Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği

Özet

Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ), ergen popülasyonunun ve ebeveynlerinin algıladığı yaşam kalitesi düzeylerini değerlendirmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçeğin uyarlama çalışması, özellikle 13-18 yaş aralığındaki ergen formunun geçerlik ve güvenilirliğini saptamak üzerine odaklanmıştır. ÇİYKÖ, fiziksel sağlık, duygusal işlevsellik, sosyal işlevsellik ve okul işlevselliği olmak üzere dört temel alt boyutta toplam 23 maddeden oluşmaktadır. Çalışmalar, ölçeğin hem sağlıklı hem de kronik hastalığı bulunan popülasyonlarda yaşam kalitesindeki farklılıkları ayırt etmede güçlü bir araç olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Yaşam Kalitesi, Ergen Sağlığı, Çocuk Psikiyatrisi, Psikometrik Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, ÇİYKÖ, Kronik Hastalık.

Yazarlar

Nursu Çakın Memik, Burak Ağaoğlu, Ayşegül Coşkun, Ö. Şemsettin Üneri, Işın Karakaya.

​

Amaç

Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanmasının temel amacı, 13-18 yaş arasındaki Türk ergenlerinin ve onların birincil bakıcılarının (ebeveynlerinin) öznel ve vekil bildirim yoluyla yaşam kalitelerini standardize edilmiş bir biçimde ölçmektir. Bu adaptasyon, ölçeğin uluslararası alanda kabul görmüş yapısının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test etmeyi ve klinik uygulamalarda güvenilir bir değerlendirme aracı sağlamayı hedeflemiştir.

Ölçek, özellikle kronik hastalıklar gibi yaşam kalitesini olumsuz etkileyen durumlarda, bu etkinin şiddetini nicel olarak belirleyebilmek için tasarlanmıştır. Bu sayede, psikiyatrik ve pediatrik çalışmalarda tedavi etkinliğini ve hastanın genel iyi oluş halini izlemek mümkün hale gelmiştir.

Yapı

Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği, ergenin yaşam kalitesini kapsayıcı bir şekilde değerlendiren çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, ergenlerin günlük yaşamlarında karşılaştıkları zorlukları ve sahip oldukları kaynakları değerlendiren 23 maddeden oluşur.

Bu 23 madde, ergenin genel iyi oluş düzeyini temsil eden dört temel faktör altında toplanmıştır. Bu faktörler, ergen psikolojisi ve gelişimi açısından kritik öneme sahip alanları kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, bilinen gruplar arası farklılıkları ayırt etme yeteneği üzerinden incelenmiştir. Yapılan analizlerde, kronik hastalığa sahip ergen grubunun ölçekten aldığı puan ortalamaları, sağlıklı kontrol grubu ve akut hastalığa sahip gruplardan istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur. Bu bulgu, ölçeğin yaşam kalitesindeki düşüşleri doğru bir şekilde yansıttığını ve beklenen klinik ayrımları yapabildiğini göstermektedir.

İç tutarlılık açısından, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini belirten Cronbach alfa katsayısı ergen formunda 0.82 ve ebeveyn formunda 0.87 olarak saptanmıştır. Bu değerler, her iki form için de yüksek düzeyde iç tutarlılığın varlığını kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçek puanlarının ilgili klinik belirteçlerle tutarlılığını değerlendirmiştir. Hem ergen hem de ebeveyn bildirim formlarında, ÇİYKÖ puanları ile hastalanma sıklığı ve hastalık yükü belirteçleri arasında istatistiksel olarak anlamlı, düşük ila orta düzeyde, ters orantılı korelasyon saptanmıştır. Bu ters orantılı ilişki, hastalık yükü arttıkça yaşam kalitesi algısının düştüğü yönündeki teorik beklentiyi doğrulamaktadır.

Ayrıca, ergen ve ebeveyn formları arasındaki korelasyonlar değerlendirildiğinde, istatistiksel olarak anlamlı ve doğru orantılı ilişkiler elde edilmiştir. Bu durum, iki farklı kaynaktan gelen yaşam kalitesi değerlendirmelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve ölçeğin farklı bakış açılarından güvenilir bilgi sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği, yapısal olarak dört alt boyuttan oluşmaktadır ve toplamda 23 madde içermektedir. Bu faktör yapısı, ergen yaşam kalitesinin temel bileşenlerini temsil etmektedir:

• Fiziksel Sağlık: 8 madde içermektedir. Ergenin fiziksel iyi oluş halini, enerji düzeyini ve semptomlarını değerlendirir.
• Duygusal İşlevsellik: 5 madde içermektedir. Ergenin duygusal durumunu, kaygı, depresyon ve mutluluk düzeylerini ölçer.
• Sosyal İşlevsellik: 5 madde içermektedir. Ergenin akranları ve ailesi ile olan ilişkilerinin kalitesini değerlendirir.
• Okul İşlevselliği: 5 madde içermektedir. Ergenin akademik performansı, okula katılımı ve okul ortamındaki iyi oluşunu değerlendirir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: 4 alt boyut ve 23 madde. Hem ergen hem de ebeveyn formları mevcuttur.

Language Available: Türkçe

Population Group: Ergenler ve Ebeveynleri

Age Group: 13-18 yaş

Population Details: Çalışma, kronik hastalığı olan ergenler (psikiyatrik ve pediatrik hastalar) ile sağlıklı kontrol gruplarını içermiştir.

Test Methodology: Öz bildirim (Ergen Formu) ve Veli Bildirimi (Ebeveyn Formu). Derecelendirme 5’li Likert tipinde yapılmaktadır (hiçbir zaman – hemen her zaman).

Anahtar Kelimeler

ÇİYKÖ, 13-18 yaş, Psikiyatri, Kronik Hastalık, Likert Ölçeği, Uyarlama, Çocuk Sağlığı, Öz Bildirim.

​

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nursu Çakın Memik

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin adaptasyon çalışması 2007 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Nursu Çakın Memik ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Makalenin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: cocuklar-icin-yasam-kalitesi-olceginin-13-18-yas-ergen-formunun-gecerlik-ve-guvenilirligi-toad.pdf

Kaynaklar

• Çakın-Memik, N., Ağaoğlu, B., Coşkun, A., Üneri, Ö.Ş. ve Karakaya, I. (2007). Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeğinin 13-18 yaş ergen formunun geçerlik ve güvenilirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 18(4), 353-363.
• Makalenin çevrimiçi bağlantısı: turkpsikiyatri.com

​

Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği Maddeleri

Ölçek 4 alt boyut ve 23 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipindedir (hiçbir zaman-hemen her zaman).

• fiziksel sağlık (8 m):
• duygusal işlevsellik (5 m):
• sosyal işlevsellik (5 m):
• Okul işlevselliği (5 m):