Spor Taraftarı Özdeşleşme Ölçeği

Özet

Spor Taraftarı Özdeşleşme Ölçeği (STÖÖ), bireylerin destekledikleri spor takımlarına veya organizasyonlarına duydukları psikolojik bağlanma ve özdeşleşme derecesini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Nejla Günay ve Şeyda Tiryaki tarafından 2015 yılında gerçekleştirilen adaptasyon çalışması, ölçeğin tek boyutlu bir yapı sergilediğini ve 7 maddeden oluştuğunu doğrulamıştır. Ölçek, 8’li Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanmakta olup, spor psikolojisi ve spor sosyolojisi alanlarında araştırma yapmak için yüksek düzeyde iç tutarlılık ve test-tekrar test güvenilirliği sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Spor psikolojisi, taraftar özdeşleşmesi, psikometri, uyarlama, sosyal kimlik, güvenilirlik, geçerlik.

Yazarlar

Nejla GÜNAY, Şeyda TİRYAKİ.

Amaç

Spor Taraftarı Özdeşleşme Ölçeği’nin temel amacı, bir bireyin benlik kavramının ne kadarının desteklediği spor takımıyla olan ilişkisi üzerinden tanımlandığını belirlemektir. Bu özdeşleşme düzeyi, taraftarların davranışsal çıktılarını, sadakatlerini, tüketim alışkanlıklarını ve takım başarılarına veya başarısızlıklarına verdikleri duygusal tepkileri derinlemesine anlamak için kritik bir değişkendir.

Ölçek, Türkçe konuşan popülasyonlarda spor taraftarlığı bağlamında sosyal psikolojik süreçleri inceleyen araştırmacılar için standardize edilmiş, güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu sayede, spor pazarlaması stratejileri ve taraftar yönetim modelleri bilimsel verilerle desteklenebilmektedir.

Yapı

Spor Taraftarı Özdeşleşme Ölçeği, tek boyutlu bir yapı ölçmektedir. Bu yapı, bireyin bir spor takımıyla olan duygusal ve bilişsel bağının gücünü ifade eden Spor Taraftarı Özdeşleşmesi kavramına odaklanmaktadır. Bu kavram, sosyal kimlik teorisi çerçevesinde, kişinin kendisini bir sosyal kategoriye (bu durumda, bir takımın taraftarı olma) atfetmesi sonucu ortaya çıkar.

Ölçek maddeleri, genellikle taraftarlık rolünün kişisel önemi, takımın başarısının kişisel benlik üzerindeki yansıması ve takımla olan ilişkinin sürekliliği gibi özdeşleşmenin temel göstergelerini kapsamaktadır. Adaptasyon çalışması, bu yapının 7 madde ile güçlü bir şekilde temsil edilebildiğini göstermiştir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek için Temel Bileşenler Faktör Analizi (TBFA) kullanılmıştır. Bu analizde faktör yükü eşiği kabul edilerek yürütülen işlemler sonucunda, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu olarak tek bir bileşenden oluştuğu belirlenmiştir.

Analiz sonuçları, ölçeği oluşturan 7 maddenin tamamının bu tek faktör altında yüksek yükler verdiğini göstermiştir. Bu tek faktörün, toplam varyansın %50.866‘sını açıkladığı tespit edilmiştir. Bu yüksek açıklanan varyans oranı, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı güçlü ve saf bir şekilde temsil ettiğinin önemli bir kanıtıdır.

Güvenilirlik

Spor Taraftarı Özdeşleşme Ölçeği, hem iç tutarlılık hem de zamana bağlı kararlılık açısından yüksek güvenilirlik değerleri sergilemiştir. Ölçeğin iç tutarlılığını gösteren Cronbach Alfa katsayısı 0.87 olarak rapor edilmiştir. Bu değer, ölçek maddelerinin birbirleriyle güçlü bir korelasyon içinde olduğunu ve aynı temel yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ölçeğin kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılan test-tekrar test güvenilirliği çalışmasında ise katsayı 0.85 olarak bulunmuştur. Bu yüksek korelasyon değeri, ölçek sonuçlarının farklı zamanlarda uygulandığında dahi tutarlı kaldığını ve ölçümün zamana karşı dayanıklı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, 2015 adaptasyon çalışmasında Temel Bileşenler Faktör Analizi kullanılarak incelenmiştir. Analiz, 7 maddenin tamamının faktör yükü eşik değerini karşılayarak tek bir faktör altında toplandığını ortaya koymuştur. Bu sonuç, ölçeğin yapısal olarak güçlü ve tek boyutlu olduğunu desteklemektedir.

Tek faktörlü yapının toplam varyansı açıklama yüzdesi %50.866 olarak belirlenmiştir. Bu bulgu, Spor Taraftarı Özdeşleşmesi yapısının ölçek tarafından başarıyla yakalandığını ve ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir temele sahip olduğunu göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Toplam 7 madde içermektedir.

Maddelerin Derecelendirilmesi: 8’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Spor taraftarları

Yaş Grubu: Spesifik yaş grubu belirtilmemiştir; genel olarak yetişkin ve ergen popülasyonlara uygulanabilir.

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenilirlik çalışmaları Türkiye’deki spor izleyicileri üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale).

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: spor-taraftari-ozdeslesme-olcegi-toad.pdf

Anahtar Kelimeler

Spor, özdeşleşme, taraftar, sosyal kimlik, psikometri, Cronbach Alfa, faktör analizi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nejla GÜNAY

Yazar ORCID Tanıtıcısı: ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kurum bilgisi kaynakta mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Adaptasyon): 2015

Kullanım İzinleri: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Nejla GÜNAY ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Referanslar

• Günay, N. ve Tiryaki, Ş . (2015). Spor Taraftarı Özdeşleşme Ölçeğinin (STÖÖ) geçerlik Ve güvenirlik çalışması. Spor Bilimleri Dergisi, 14 (1), 14-26.

Spor Taraftarı Özdeşleşme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır.