology:
Standart bir kağıt-kalem başarı testi uygulaması. Öğrencilerin olasılık konuları öncesindeki bilgi düzeyini ölçmek üzere tasarlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Hazırbulunuşluk, Matematiksel Başarı, Eğitim Psikolojisi, Test Geliştirme, ODTÜ Tezi, Kavramsal Bilgi.
Yazarlar
Author ORCID Identifier:
Bilinmiyor
Affiliation Email addresses:
Bilinmiyor
Correspondence Address:
Orta Doğu Technical University Institute of Science, Ankara (Tez Bağlamı)
İzinler, Ücret ve Test Yılı
İzinler:
Ölçek, akademik bir doktora tezinin parçası olarak geliştirilmiştir. Akademik amaçlı kullanım için genellikle yazarın izni veya tezin yayımlandığı kurumun (YÖK Ulusal Tez Merkezi) kuralları geçerlidir. Ticari kullanım için yazar S. Bulut ile iletişime geçilmesi zorunludur.
Ücret:
Genellikle ücretsizdir.
Test Yılı:
1994
Kaynaklar
Bulut, S. (1994). Farklı öğretim metodlarının ve cinsiyetinin olasılık başarısına ve olasılığa karşı tutumlarına etkileri (Doktora tezi). Orta Doğu Technical University Institute of Science, Ankara.
Olasılık için Önbilgi Testinin Maddeleri
IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.
Orijinal kaynak özetinde testin maddeleri (soruları) veya derecelendirme sistemi bulunmamaktadır. Test maddelerine ulaşmak için S. Bulut’un 1994 tarihli doktora tezinin tamamına başvurulması gerekmektedir. Derecelendirme formatı da kaynakta belirtilmemiştir (“-“).
Cite this article
memjavad (2026). Olasılık için Önbilgi Testi. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/olasilik-icin-onbilgi-testi/
memjavad. "Olasılık için Önbilgi Testi." Turkish Psychological Scales, 6 Jan. 2026, https://tr-scales.arabpsychology.com/olasilik-icin-onbilgi-testi/.
memjavad. "Olasılık için Önbilgi Testi." Turkish Psychological Scales, 2026. https://tr-scales.arabpsychology.com/olasilik-icin-onbilgi-testi/.
memjavad (2026) 'Olasılık için Önbilgi Testi', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/olasilik-icin-onbilgi-testi/.
[1] memjavad, "Olasılık için Önbilgi Testi," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, January, 2026.
memjavad. Olasılık için Önbilgi Testi. Turkish Psychological Scales. 2026;vol(issue):pages.