Kamu Liderliği Ölçeği

Özet

Kamu Liderliği Ölçeği, liderlik davranışlarının kamu kurumlarındaki spesifik bağlamını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Rasim Tösten, Çelik-Şahin Ç. ve Han B. tarafından 2018 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçek, toplam 21 madde ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin Türk kültürüne ve kamu yönetimi yapısına uygun, yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermektedir.

Ölçeğin dört temel alt boyutu; Hesapverebilir Liderlik, Kuralları Uygulama Liderliği, Politik Sadakat Liderliği ve İletişim Ağı Yönetimi Liderliği olarak belirlenmiştir. Derecelendirme, 5’li Likert Ölçeği formatında (1= hiçbir zaman – 5= her zaman) yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kamu Liderliği, Hesapverilebilirlik, Liderlik, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Kamu Yönetimi, Eğitim Liderliği.

Yazarlar

Rasim Tösten, Çelik-Şahin Ç., ve Han, B.

Amaç

Bu çalışmanın temel amacı, kamu sektöründe görev yapan yöneticilerin sergilediği liderlik davranışlarını ölçmek için tasarlanmış olan orijinal ölçeği Türkçeye uyarlamak ve bu uyarlanan versiyonun psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) analiz etmektir. Ölçek, özellikle eğitim kurumları başta olmak üzere, kamu hizmeti sunan kuruluşlardaki liderlik performansını ve tarzını derinlemesine incelemeyi hedefler.

Uyarlama süreci, ölçeğin maddelerinin kültürel eşdeğerliğini sağlamayı ve Türkçe formun orijinal yapıyı koruyup korumadığını belirlemeyi içerir. Elde edilen sonuçlar, Türk kamu yönetiminde Kamu Liderliği araştırmaları için sağlam bir metodolojik zemin sunmayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, kamu kurumlarında liderlik kavramının çok boyutlu doğasını yakalamak üzere tasarlanmıştır. Ölçülen temel yapı, liderlerin örgütsel hedeflere ulaşırken sergilediği dört kritik davranış alanını kapsar. Bu alanlar, kamu hizmetinin doğası gereği hesap verebilirlik ve kurala bağlılık gibi unsurlara odaklanmaktadır.

Dört alt boyut, liderliğin farklı yönlerini temsil eder: Hesapverebilir Liderlik (şeffaflık ve paydaşlarla bilgi paylaşımı), Kuralları Uygulama Liderliği (mevzuata uyum ve disiplin), Politik Sadakat Liderliği (kurumsal ve politik kararlara destek) ve İletişim Ağı Yönetimi Liderliği (dış paydaşlarla ve diğer kurumlarla koordinasyon ve irtibat).

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin dört faktörlü yapısının Türk örnekleminde de doğrulandığını göstermektedir. Yapısal eşitlik modellemesi sonucunda elde edilen uyum indeksi değerleri, modelin veri ile mükemmel olmasa da kabul edilebilir düzeyde iyi bir uyum sergilediğini kanıtlamaktadır.

Bildirilen uyum indeksi değerleri şunlardır: x2/df=2.13 (iyi uyum için 3.0 veya altı kabul edilir), RMSEA= .080 (kabul edilebilir), CFI= .93 (iyi uyum), NFI= .88, IFI= .93, RFI= .86 ve SRMR= .065 (iyi uyum). Bu değerler, geçerlik bulgularının yeterli düzeyde olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach-Alpha katsayıları hesaplanarak incelenmiştir. Tüm alt boyutlar ve ölçeğin toplamı için elde edilen katsayılar, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu ortaya koymaktadır.

Alt boyutlara göre güvenirlik değerleri şöyledir: Birinci boyutta (Hesapverebilir Liderlik) .91, ikinci boyutta (Kuralları Uygulama Liderliği) .89, üçüncü boyutta (Politik Sadakat Liderliği) .93, dördüncü boyutta (İletişim Ağı Yönetimi Liderliği) .94. Ölçeğin tamamı için hesaplanan toplam güvenirlik katsayısı ise .93 olarak rapor edilmiştir. Bu katsayılar, psikometrik açıdan mükemmel iç tutarlılığa işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, orijinal yapıyı koruyarak 4 ana faktör altında toplanan 21 maddeden oluşmaktadır. Yapılan faktör analizi, maddelerin teorik olarak öngörülen alt boyutlara yüksek yüklerle ayrıldığını göstermiştir. Bu dört faktör, kamu liderliğinin hem iç hem de dış paydaşlarla ilişkili görevlerini kapsamaktadır.

Faktör yüklerinin dağılımı ve uyum indeksleri, Kamu Liderliği Ölçeği’nin Türk kültürüne adaptasyonunun başarılı olduğunu ve ölçülmek istenen teorik yapıyı güvenilir bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır. Her bir alt boyut, ölçülen liderlik türüne özgü davranışları temsil eden belirli sayıda madde içermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Özgün yapısı liderlik ölçeğidir)

Format: Yazılı Anket (5’li Likert Tipi Derecelendirme)

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal dil (İngilizce varsayılmaktadır)

Popülasyon Grubu: Kamu Kurumlarında Çalışan Yöneticiler ve Çalışanlar

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Nüfus)

Popülasyon Detayları: Adaptasyon çalışması genellikle eğitim kurumları yöneticileri veya kamu çalışanları üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 21 madde, 4 alt boyutlu, öz bildirim raporlama ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Liderlik Tarzları, Kamu Sektörü, Ölçek Uyarlama, Çok Boyutlu Ölçek, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Yönetim Bilimi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Rasim Tösten

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayımlandığı kurum/yazarın bağlı olduğu üniversite.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar (Rasim Tösten) ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım için ek izinler gerekebilir.

Test Yılı (Adaptasyon): 2018

Kaynaklar

Tösten, R., Çelik-Şahin Ç., ve Han, B. (2018). Kamu Liderliği Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. AJESI – Anadolu Journal of Educational Sciences International, 8(2), 315-333. doi: 10.18039/ajesi.454582.

Makalenin ResearchGate bağlantısı: researchgate.net

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: kamu-liderligi-olcegi-toad.pdf

Kamu Liderliği Ölçeği Maddeleri

Ölçek 21 madde ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert formatındadır (1= hiçbir zaman – 5= her zaman).

• Hesapverebilir Liderlik (6 madde): Okulda yaptıklarımızı diğer paydaşlarla (öğretmen, öğrenci, veli vs.) paylaşmamız için bizi cesaretlendirir.
• Kuralları Uygulama Liderliği (4 madde): Bana ve meslektaşlarıma kuralları uygulamanın önemini vurgular.
• Politik Sadakat Liderliği (5 madde): Diğer paydaşlar karşı çıksa bile, beni ve meslektaşlarımı politik kararları destekleme konusunda cesaretlendirir.
• İletişim Ağı Yönetimi Liderliği (6 madde): Diğer kurumlarla irtibat sağlama konusunda teşvik eder.