Agorafobi Ölçeği

Özet

Agorafobi Ölçeği, Agorafobi bozukluğunun şiddetini ve belirtilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş, 10 maddeden oluşan bir uyarlama ölçeğidir. Ölçek, özellikle DSM-5 tanı kriterlerine uygun olarak agorafobik kaçınma davranışlarını ve kaygı düzeylerini değerlendirmektedir. Ölçeğin Türkçe formu, Aydın, Çöldür ve Aydemir (2017) tarafından güvenirlik ve geçerlilik çalışmaları yapılarak psikometrik açıdan yeterli bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Agorafobi Ölçeği, Agorafobi, DSM-5, Psikometri, Geçerlilik, Güvenilirlik, Uyarlama, Faktör Analizi.

Yazarlar

Orkun Aydın, E. Ö. Çöldür, Ö. Aydemir (Uyarlama Çalışması), Orkun Aydın (Sorumlu Yazar).

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerdeki agorafobik belirtilerin ve kaçınma davranışlarının düzeyini hızlı ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Klinik ortamlarda ve araştırma çalışmalarında, Agorafobi tanısı konmuş veya şüphesi olan bireylerin semptom şiddetini nicel olarak değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Ölçek, DSM-5 kriterlerini temel alarak, bireylerin açık alanlar, toplu taşıma, kalabalıklar veya evden uzakta olma gibi durumlara karşı hissettikleri kaygı ve bu durumlardan kaçınma eğilimlerini belirlemeye yardımcı olur.

Yapı

Agorafobi Ölçeği, Agorafobi yapısını ölçmek üzere geliştirilmiş tek boyutlu bir araçtır. Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin Agorafobi belirtilerini tutarlı bir şekilde ölçen güçlü bir tek faktörlü yapı sergilediğini göstermiştir. Bu yapı, kaygı bozuklukları alanında klinik değerlendirme için önemlidir.

Ölçek, bireyin yaşadığı kaçınma davranışlarının sıklığını ve yoğunluğunu değerlendirir. 10 maddelik yapısı sayesinde hızlı uygulanabilirliğe sahiptir ve 5’li Likert derecelendirmesi ile semptom şiddetini hassas bir şekilde yakalar.

Geçerlik

Agorafobi Ölçeği Türkçe Formunun yapı geçerliliğini incelemek amacıyla yapılan açıklayıcı faktör analizi sonuçları, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam olduğunu göstermiştir. Örneklem yeterliliğini değerlendiren Kaiser-Meier-Olkin (KMO) katsayısı 0.92 olarak bulunmuştur, bu da verinin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu işaret eder.

Bartlett küresellik testi katsayısı 1.57 (p < 0.001) olarak anlamlı bulunmuş, bu da maddeler arasında anlamlı korelasyonlar olduğunu ve faktör analizinin uygunluğunu desteklemiştir. Elde edilen tek faktörlü çözüm, varyansın toplam %71.68’ini açıklamaktadır ve özdeğeri (eigenvalue) 7.16’dır. Madde faktör yükleri ise 0.71 ile 0.90 arasında değişmektedir, bu da maddelerin ölçülen yapıyı yüksek oranda temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin içsel tutarlılığı, güvenilirlik analizleri kapsamında incelenmiştir. Agorafobi Ölçeğinin içsel tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) 0.95 gibi oldukça yüksek bir değerde elde edilmiştir. Bu sonuç, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde homojenliğe sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Ayrıca, madde-toplam puan korelasyon katsayıları 0.66 ile 0.87 (p < 0.001) arasında bulunmuştur. Madde-toplam puan korelasyonlarının bu denli yüksek olması, her bir maddenin ölçeğin genel puanına anlamlı katkıda bulunduğunu ve ölçeğin yapısal bütünlüğünün güçlü olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Yapılan açıklayıcı faktör analizi, Agorafobi Ölçeği’nin unidimensionel (tek boyutlu) bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Örneklem verilerinin faktör analizi için uygunluğu, KMO değerinin 0.92 olmasıyla doğrulanmıştır.

Analiz sonucunda elde edilen tek faktörlü çözüm, 7.16 özdeğerine sahiptir ve toplam varyansın %71.68’ini açıklamaktadır. Bu yüksek açıklanan varyans oranı, ölçeğin 10 maddesinin büyük ölçüde tek bir temel psikolojik yapıyı (Agorafobi şiddeti) temsil ettiğini göstermektedir. Madde faktör yüklerinin 0.71 ile 0.90 arasında yoğunlaşması da bu tek faktörlü yapıyı güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale), 10 madde

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Klinik Popülasyon (Agorafobi veya kaygı bozukluğu tanısı almış bireyler) ve Genel Popülasyon

Age Group: Yetişkin

Population Details: Psikiyatrik bozukluk tanısı almış bireyler üzerinde geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme (0=hiçbir zaman, 4=zamanın tamamında)

Anahtar Kelimeler

Kaygı Bozuklukları, Psikolojik Ölçek, Tek Boyutlu Ölçek, 10 Madde, İçsel Tutarlılık, KMO, Bartlett Testi, Faktör Yükleri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Agorafobi Ölçeği Türkçe Formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması 2017 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Orkun Aydın ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
agorafobi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Aydın, O., Çöldür, E. Ö., & Aydemir, Ö. (2017). DSM-5 Agorafobi Ölçegi Türkçe Formunun geçerliligi ve güvenilirligi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 18(Suppl.2), 24-30. doi: 10.5455/apd.240408

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantı üzerinden erişilebilir: search.ebscohost.com

Agorafobi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Agorafobi Ölçeği, 10 maddeden oluşmaktadır. Orijinal kaynakta maddelerin içeriği belirtilmemiştir. Maddeler, bireylerin aşağıdaki durumlarla ilgili yaşadığı kaygıyı ve kaçınmayı ölçmektedir:

• Toplu taşıma araçlarını kullanma.
• Açık alanlarda bulunma (otoparklar, köprüler).
• Kapalı alanlarda bulunma (mağazalar, tiyatrolar).
• Sırada bekleme veya kalabalıkta olma.
• Tek başına evin dışında olma.

Cevaplar 5’li Likert formatında (0=hiçbir zaman, 4=zamanın tamamında) puanlanmaktadır.