Akademisyen Dijitalleşme Ölçeği

Özet

Akademisyen Dijitalleşme Ölçeği, yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademisyenlerin mesleki ve sosyal yaşamlarında dijital teknolojilere adaptasyon düzeylerini ve bu teknolojileri kullanma sıklıklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçek, Pınar Koç tarafından 2018 yılında tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Toplam 15 maddeden oluşan bu araç, akademisyenlerin dijitalleşme düzeyini üç temel faktörde incelemekte ve 5’li Likert Ölçeği formatında yanıtlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Akademisyen, Dijitalleşme, Teknoloji Kullanımı, Eğitim Teknolojileri, Yükseköğretim, Cronbach’s α, Faktör Analizi.

Yazarlar

Pınar Koç

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversitelerde görev yapan akademik personelin (öğretim üyeleri ve araştırma görevlileri) dijital araçları ve yöntemleri profesyonel ve kişisel hayatlarına ne kadar entegre ettiğini belirlemektir. Bu araç, özellikle akademisyenlerin pedagojik faaliyetlerdeki teknoloji kullanım yetkinliklerini ve mesleki gelişim süreçlerindeki dijital işbirliği becerilerini nicel olarak ölçme ihtiyacından doğmuştur.

Bu ölçek, yükseköğretim kurumlarının dijitalleşme süreçlerini değerlendirmelerine ve akademisyen eğitim programlarının dijital yetkinlikleri artırma odağında planlanmasına yönelik önemli veriler sunmayı hedeflemektedir. Dijital adaptasyonun farklı yaşam alanlarındaki yansımalarını bütüncül bir bakış açısıyla ele almaktadır.

Yapı

Akademisyen Dijitalleşme Ölçeği, akademisyenlerin dijital teknolojilere yönelik tutum ve davranışlarını temsil eden, birbirinden bağımsız ancak ilişkili üç temel alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçek, toplam 15 madde ile bu üç boyutu eşit olarak temsil etmektedir (her boyutta 5 madde).

Ölçeğin ölçtüğü üç temel yapısal faktör şunlardır:

• Teknolojinin Eğitim ve Öğretim Alanında Kullanımı: Akademisyenlerin ders içeriği geliştirme, materyal oluşturma ve öğrenci etkileşimini dijital platformlar aracılığıyla yönetme pratiklerini kapsar.
• Mesleki Gelişim Amacıyla Teknolojiden Yararlanma: Bilimsel işbirlikleri, makale veya bildiri hazırlama süreçlerinde çevrimiçi araçları kullanma ve mesleki ağ oluşturma gibi profesyonel ilerlemeye yönelik dijital faaliyetleri içerir.
• Sosyal Yaşamda Teknoloji Kullanımı: Akademisyenin kişisel ve sosyal bağlamda dijital araçları (konum paylaşımı, sosyal medya vb.) kullanma alışkanlıklarını ve adaptasyonunu gösterir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. İlk olarak uygulanan açımlayıcı faktör analizi (AFA) sonuçları, ölçeğin 15 maddelik yapısının teorik beklentilerle uyumlu olarak üç faktörlü bir dağılım gösterdiğini ortaya koymuştur.

Yapısal geçerliliğin sağlamlığını pekiştirmek için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) de uygulanmıştır. DFA sonuçları, üç faktörlü yapının model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve maddelerin ilgili faktörlere güçlü yükler verdiğini doğrulamıştır. Bu durum, ölçeğin dijitalleşme yapısını geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Akademisyen Dijitalleşme Ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı (Internal Consistency) ile değerlendirilmiştir. Tüm ölçek için hesaplanan toplam iç tutarlılık değeri 0,801 olarak tespit edilmiştir. Bu değer, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu işaret etmektedir.

Alt boyutlara göre hesaplanan Cronbach’s α değerleri ise aşağıdaki gibidir:

• Teknolojinin Eğitimde Kullanımı Boyutu: 0,836
• Mesleki Gelişimde Teknoloji Kullanımı Boyutu: 0,709
• Sosyal Yaşamda Teknoloji Kullanımı Boyutu: 0,700

Her bir alt boyutun güvenirlik katsayısının 0,70 sınırının üzerinde olması, ölçeğin alt yapılarının da tutarlı ve güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısının belirlenmesi sürecinde kullanılan açımlayıcı faktör analizi (AFA), ölçeğin 15 maddeden oluştuğunu ve bu maddelerin üç ayrı faktöre ayrıldığını göstermiştir. Bu faktörler, ölçeğin çok boyutlu yapısını oluşturmaktadır.

Daha sonra gerçekleştirilen doğrulayıcı faktör analizi, üç faktörlü modelin akademik popülasyon üzerindeki verilerle uyumlu olduğunu kanıtlamıştır. Bu analizler, ölçeğin yapısal olarak sağlam olduğunu ve akademisyen dijital adaptasyonunu ölçmek için sağlam bir araç sunduğunu göstermektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: 15 maddeden oluşan, üç alt boyutlu öz bildirim ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Akademisyen (Yükseköğretim Kurumu Personeli)

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerde görev yapan öğretim elemanları ve araştırma görevlileri.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır. Derecelendirme formatı: (1= hiçbir zaman – 5= her zaman).

Anahtar Kelimeler

Dijital Adaptasyon, Akademik Yaşam, Mesleki Gelişim, Sosyal Teknoloji Kullanımı, Yükseköğretim, Dijitalleşme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Süleyman Demirel Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Isparta (Tez kaynağına göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Kullanım Ücreti: Akademisyen Dijitalleşme Ölçeği, yayınlanmamış bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı ve izinleri hakkında detaylı bilgi almak için sorumlu yazar Pınar Koç ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: akademisyen-dijitallesme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Koç, P. (2018). Akademisyen dijitalleşme ölçeği (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Isparta.

Akademisyen Dijitalleşme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 15 madde ve üç faktörden oluşmaktadır. Örnek maddeler şunlardır:

• Teknolojinin eğitim ve öğretim alanında kullanımı (5m): Eğitim materyallerimi oluşturulmada dijital teknolojiden yararlanırım.
• Mesleki gelişim amacıyla teknolojiden yararlanma (5m): İnternet üzerinden meslektaşlarımla ortak çalışmalar yaparım (makale yazmak, bildiri hazırlamak, konferans vb.).
• Sosyal yaşamda teknoloji kullanımı (5m): Gittiğim yerlerde konum paylaşımı yaparım.