Bağışlama İstekliliği Ölçeği

Özet

Bağışlama İstekliliği Ölçeği (BİÖ), bireylerin yaşadıkları olumsuz deneyimler veya haksızlıklar karşısında, bu durumu gerçekleştiren kişilere karşı duydukları affetme eğilimini ve istekliliğini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçeğin geliştirme ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi çalışması 2015 yılında Çoklar ve Dönmez tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türkiye örnekleminde kullanılabilirliğini, yapısal bütünlüğünü ve güvenilirliğini ortaya koymayı hedeflemiştir.

Ölçek, sosyal bağışlama psikolojisi alanında önemli bir yere sahiptir ve bireylerin kişilerarası ilişkilerdeki çatışma çözümü ve duygusal iyilik hali gibi konularla olan ilişkisinin araştırılmasına olanak tanır. Ölçeğin orijinal makalesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nde yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Bağışlama, Bağışlama İstekliliği, Affetme, Kişilerarası İlişkiler, Psikolojik Ölçek, Psikometri, Sosyal Psikoloji.

Yazarlar

Işıl Çoklar, Ayşegül Dönmez.

Amaç

Bağışlama İstekliliği Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin genel olarak affetme eğiliminde olup olmadıklarını, yani bir başkasının kendilerine verdiği zarara veya yaşattığı olumsuzluğa karşı ne kadar çabuk ve içtenlikle bağışlama gösterebildiklerini tespit etmektir. Ölçek, bağışlamayı durumsal bir tepkiden ziyade, bir kişilik özelliği veya dispozisyonel bir eğilimi olarak ele alır.

Bu araç, özellikle klinik psikoloji, danışmanlık ve sosyal psikoloji alanlarında yürütülen araştırmalarda, bağışlama düzeyinin ruh sağlığı, empati, stres yönetimi ve ilişki doyumu gibi değişkenlerle olan korelasyonunu incelemek için tasarlanmıştır. Ölçeğin uyarlama ve geliştirme çalışması, Türk kültürüne uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojideki bağışlama (forgiveness) yapısını ölçer. Bu yapı, genellikle bireyin, kendisine haksızlık yapan veya zarar veren kişiye karşı duyduğu olumsuz duyguları (öfke, intikam arzusu, düşmanlık) azaltma ve zamanla yerine olumlu duygular (merhamet, anlayış, kabullenme) koyma sürecini ifade eder. Bağışlama İstekliliği ise bu sürecin bireydeki dispozisyonel (eğilimsel) boyutunu temsil eder.

Araştırmacılar, bağışlama istekliliğinin tek boyutlu mu yoksa alt boyutlara mı ayrıldığını belirlemek amacıyla kapsamlı analizler yürütmüşlerdir. Bu yapı, kişinin geçmişteki incinmeleri bırakma yeteneği ve gelecekteki ilişkilerinde affedici olma potansiyeli bağlamında değerlendirilmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, BİÖ’nün gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı (Bağışlama İstekliliği) ölçüp ölçmediğini kanıtlamayı amaçlamıştır. Çoklar ve Dönmez (2015) tarafından yürütülen çalışmada, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla muhtemelen açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır.

Ek olarak, ölçüt bağımlı geçerlik incelemeleri kapsamında, Bağışlama İstekliliği Ölçeği puanlarının, teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer psikolojik yapılarla (örneğin, empati, yaşam doyumu veya öfke ölçekleri) olan korelasyonları incelenmiştir. Bu analizlerin detayları ve elde edilen geçerlik katsayıları, orijinal makalede sunulmaktadır.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik analizleri, ölçüm aracının tutarlılığını ve kararlılığını göstermektedir. Geliştirme çalışmasında genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ayrıca, test-tekrar test güvenilirliği gibi yöntemler kullanılarak ölçek puanlarının zamana karşı ne kadar stabil kaldığı da incelenmiş olabilir. Bu psikometrik özellikler, ölçeğin bilimsel araştırmalarda güvenle kullanılabileceğinin temel göstergeleridir.

Faktör Analizi

Bağışlama İstekliliği Ölçeği’nin yapısal geçerliğini belirlemek için faktör analizi yöntemleri uygulanmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin hangi temel psikolojik boyutlar altında toplandığını ortaya çıkarmıştır. Faktör yapısının tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğu, ölçeğin teorik temellerini doğrulamaktadır.

Elde edilen faktör yükleri ve varyans oranları, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıya ne ölçüde katkıda bulunduğunu gösterir. Bu analizler, ölçeğin nihai formunun oluşturulmasında ve puanlamasının belirlenmesinde kritik rol oynamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme/Uyarlama Ölçeği (Development/Adaptation Scale)

Format: Ölçek derecelendirmesi ve madde sayısı bilgileri için orijinal 2015 referansına başvurulmalıdır. Genellikle Likert tipi bir derecelendirme (örneğin, 5’li veya 7’li) kullanılır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler ve yükseköğretim öğrencileri (Örneklem detayları için referansa bakılmalıdır).

Age Group: Genellikle 18 yaş ve üzeri.

Population Details: Ölçeğin uyarlama çalışması, Türkiye’deki üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılardan kendilerine yönelik ifadeleri ne derece kabul ettiklerini belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Bağışlama, Affetme Eğilimi, Kişilik Özellikleri, Geçerlik, Güvenilirlik, Faktör Analizi, Ankara Üniversitesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için doğrudan yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin psikometrik özelliklerinin belirlendiği ve yayımlandığı yıl 2015’tir.

Ölçek ile ilgili bilimsel makalenin tam metnine aşağıdaki link üzerinden erişilebilir: dergiler.ankara.edu.tr. Orijinal PDF dosyası buradadır: bagislama-istekliligi-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Çoklar, I. ve Dönmez, A. (2015). Bağışlama İstekliliği Ölçeği’nin uyarlama, geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 60-73.

Bağışlama İstekliliği Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu akademik girişte Bağışlama İstekliliği Ölçeği’nin maddeleri yer almamaktadır. Ölçek maddeleri ve puanlama yönergeleri için lütfen Çoklar ve Dönmez (2015) tarafından yayımlanan orijinal bilimsel makaleye başvurunuz.