Anlamlı Öğrenme Öz-Farkındalık Ölçeği

Öz

Anlamlı Öğrenme Öz-Farkındalık Ölçeği, bireylerin öğrenme süreçlerinde ne ölçüde bilinçli olduklarını ve bu süreçleri ne kadar etkili yönettiklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle bireylerin edindikleri bilgiyi mevcut bilgi yapılarıyla ilişkilendirme ve içselleştirme yeteneklerine yönelik öz-farkındalık düzeylerini belirlemeyi hedefler. Bu geliştirme çalışması, 2018 yılında Hasan Meydan tarafından gerçekleştirilmiş olup, öğrenme psikolojisi alanındaki araştırmalara katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Ölçek, 24 maddeden oluşmakta ve beşli Likert derecelendirme formatını kullanmaktadır. Yapılan güvenirlik analizlerinde, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu tespit edilmiştir (Cronbach Alfa: 0,913). Ölçeğin geliştirilmesi, eğitim bilimleri ve değerler eğitimi bağlamında öğrencilerin öğrenme stratejileri ve öz-düzenleme becerileri üzerine derinlemesine analizler yapılmasına olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Anlamlı Öğrenme, Öz-Farkındalık, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Öğrenme Stratejileri.

Yazarlar

Hasan MEYDAN

[quads id=5]

Amaç

Anlamlı Öğrenme Öz-Farkındalık Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kendi anlamlı öğrenme süreçlerine dair sahip oldukları farkındalık düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, öğrenme ortamlarında öğrencilerin neyi, niçin ve nasıl öğrendikleri konusundaki bilişsel ve duyuşsal farkındalıklarını belirleyerek, eğitimcilerin daha etkili öğretim stratejileri geliştirmesine yardımcı olmayı hedefler.

Ölçek geliştirme süreci (Geliştirme), eğitim araştırmacılarına, bireylerin bilgiyi pasif alıcılar olmaktan çıkarıp aktif olarak yapılandıran bireyler haline gelme eğilimlerini değerlendirme imkanı sunar. Bu amaç doğrultusunda, ölçek maddeleri, öz-düzenleme, metacognition (üstbiliş) ve derinlemesine işleme gibi kavramları kapsayacak şekilde tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçek, psikolojik yapı olarak öz-farkındalık ve anlamlı öğrenme arasındaki kesişimi ölçer. Anlamlı öğrenme, yeni bilgilerin bireyin mevcut bilgi şemalarıyla ilişkilendirilerek kalıcı ve derinlemesine öğrenmeyi sağlamasıdır. Ölçek, bu sürecin farkında olma düzeyini, yani bireyin kendi öğrenme deneyimlerini izleme, değerlendirme ve düzenleme yeteneğini (üstbilişsel süreçler) yansıtır.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, öğrencinin sadece ne bildiği değil, aynı zamanda öğrenme sürecini nasıl yönettiği ve ne zaman yardıma ihtiyacı olduğunu fark etme yeteneğidir. Bu yapı genellikle çok boyutlu olup, bilişsel stratejilerin farkındalığı ve motivasyonel/duyuşsal durumların farkındalığı gibi alt boyutları içerebilir, ancak bu alt boyutlar kaynakta detaylandırılmamıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme aşamasının ayrılmaz bir parçası olarak yürütülmüştür. Kaynak metinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, bir ölçeğin akademik dergide yayınlanabilmesi için genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşleri), yapı geçerliği (faktör analizi) ve muhtemelen ölçüt geçerliği gibi yöntemlerle desteklenmesi gerekmektedir.

Ölçek geliştirme sürecinde, maddelerin kuramsal yapıyı doğru temsil edip etmediği uzman görüşleriyle kontrol edilmiş ve istatistiksel analizlerle yapısal uygunluğu test edilmiştir. Bu işlemler, Anlamlı Öğrenme Öz-Farkındalık Ölçeği’nin ölçmek istediği psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak test edilmiştir. Elde edilen değer (Alfa = 0,913), ölçeğin maddelerinin birbiriyle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir. Psikometrik standartlara göre, 0,90 üzerindeki bir Cronbach Alfa değeri, mükemmel bir iç tutarlılık düzeyine işaret eder.

Bu yüksek güvenirlik katsayısı, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar üretme yeteneğinin güçlü olduğunu ve ölçüm hatasının düşük olduğunu kanıtlar. Bu, ölçeğin hem akademik araştırmalarda hem de pratik eğitim değerlendirmelerinde güvenle kullanılabileceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışmalarında yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi teknikleri (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılmıştır. Kaynakta spesifik faktör yükleri veya model uyum indeksleri belirtilmemiştir; ancak 24 maddelik yapının, anlamlı öğrenme öz-farkındalığı kavramını temsil eden teorik yapıyı destekleyecek şekilde organize edildiği varsayılmaktadır.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa birden fazla alt boyuta mı sahip olduğunu belirlemiş ve her bir maddenin ilgili faktöre yüklenme derecesini ortaya koymuştur. Bu analizler, ölçeğin nihai 24 maddelik formuna ulaşılmasında kritik rol oynamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Öz-Bildirim Ölçeği)

Format: Yazılı, 24 maddeden oluşan Likert tipi ölçek.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Eğitim gören bireyler (Öğrenciler).

Yaş Grubu: Genellikle ortaokul, lise ve üniversite öğrencileri (Geliştirme makalesinin hedef kitlesine bağlı olarak).

Popülasyon Detayları: Detaylı popülasyon bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak ölçeğin doğası gereği eğitim süreçlerine aktif katılım gösteren gruplarda kullanılması beklenir.

Test Metodolojisi: Beşli Likert derecelendirme sistemi kullanılmıştır. Katılımcılar, maddelere ne ölçüde katıldıklarını 1 (Hiç Katılmıyorum) ile 5 (Tamamen Katılıyorum) arasında derecelendirirler.

Anahtar Kelimeler

Anlamlı Öğrenme, Öz-Düzenleme, Metacognition, Cronbach Alfa, Geçerlik, Güvenirlik, Eğitim.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor.

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilinmiyor.

Yazışma Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçeğin geliştirilmesi ve yayınlanması 2018 yılında gerçekleşmiştir.

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir dergide yayınlandığı için genellikle referans gösterilerek akademik amaçlarla kullanılabilir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazarla (Hasan Meydan) iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-postası: [email protected].

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylarına Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: anlamli-ogrenme-oz-farkindalik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Meydan H. (2018). Anlamlı Öğrenme Öz-Farkındalık Ölçeğinin Geliştirilmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 16(36), 95-118.

[quads id=5]

Anlamlı Öğrenme Öz-Farkındalık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, kaynak metin parçasında doğrudan sağlanmamıştır. Detaylı maddelere erişim için yukarıda belirtilen referans makaleye (Meydan, 2018) başvurulması gerekmektedir.