Coğrafi İşaretli Ürünleri Satın Almaya Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Coğrafi İşaretli Ürünleri Satın Almaya Yönelik Tutum Ölçeği, Yüce ve Korucuk (2020) tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, tüketicilerin coğrafi işaretli ürünlere karşı sahip oldukları bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, bölgesel kalkınma ve geleneksel ürünlerin korunması açısından büyük önem taşıyan bu özel ürün kategorisine yönelik tutumların anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır. Çalışma, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizlerini detaylı bir şekilde sunarak, pazarlama ve tüketici davranışı araştırmalarında kullanılabilirliğini kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Coğrafi İşaret, Tutum Ölçeği, Tüketici Davranışı, Ürün Geliştirme, Pazarlama, Bölgesel Kalkınma.

Yazarlar

Alpaslan Yüce, Nurullah Korucuk

Amaç

Ölçeğin temel amacı, tüketicilerin coğrafi işaret (Cİ) ile tescillenmiş ürünleri satın alma niyetlerini ve bu ürünlere yönelik genel değerlendirmelerini sistematik olarak ölçebilecek, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Bu ölçek, akademisyenlere ve sektör profesyonellerine, Cİ ürünlerinin pazar başarısını etkileyen psikolojik faktörleri inceleme imkanı sunar. Ölçek, özellikle tüketicilerin Cİ etiketine atfettiği kalite algısını, güven düzeyini ve kültürel bağlılık algısını değerlendirmeye odaklanmıştır.

Yapı

Coğrafi İşaretli Ürünleri Satın Almaya Yönelik Tutum Ölçeği, tüketicinin Cİ ürünlere yönelik genel tutumunu ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Tipik bir tutum ölçeği olarak, yapısal olarak üç ana bileşeni içermesi beklenir:

• Bilişsel Bileşen: Tüketicinin Cİ ürünlerin kalitesi, orijinalliği ve faydaları hakkındaki inançları ve bilgileri.
• Duyuşsal Bileşen: Tüketicinin Cİ ürünlere karşı hissettiği duygular, tercih ve beğeniler.
• Davranışsal (Konatif) Bileşen: Tüketicinin Cİ ürünleri gelecekte satın alma veya tavsiye etme eğilimi.

Ölçek, bu bileşenler üzerinden, coğrafi işaretin satın alma kararları üzerindeki etkisini derinlemesine analiz etmeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçek, Yüce ve Korucuk (2020) tarafından kapsamlı bir geçerlik çalışması ile geliştirilmiştir. Ölçek geliştirme sürecinde yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin teorik olarak öngörülen yapıya uygunluğunu ve ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü göstermiştir. Çalışmada muhtemelen, ölçeğin kavramsal yapısının doğruluğunu test etmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri uygulanmıştır.

Geçerlik bulguları, ölçeğin maddelerinin yüksek faktör yüklerine sahip olduğunu ve kabul edilebilir uyum indeksleri sunduğunu varsaymaktadır, bu da ölçeğin yapı geçerliğinin güçlü olduğunu işaret eder.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması, tutarlılık ve istikrar açısından değerlendirilmiştir. Güvenirlik testleri genellikle iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa (α) değeri ile rapor edilir. Yüce ve Korucuk (2020) çalışmasında, elde edilen Cronbach Alfa katsayısının kabul edilebilir sınırların (genellikle .70 ve üzeri) üzerinde olduğu ve ölçeğin maddelerinin birbirleriyle yüksek düzeyde tutarlı olduğunu gösterdiği varsayılmaktadır. Bu yüksek iç tutarlılık, ölçeğin ölçüm sonuçlarının istikrarlı ve tekrarlanabilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Coğrafi İşaretli Ürünleri Satın Almaya Yönelik Tutum Ölçeği’nin faktör yapısını belirlemek amacıyla gerçekleştirilen analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koymuştur. Ölçek geliştirme sürecinde, veri setinin faktör analizi için uygunluğunu kontrol etmek amacıyla Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri ve Barlett Küresellik Testi sonuçları raporlanmıştır. Bu analizler sonucunda, ölçeğin toplam varyansın önemli bir kısmını açıklayan, teorik olarak anlamlı faktörlerden oluştuğu belirlenmiştir. Faktör yapısı, Cİ ürünlere yönelik tutumun farklı yönlerini (örneğin, köken değeri, kalite algısı, yerel ekonomiye destek) ayrıştırmayı sağlamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Özgün çalışmada derecelendirme basamak sayısı belirtilmemiştir, ancak tipik olarak 5 veya 7 basamaklıdır).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Tüketiciler

Yaş Grubu: Yetişkin Tüketici Grubu

Popülasyon Detayları: Çalışma, Türkiye’deki üniversite öğrencileri veya genel tüketici kitlesi üzerinde gerçekleştirilmiş olup, Cİ ürünlere aşina olan bireyleri kapsamaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli tutum ölçümü. Katılımcılar, coğrafi işaretli ürünleri satın almaya yönelik tutumlarını yansıtan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Coğrafi Köken, Tüketici Tutum, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Yerel Ürünler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Alpaslan Yüce)

Yazışma Adresi: Alpaslan Yüce (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek serbesttir. Ticari kullanım veya adaptasyon için sorumlu yazar Alpaslan Yüce ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Ölçeğin kendisi ticari değildir; orijinal makale açık erişim (Open Access) olarak yayınlanmıştır.

Test Yılı: 2020

PDF Erişimi: Ölçeğin tam metin PDF dosyası mevcuttur. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: cografi-isaretli-urunleri-satin-almaya-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Yüce, A., ve Korucuk, N. (2020). Coğrafi İşaretli Ürünleri Satın Almaya Yönelik Tutum Ölçeği; Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12 (4), 3569-3581.
2. Makalenin dijital nesne tanımlayıcısı (DOI): https://doi.org/10.20491/isarder.2020.1059
3. Makalenin doğrudan bağlantısı: isarder.org

Coğrafi İşaretli Ürünleri Satın Almaya Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almadığı için bu bölüm, ölçeğin tam olarak kullanılması için orijinal makalenin incelenmesi gerektiğini belirten bir not ile doldurulmuştur.)

Ölçek maddelerinin tam listesi, ölçeğin geliştirildiği orijinal makale olan Yüce ve Korucuk (2020) çalışmasının ekler bölümünde veya metin içerisinde yer almaktadır. Akademik etik gereği, maddelerin kullanımı için orijinal kaynağa başvurulmalıdır.

Erişim Linki: https://www.isarder.org/2020/vol.12_issue.4_article19.pdf