Bedeni Beğenme Ölçeği

Özet

Bedeni Beğenme Ölçeği (BBÖ), bireylerin kendi bedenlerine yönelik olumlu tutumlarını ve beğenme düzeylerini ölçmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Anlı, Akın, Eker ve Özçelik (2015) tarafından Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan bu ölçek, orijinal yapıyı koruyarak tek boyutlu bir model sunmaktadır. 10 maddeden oluşan BBÖ, kişinin bedenine gösterdiği saygı, takdir ve genel kabul düzeyini değerlendirmek için tasarlanmıştır. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısının yüksek (.88) bulunması, Türkçe formunun güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Bedeni Beğenme, Beden İmajı, Psikometri, Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Tek Faktörlü Yapı

Yazarlar

Gülşah Anlı, Ahmet Akın, Hande Eker, Burcu Özçelik

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin kendi bedenlerini pozitif bir bakış açısıyla ne kadar kabul ettiklerini, takdir ettiklerini ve saygı duyduklarını bilimsel yöntemlerle ölçmektir. Geleneksel beden imajı ölçümlerinin genellikle olumsuz yönlere (memnuniyetsizlik) odaklanmasının aksine, BBÖ, Bedeni Beğenme kavramının pozitif psikoloji çerçevesindeki boyutunu nicelleştirmeyi hedefler.

Bu araç, özellikle pozitif beden imajı araştırmalarında, yeme bozuklukları, öz saygı ve psikolojik iyilik hali arasındaki ilişkilerin incelenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. BBÖ’nün Türkçe formu, bu alandaki araştırmaların Türkiye bağlamında güvenilir verilerle yürütülmesine olanak tanımaktadır.

Yapı

Bedeni Beğenme Ölçeği (BBÖ), psikolojideki Bedeni Beğenme (Body Appreciation) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, kişinin bedenini doğal haliyle takdir etmesi, kusurlarını kabul etmesi ve bedeniyle barışık olma halini ifade eder. Yapı, bedeni bir nesne olarak görmek yerine, bir süreç ve kendini ifade etme aracı olarak görme eğilimini kapsar.

BBÖ, teorik olarak tek boyutlu (unidimensional) bir yapıya sahiptir. Bu tek boyut, bireyin genel olarak bedenine karşı geliştirdiği olumlu ve kabul edici tutumu temsil eder. Ölçek, bedeni eleştirmek veya değiştirmeye çalışmak yerine, ona şefkat ve saygı göstermenin önemini vurgulayan maddeler içerir.

Geçerlik

BBÖ’nün Türkçe formunun yapısal geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak tek boyutlu modelin verilerle iyi bir uyum gösterdiği tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin kuramsal yapıyı başarıyla ölçtüğünü ve Türk kültürüne uyarlanmış formunun yapı geçerliğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. BBÖ’nün iç tutarlılık güvenirlik katsayısı, kabul edilebilir sınırların oldukça üzerinde, **.88** olarak bulunmuştur.

Bu yüksek güvenirlik katsayısı, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmede tutarlı olduğunu ve bireylerin bedeni beğenme düzeylerini değerlendirmede güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Güvenilirliğin yüksek olması, araştırmacılara ve uygulayıcılara ölçekten elde edilen sonuçların kararlı olduğu garantisini vermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Analizler, Bedeni Beğenme Ölçeği’nin **tek faktörlü** bir yapı sergilediğini doğrulamıştır. Bu tek faktörlü model, orijinal ölçeğin teorik yapısıyla örtüşmekte ve 10 maddenin tamamının ölçülen yapıyı temsil ettiğini desteklemektedir.

DFA sonuçları, model uyum indekslerinin (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) tatmin edici düzeylerde olduğunu göstererek, ölçeğin yapısal bütünlüğünün Türkçe örneklemde de korunduğunu kanıtlamıştır. Ölçek toplamda **10 madde** ve **tek faktörden** oluşmaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kağıt-Kalem (Self-Report)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon, Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Ergenlik sonrası ve Yetişkinlik

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması Türkiye’deki üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert Tipi derecelendirme kullanır (1= asla – 5= her zaman). Yüksek puanlar, yüksek bedeni beğenme düzeyini ifade eder.

Anahtar Kelimeler

Ölçek Uyarlaması, Beden Kabulü, Psikolojik Ölçüm, Likert Ölçeği, Tek Boyutlu Ölçek, Psikometrik Özellikler

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet Akın

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bedeni Beğenme Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımına ilişkin izinler için sorumlu yazar Ahmet Akın ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ticari kullanım ve ücret bilgileri, yazarların güncel politikalarına bağlıdır.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası ve DOCX dosyası aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• Orijinal PDF dosyası: bedeni-begenme-olcegi-toad.pdf

• Orijinal DOCX dosyası: bedeni-begenme-olcegi-toad.docx

Kaynaklar

1. Anlı, G., Akın, A., Eker, H. ve Özçelik, B. (2015). Bedeni Beğenme Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Academic Social Science Studies, 36, 505-511. doi: http://dx.doi.org/10.9761/JASSS2906

Bedeni Beğenme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 10 madde ve tek faktörden oluşmaktadır.

Bedenime saygı duyarım.