Yerel Yerleştirmeye (Adrese Dayalı Yerleştirmeye) Yönelik Veli Tutum Ölçeği

Özet

Yerel Yerleştirmeye (Adrese Dayalı Yerleştirmeye) Yönelik Veli Tutum Ölçeği, Türkiye’deki lise giriş sisteminin önemli bir bileşeni olan adrese dayalı yerleştirme modeline ilişkin velilerin tutumlarını ölçmek amacıyla 2020 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle velilerin bu sistemin adalet, erişilebilirlik ve eğitim kalitesine etkileri hakkındaki görüşlerini hiyerarşik ve kümülatif bir yapıda belirlemek üzere tasarlanmıştır. Bu çalışma, ölçek geliştirme sürecinde Guttman Ölçekleme tekniğini kullanmasıyla öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yerel Yerleştirme, Adrese Dayalı Yerleştirme, Veli Tutumu, Lise Giriş Sistemi, Guttman Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Eğitim Politikası.

Yazarlar

Meltem Coşkun, B. İnam, N. Turanlı.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından uygulanan ve öğrencilerin ikamet adreslerine göre lise türlerine yerleştirilmesini esas alan yerel yerleştirme (adrese dayalı sistem) uygulamasına karşı ebeveynlerin sahip olduğu algıları, inançları ve duygusal tepkileri sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, eğitim politikaları bağlamında veli memnuniyetini ve sisteme yönelik eleştirel yaklaşımların düzeyini tespit etmede araştırmacılara geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Özellikle, Guttman ölçekleme metodolojisi kullanılarak geliştirilen bu araç, veli tutumlarının basit bir toplam puan yerine, hiyerarşik bir sıra izleyip izlemediğini ortaya koyarak, tutumların kümülatif doğasını anlamaya yardımcı olur. Bu durum, eğitim yöneticilerine sistemin hangi yönlerinin daha kabul edilebilir veya daha hassas olduğunu belirleme konusunda derinlemesine bilgi sağlar.

Yapı

Ölçek, adrese dayalı yerleştirme sistemine yönelik veli tutumunu ölçen tek boyutlu (unidimensional) bir yapıya sahiptir. Guttman Ölçeği (Scalogram Analizi) yaklaşımına göre, ölçekteki maddeler zorluk veya kabul derecesine göre sıralanır ve bireyin bir maddeye olumlu yanıt vermesi, o maddeden daha kolay veya daha az kabul gerektiren tüm maddelere de olumlu yanıt vereceği varsayımına dayanır.

Bu kümülatif yapı, velilerin adrese dayalı yerleştirme sistemine karşı tutumlarının basamaklı bir ilerleme gösterdiğini, yani sistemin temel faydalarına inanan bir velinin, daha karmaşık veya eleştirel yönlerine de belirli bir sırayla yanıt vereceğini gösterir. Ölçülen temel yapı, velilerin sistemin yerel yerleştirme (mahalle okulu) felsefesine olan genel desteğini ve bu sistemin getirdiği zorluklara karşı tolerans düzeylerini kapsamaktadır. (Link 3)

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında geçerlik analizleri, Guttman ölçekleme tekniğinin gerektirdiği özel prosedürlere göre yapılmıştır. Guttman ölçeklemede esas geçerlik kanıtı, maddelerin kümülatif bir sıra oluşturup oluşturmadığını gösteren yüksek bir Yeniden Üretilebilirlik Katsayısı (Coefficient of Reproducibility) elde etmekten gelir.

Yüksek bir yeniden üretilebilirlik katsayısı, ölçeğin tek boyutlu yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini ve veli tutumlarının gerçekten hiyerarşik bir düzende bulunduğunu göstermektedir (Yapı Geçerliği). Ayrıca, ölçek maddelerinin belirlenmesi sürecinde uzman görüşlerine başvurularak Kapsam Geçerliği (Content Validity) sağlanmıştır. Ölçek maddeleri, adrese dayalı sistemin temel bileşenlerini ve veli kaygılarını temsil edecek şekilde titizlikle seçilmiştir.

Güvenirlik

Guttman tipi ölçeklerde güvenirlik, genellikle kümülatif yapının ne kadar tutarlı olduğunu gösteren ölçeklenebilirlik katsayıları ile belirlenir. Bu çalışma için kullanılan güvenirlik göstergeleri, elde edilen yanıt desenlerinin ideal Guttman desenine ne kadar yakın olduğunu ortaya koyar.

Ölçeklenebilirlik katsayısının (Coefficient of Scalability) kabul edilebilir düzeyde olması, ölçek maddelerinin aynı temel tutum yapısını güvenilir bir şekilde ölçtüğünü ve yanıt hatalarının minimumda tutulduğunu kanıtlar. Bu, velilerin tutumlarının zaman içinde ve farklı örneklemlerde benzer hiyerarşik yapıyı koruyacağını gösterir.

Faktör Analizi

Guttman Ölçeği, doğası gereği tek boyutlu bir ölçek türü olduğu için, geleneksel Açıklayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA/AFA) yöntemleri yerine, öncelikle skalogram analizi kullanılır. Skalogram analizi, maddelerin tek bir latent boyut üzerinde hiyerarşik olarak sıralanıp sıralanmadığını test eder.

Ancak, geliştirme aşamasında, maddelerin tek boyutluluğunu desteklemek amacıyla faktör analizi tekniklerinden yararlanılmış olabilir. Guttman ölçeklemesinde yüksek Yeniden Üretilebilirlik ve Ölçeklenebilirlik katsayıları, faktör analizinin sağladığı yapısal kanıtın yerini tutar ve ölçeğin amaca uygun bir tek boyutluluk sergilediğini doğrular. (Link 4)

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Guttman Tutum Ölçeği)

Format: Kümülatif (Hiyerarşik) Tutum Ölçeği. Yanıt formatı genellikle iki seçenekli (kabul/red, evet/hayır) olup, her bir kabul, daha kolay maddelerin de kabul edildiği anlamına gelir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ebeveynler (Veliler)

Yaş Grubu: 10-14 yaş aralığındaki (ortaokul) öğrencilerin ebeveynleri.

Popülasyon Detayları: Lise giriş sınavlarına hazırlanan veya adrese dayalı yerleştirme sisteminden etkilenen ortaokul öğrencilerinin velileri.

Test Metodolojisi: Ölçek, kümülatif tutumların ölçülmesinde kullanılan bir skalogram analizi yöntemi olan Guttman Ölçekleme tekniği kullanılarak geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eğitimde Ölçme, Tutum Ölçeği, Guttman Skalası, LGS, Adrese Dayalı Eğitim, Velilerin Görüşleri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Makalenin yazar bilgilerinde ORCID bilgisi belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresi: [email protected] (Meltem Coşkun)

Yazışma Adresi: Hacettepe Üniversitesi (Meltem Coşkun’un iletişim bilgisine dayanarak varsayımsal).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında yayımlanan akademik bir makale kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı veya yeniden üretimi için sorumlu yazar Meltem Coşkun ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden erişilebilir. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dosyaları aşağıda belirtilen bağlantılardan indirilebilir:

• The original PDF can be downloaded here: yerel-yerlestirmeye-adrese-dayali-yerlestirmeye-yonelik-veli-tutum-olcegi-toad.pdf

• The original PDF can be downloaded here: yerel-yerlestirmeye-adrese-dayali-yerlestirmeye-yonelik-veli-tutum-olcegi-toad.pdf

• Makale bağlantısı: static.dergipark.org.tr

Kaynaklar

Coşkun, M., İnam, B., & Turanlı, N. (2020). Entrance System for High Schools: Development of the Guttman Attitude Scale towards Local Placement. Sakarya University Journal of Education, 10(1), 152-165. doi: https://doi.org/10.19126/suje.646778

Yerel Yerleştirmeye (Adrese Dayalı Yerleştirmeye) Yönelik Veli Tutum Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelere ulaşmak için yukarıda belirtilen makale referansına başvurulması gerekmektedir.