Ateşleyici Liderlik Ölçeği (ALÖ)

Özet

Ateşleyici Liderlik Ölçeği (ALÖ), Bilginoğlu ve Yozgat tarafından 2020 yılında geliştirilmiş bir psikolojik ölçek olup, örgütsel bağlamda Ateşleyici Liderlik davranışlarını sistematik olarak ölçmeyi amaçlamaktadır. Bu liderlik yapısı, çalışanları motive etme, ilham verme ve yüksek performansa teşvik etme yeteneğini kapsar. Ölçek geliştirme çalışması, bu yapının güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracını sunarak liderlik araştırmalarına katkıda bulunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, liderlik literatüründeki boşlukları doldurmak ve Türkiye’deki örgütsel davranış çalışmalarına özgün bir araç sağlamak amacıyla bilimsel yöntemlerle geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ateşleyici Liderlik, Liderlik Stilleri, Örgütsel Davranış, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Geçerlik, Yönetim Psikolojisi.

Yazarlar

Elif Bilginoğlu, Uğur Yozgat.

[quads id=5]

Amaç

Ateşleyici Liderlik Ölçeği (ALÖ)’nin temel amacı, yöneticilerin veya liderlerin astları üzerindeki katalitik ve motive edici etkilerini ölçen özgün bir liderlik yapısının boyutlarını tespit etmektir. Ölçek, özellikle çalışanların coşkusunu, bağlılığını ve girişimciliğini “ateşleyen” liderlik davranışlarının derecesini belirlemek üzere tasarlanmıştır.

Bu araç, araştırmacıların ve insan kaynakları profesyonellerinin liderlik gelişimi programlarının etkinliğini değerlendirmelerine ve organizasyonel performans ile liderlik tarzları arasındaki ilişkileri incelemelerine olanak tanır.

Yapı (Construct)

Ateşleyici Liderlik, çalışanların içsel motivasyonunu tetikleyen ve onları belirlenen hedeflere doğru yüksek enerjiyle yönlendiren pozitif ve dinamik bir liderlik yapısıdır. Bu yapı, genellikle vizyon oluşturma, pozitif rol model olma, kişisel gelişim desteği ve yüksek beklentiler belirleme gibi unsurları içerir.

ALÖ, bu liderlik davranışlarını çok boyutlu bir perspektifle ele alarak, liderin sadece görev yönetimi yeteneklerini değil, aynı zamanda duygusal ve ilham verici etkileşimlerini de ölçmektedir.

Geçerlik (Validity)

Ölçek geliştirme çalışmasında (Bilginoğlu ve Yozgat, 2020), Ateşleyici Liderlik Ölçeği’nin bilimsel standartlara uygun olarak geçerliği test edilmiştir. Çalışmanın detayları makalede yer almakla birlikte, genellikle yapı geçerliği (construct validity) ve içerik geçerliği (content validity) kanıtları sunulmuştur.

Yapı geçerliği, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi teknikleri kullanılarak incelenmiş; ölçeğin teorik olarak belirlenen liderlik boyutlarını doğru bir şekilde ölçtüğü gösterilmiştir.

Güvenirlik (Reliability)

Ateşleyici Liderlik Ölçeği’nin güvenilirliği, iç tutarlılık analizleri ile değerlendirilmiştir. Geliştirme makalesinde, ölçeğin genel ve alt boyutları için Cronbach’s Alpha katsayıları rapor edilmiştir. Yüksek alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı liderlik yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü teyit etmektedir.

Güvenirlik çalışmalarının sonuçları, ALÖ’nün tekrarlı ölçümlerde istikrarlı sonuçlar verdiğini ve liderlik araştırmalarında güvenle kullanılabilecek nitelikte olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

ALÖ’nün geliştirilmesi sürecinde, liderlik yapısının temel boyutlarını ortaya çıkarmak için kapsamlı Faktör Analizi uygulanmıştır. Başlangıçta açımlayıcı faktör analizi (AFA) ile madde havuzu optimize edilmiş, ardından doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile ölçeğin nihai yapısı test edilmiştir.

Bu analizler sonucunda, Ateşleyici Liderlik yapısının kaç alt boyuttan oluştuğu ve her bir maddenin hangi boyuta yüklendiği belirlenmiştir. Bu faktör yapısı, ölçeğin teorik çerçevesini desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Yazar tarafından belirtilen derecelendirme bilgisi kaynakta yer almamasına rağmen, bu tür psikolojik ölçekler genellikle 5’li veya 7’li Likert ölçeği tipinde (örneğin, 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum) derecelendirme kullanır.

Mevcut Dil: Türkçe (Türkçe) (Orijinal geliştirme dili).

Popülasyon Grubu: Örgütsel bağlamda çalışanlar ve yöneticiler.

Yaş Grubu: Yetişkin çalışma çağı popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması Türkiye’deki farklı sektörlerden çalışanlar üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Örgütsel psikoloji alanında kullanılan, öz bildirime dayalı envanter (Self-report inventory).

Anahtar Kelimeler

Liderlik, Ateşleyici Liderlik, Örgütsel Psikoloji, Motivasyon, Performans, Elif Bilginoğlu, Uğur Yozgat.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi (Sorumlu Yazar): [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020.

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir dergide yayımlanmıştır. Akademik amaçlı kullanım için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Ticari veya uygulamalı amaçlar için kullanmadan önce sorumlu yazar (Elif Bilginoğlu) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Makalenin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: atesleyici-liderlik-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Bilginoğlu, E. ve Yozgat, U. (2020). Ateşleyici Liderlik Ölçeği (ALÖ) geliştirme çalışması. Akdeniz İİBF Dergisi, 20(1), 18-34.

• Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr

[quads id=5]

Ateşleyici Liderlik Ölçeği (ALÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Detaylı maddeler için Bilginoğlu ve Yozgat (2020) tarafından yayımlanan makaleye başvurulması gerekmektedir.