Savunmacı Kötümserlik Ölçeği-Kısa5 (SK-5)

Özet

Savunmacı Kötümserlik Ölçeği-Kısa5 (SK-5), orijinali İngilizce olan Savunmacı Kötümserlik Ölçeği’nin (Defensive Pessimism Scale) Türkçe’ye uyarlanmış ve kısaltılmış formudur. Bu ölçek, bireylerin performans durumları öncesinde kaygılarını yönetmek ve motivasyonlarını artırmak için olası olumsuz sonuçları önceden hayal etme stratejisi olan savunmacı kötümserlik yapısını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Uyarlama çalışması, Teki̇n ve Yukay-Yüksel (2020) tarafından gerçekleştirilmiştir. SK-5, bu psikolojik yapıyı daha hızlı ve etkin bir şekilde değerlendirmek için 5 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Savunmacı Kötümserlik, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, SK-5, Performans Kaygısı, Bilişsel Stratejiler.

Yazarlar

Işıl TEKİN, Meltem YUKAY-YÜKSEL.

Amaç

Savunmacı Kötümserlik Ölçeği-Kısa5 (SK-5)’in temel amacı, Türk kültüründe ve dili konuşan popülasyonlarda savunmacı kötümserlik eğiliminin düzeyini geçerli ve güvenilir bir biçimde belirlemektir. Bu strateji, özellikle akademik veya sosyal performans gerektiren durumlarda bireylerin kaygıyı nasıl kullandığını anlamak için kritik öneme sahiptir.

Ölçeğin uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak, Türkçe formunun psikoloji ve eğitim araştırmalarında kullanılmasına olanak sağlamıştır. Kısa formun geliştirilmesi, uygulama süresini kısaltarak araştırmacılara zaman tasarrufu sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, bireylerin potansiyel olarak stresli bir görevle karşılaştıklarında kullandıkları bir başa çıkma stratejisi olan savunmacı kötümserlik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bilişsel bir strateji olarak tanımlanır; birey, beklediği kötü sonuçları zihninde canlandırarak ve bu sonuçlara karşı önlem alarak performansını artırmayı amaçlar. Bu durum, sadece genel kötümserlikten farklıdır, zira amaç performansı sabote etmek değil, aksine kaygıyı mobilize edip kontrol altına almaktır.

Savunmacı kötümserlik, genellikle yüksek kaygı düzeyine sahip, ancak başarılı performans sergileyen bireylerde gözlemlenir. Bu strateji, başarı beklentisi düşük olan bireylerin aksine, genellikle başarı beklentisi yüksek olan ancak kaygı duyan bireyler tarafından etkin bir şekilde kullanılır ve akademik başarı ile ilişkilendirilmiştir.

Geçerlik

Teki̇n ve Yukay-Yüksel (2020) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasında, Savunmacı Kötümserlik Ölçeği-Kısa5 (SK-5)’in yapı geçerliği, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile incelenmiştir. DFA sonuçları, orijinal ölçeğin tek faktörlü yapısının Türkçe formunda da korunduğunu ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir.

Ölçeğin yapı geçerliği, 5 maddelik kısa formun savunmacı kötümserlik yapısını temsil etmede uygun olduğunu teyit etmektedir. Ek olarak, ölçüt bağıntılı geçerlik kapsamında, SK-5 puanlarının teorik olarak ilişkili olduğu diğer değişkenlerle korelasyonları incelenmiştir. Detaylı geçerlik katsayıları orijinal makalede mevcuttur.

Güvenirlik

SK-5’in güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) kullanılarak raporlanmıştır. Uyarlama çalışmasında elde edilen iç tutarlılık katsayısı değerleri, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir biçimde aynı yapıyı ölçtüğünü gösteren yüksek ve kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, SK-5’in Türkçe konuşan popülasyonda savunmacı kötümserlik seviyesini ölçmede kararlı ve tutarlı sonuçlar ürettiğini işaret etmektedir. Güvenirlik çalışmalarına ilişkin detaylı istatistiksel sonuçlar, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi’nde yayınlanan makalede (Teki̇n ve Yukay-Yüksel, 2020) yer almaktadır.

Faktör Analizi

Savunmacı Kötümserlik Ölçeği-Kısa5 (SK-5) formunun yapısal geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analiz, 5 maddelik kısa formun tek bir temel boyutu ölçüp ölçmediğini test etmiştir.

DFA sonuçları, modelin veriye iyi uyum sağladığını ve 5 maddenin tek bir faktör altında toplandığını göstermiştir. Bu tek faktör, “Savunmacı Kötümserlik” yapısını temsil etmektedir. Bu bulgu, kısa formun yapısal bütünlüğünü ve orijinal ölçeğin temel psikometrik özelliklerini koruduğunu teyit etmektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama ve Kısaltılmış Form

Format: Derecelendirme formatı (Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi ölçek kullanılır).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkin Popülasyonu, özellikle akademik başarı bağlamında üniversite öğrencileri.

Age Group: Yetişkinler.

Population Details: Uyarlama çalışması, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi’nde yayınlanmıştır ve örneklem detayları makalede yer almaktadır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale).

Anahtar Kelimeler

Savunmacı Kötümserlik, Bilişsel Strateji, Kaygı Yönetimi, Psikometri, Faktör Analizi, Türk Dili.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama yazarlarının ORCID bilgileri kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar Işıl TEKİN için iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: İlgili akademik kurumlar veya yazarın güncel iletişim adresi için makaleye başvurulmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama yılı 2020’dir. Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için gerekli izinler, telif hakları ve ücret bilgileri hakkında detaylı bilgi almak amacıyla sorumlu yazar Işıl TEKİN ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Teki̇n, I., ve Yukay-Yüksel, M. (2020). Savunmacı Kötümserlik Ölçeği-Kısa5 (SK-5) Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliği. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, (51), 243-259. doi: 10.15285/maruaebd.553399.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: savunmaci-kotumserlik-olcegi-kisa5-toad.pdf

Savunmacı Kötümserlik Ölçeği-Kısa5 (SK-5) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Savunmacı Kötümserlik Ölçeği-Kısa5 (SK-5) adından da anlaşılacağı üzere, ölçek 5 maddeden oluşmaktadır ve bu maddelerin tam metnine Teki̇n ve Yukay-Yüksel (2020) makalesinden ulaşılabilir.